Opinie

Hongerstaking

Lotfi El Hamidi

Veel nieuwsgierige blikken bij het stadskantoor in Utrecht, afgelopen vrijdag. Een handvol Marokkaanse Nederlanders was hier sinds donderdag voor 48 uur in hongerstaking gegaan, in solidariteit met de Riffijnse gevangenen in Marokko. Activisten van de Hirak-beweging, onder wie leider Nasser Zafzafi, zijn daar onlangs in hoger beroep veroordeeld tot lange gevangenisstraffen. De beweging wil de levensomstandigheden van Riffijnen verbeteren.

„We doen het voor onze broers en zonen”, vertelt Karim Amaya, wijzend naar de vele opgeplakte portretten van jongemannen die op het moment vastzitten. „Het zijn studenten, burgerjournalisten, mensenrechtenactivisten. Het zijn geen criminelen. Als dat zo was, had ik hier niet gestaan.”

De hongerstaking is georganiseerd door actiecomité Moulay Mohand, een verwijzing naar de bijnaam van Abdelkrim El-Khattabi, de roemruchte Riffijnse verzetsheld die het Spaanse koloniale leger ruim een eeuw geleden verpletterend versloeg. Een portret van El-Khattabi hangt tussen de kleurrijke vlag van de Amazigh (de oorspronkelijke bewoners van het Maghreb-gebied) en de vlag van de kortstondige Riffijnse republiek uit de jaren twintig.

‘We zijn niet uit op afscheiding van het koninkrijk”, zegt Rashid D’Arifi, die speciaal uit Brussel is gekomen. „We hebben ook niets tegen de Arabische bewoners van Marokko, dat zijn ook onze broeders. We hebben geen verborgen politieke agenda. Het enige wat wij eisen, is mensenrechten, waardigheid.” Hij hoopt dat de Europese Unie druk uitoefent op Marokko om de Hirak-activisten vrij te laten.

De Europese houding is tot nu toe berekenend. De angst voor ‘ongecontroleerde’ migratie vanuit Marokko is zo groot dat de EU het Marokkaanse regime liever te vriend houdt, om te voorkomen dat bootjes massaal naar Zuid-Spanje varen. Maar dat is „bangmakerij, chantage vanuit de Marokkaanse overheid”, zegt Amaya. Het is juist omgekeerd, redeneert hij: zolang Europa geen druk uitoefent op Marokko om de mensenrechten te respecteren, zullen nog meer jonge, wanhopige Marokkanen de oversteek wagen.

Ook Khalid El Haj Saïd, een jonge student die deelnam aan de Hirak-protesten in de kuststad Al Hoceima, doet mee aan de hongerstaking. Met een visum wist hij vorig jaar in Nederland te komen. Bij aankomst heeft hij asiel aangevraagd. De IND heeft de aanvraag afgewezen, maar El Haj Saïd is daartegen in beroep gegaan. De kans op asiel lijkt klein: Marokko wordt beschouwd als een veilig land en Marokkaanse asielaanvragen worden daarom bijna zonder uitzondering afgewezen.

„Maar Marokko is helemaal geen veilig land, niet voor ons in ieder geval”, zegt El Haj Saïd. „Ik ben een politieke vluchteling. Bij terugkomst word ik vastgezet, dat is zeker. De Marokkaanse staat geeft niet om zijn burgers.”

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl, @Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.