Het nieuwe stadion van Tottenham is een vliegende schotel vol beloften

Tottenham Hotspur Tottenham Hotspur ontvangt Ajax dinsdag in zijn nieuwe stadion in Noord-Londen. Het stadion moet ook de buurt vooruit helpen.

Foto Andy Rain/EPA

Drommen Tottenham-supporters zoeken na de nederlaag zaterdag tegen West Ham United hun weg naar het dichtstbijzijnde treinstation. ‘Walk Slowly’ staat op het ledbord op High Road. Maar de agenten hebben haast. Er is tumult in de straat, er wordt gevochten. Tegenover een bruidswinkel wordt een groep West Ham-supporters ingesloten door politie te paard, die klappen uitdeelt. Later wordt de losgeslagen bende door een cordon van agenten teruggeleid naar de straat voor het uitvak, waar hun makkers zijn.

Lokale middenstanders slaan de taferelen kalmpjes gade. Een Turks sprekende kapper wacht tot hij een knipbeurt kan hervatten, in praten heeft hij geen zin. Zijn nieuwsgierige klant is met kapmantel en al naar buiten gegaan, een jongen met een schoonheidsmasker op schudt zijn hoofd. „Is dit nou nodig?”

Er is weer leven op de weg langs het stadion van de Noord-Londense club Tottenham Hotspur. Twee jaar speelde de club op Wembley, in afwachting van het nieuwe stadion. Tot twee jaar geleden stond hier White Hart Lane, een sfeervol voetbalstadion dat tegen de vlakte moest omdat de ambities van voorzitter Daniel Levy en zakenpartner Joe Lewis verder reiken dan de Engelse subtop. In tweeënhalf jaar – kosten: 1 miljard pond (1,16 miljard euro) – verrees hier het Tottenham Hotspur Stadion met een capaciteit van 62.062 mensen dat deze maand in gebruik is genomen.

In een jas van grijsgetint glaswerk oogt het stadion als een vliegende schotel tussen de verkrotte gebouwen en onaangeharkte tuintjes. Het is cash only aan de rommelige westkant van High Road waar kebab-shops, kapperszaken en supermarktjes het straatbeeld bepalen. Het is card only aan de strakke stadionzijde, bij de Spurs-fanshop die tevens de grootste American-footballwinkel buiten de Verenigde Staten bevat. Er hangen petjes en shirts van alle NFL-franchises, vlak naast retroshirts uit de roemruchte maar niet bijster succesvolle geschiedenis van de Spurs. Voor 30 pond heb je een Monopoly-spel van Tottenham Hotspur: ‘Get it all’, voordat je zelf bankroet bent.

Er kan van alles in het nieuwe stadion. De grasmat kan in panelen weggeschoven worden om het onderliggende American Football-veld bloot te leggen. De club heeft een tienjarige deal met de Amerikaanse profcompetitie, speciale kleedkamers bieden ruimte aan de NFL-selecties van ruim vijftig man. Er zijn sommeliers in de viploges. De videoschermen, in elke hoek één, zijn elk van de omvang van vier Londense dubbeldekkers. Boven de Zuidtribune staat fier de goud gekleurde ‘Cockerel’, de jonge haan uit het clubembleem. Net als op White Hart Lane. Ja, tradities worden geëerd.

Foto Andy Rain/EPA

Gefrituurde kippenvleugels

Plukjes aangeschoten supporters eindigen hun zaterdagmiddag bij Chick-King’s gefrituurde kippenvleugels. Ajay Joshi staat voor een pand verderop waar stewards in- en uitlopen. De rust is weergekeerd op High Road. „Je ziet hier allerlei zaakjes, maar geen bankfilialen. Dat geeft je een indicatie van de sociaal-economische status.”

Joshi werkt voor een evenementenbeheerder, één van de talloze bedrijven die baat heeft bij het economische vliegwiel van het stadion. Honderden mannen en vrouwen in felgele jassen, allemaal aan het werk, maar lang niet allemaal uit de buurt Tottenham. Ze komen uit heel Londen. Welke mensen wonen hier? „Zij niet”, zegt Joshi over twee witte jonge jongens in blauwe jacks. „Hij wel”, zegt hij over een lange bleke man die zijn voet tastend op een leeg pakje sigaretten zet in de hoop op een hijs. Joshi heeft het over drugdealers die hier vrij spel hadden. „Ik denk dat het stadion een boost geeft. Je ziet het nog niet zozeer”, zegt de twintiger. „Maar je voelt het wel.”

Lees ook: Bijna alle topclubs spelen op Brabants gras, ook Tottenham Hotspur.

Tottenhams Lagerhuislid David Lammy (Labour) liet zich lovend uit over het stadionproject, dat een „massive” verschil gaat maken. Al moet je je altijd afvragen: voor wie? Vastgoedprijzen stijgen explosief, net als in de rest van Londen. Maar ongeveer eenderde van de mensen hier leeft onder de armoedegrens volgens de organisatie Trust of Londen. Haringey, waar Tottenham onder valt, hoort bij de zes armste van de 33 boroughs in Londen. Dat de westelijke delen van Haringey bij de beste buurten van Engeland horen, zegt iets over de kwetsbaarheid van de oostkant, rond het stadion. Maar ook hier fraaie auto’s, terwijl de council estates (sociale woningbouw) mistroostig ogen.

De ontwikkelingen rond het stadion drijven de prijzen verder omhoog. De belofte van Tottenham Hotspur wordt wisselend ontvangen in de wijk. Regeneratie? Gentrificatie, zegt Paul Nicolson. „Winnaars zijn de grondeigenaars, de speculanten. Verliezers zijn altijd de huurders”, zegt de gepensioneerde Nicolson. De anti-armoedeactivist woont twee straten van het stadion en hoopt „dat ze de gebouwen niet neerhalen”.

De plannen voor een betere ontsluiting na de wedstrijden baren hem zorgen. Dagblad The Guardian ontdekte vorig jaar hoe de club via offshorebedrijven stukken land opkocht. Omdat de gemeenteraad het belang onderschrijft van de gebiedsontwikkeling die de Spurs voorstaan, vermoeden bewoners en lokale ondernemers dat ze binnenkort elders gevestigd worden. Het blok met de Chick–King en de sociale woningbouw zou binnen enkele jaren tegen de vlakte gaan voor een betere toestroom vanaf het station naar het stadion. Nicholson: „Je hebt het over 200 families. Waar moeten die heen? En waarom? Omdat de clubleiding zijn relaties niet door zo’n wijk wil laten gaan, moet het allemaal posh worden?”

Foto John Sibley/Reuters

‘Jack shit’

Niemand bestrijdt dat een vertrek van de club rampzalig zou zijn geweest. Het is net wie je het vraagt. Voor de dakloze John, ooit tegelzetter, is de impact „jack shit” want veel van de honderden banen en al het extra werk op wedstrijddagen gaan volgens hem niet naar „mensen als ik”.

Maar Martin Cloake, schrijver van het boek A People’s History of Tottenham Hotspur en bestuurslid van de belangrijkste supportersbelangengroep, vindt dat „je niet meer kunt verwachten” van een club dan wat Spurs al doet. „Dat er hier honderden, duizenden banen zijn gebleven, is al ontzettend belangrijk.” De grote industriële bedrijven, zoals producent van stencilapparaten Gestetner, zijn al decennia weg. „De club is de tweede werkgever in de buurt, na de overheid”, zegt Cloake.

Maar intussen is voetbal voor minder welgestelden amper nog betaalbaar. Seizoenskaarten kosten rond de duizend pond. Cloake schat in dat hij dit seizoen al 1.500 pond neertelde, met Champions League-wedstrijden erbij. „We hebben het vaak over wat een club kan doen voor mensen vlakbij het stadion. Of het ook de taak is van een Premier League-club om die mensen het stadion in te helpen, is een andere discussie. Wel een boeiende.”

Het fenomeen van torenhoge toegangsprijzen treft alle clubs in de Premier League. Tottenham Hotspur laat weten dat het beleid is om kaarten te verspreiden onder de lokale bevolking via liaisons in de wijk. „Op Wembley konden we 20.000 kaarten weggeven door de grotere capaciteit”, laat algemeen directeur Donna Cullen weten. „In ons nieuwe stadion is de vraag naar kaarten hoger, maar we zullen gebruikmaken van bekertoernooien om tickets weg te geven of aantrekkelijk te beprijzen. Zo hebben we dat altijd gedaan.”

Clubvoorzitter Levy begon zijn perspresentatie eerder deze maand met een beeld van een uitgebrande auto. De rellen die in veel Britse steden oplaaiden in de zomer van 2011 begonnen in Tottenham, als reactie op het politiegeweld waarbij bewoner Mark Duggan omkwam. De club heeft die gebeurtenissen verwerkt in een narratief over het stadion. De Spurs waren met West Ham United verwikkeld in de strijd om het Olympisch Stadion te betrekken na de Spelen van 2012. Maar bij de aanblik van de vernieling kwamen Levy en Cullen tot de conclusie dat er „nooit een andere gedachte kon bestaan dan dat we hier zouden blijven”.

Lees ook: Het tv-geld blijft nog even stromen naar de Engelse voetbalvelden, maar de top is bereikt

Wortels en identiteit

Journalisten die de club volgen nemen dit verhaal met een korreltje zout. Hoe dan ook, zegt Cloake, „ze hebben zich bij ons gelukkig op tijd gerealiseerd dat de persoonlijkheid, identiteit en wortels van de club er echt toe doen”. West Ham United ‘kreeg’ het Olympisch Stadion en lijdt momenteel onder het Delle Alpi-syndroom van Juventus na het WK van 1990: te groot, publiek te ver van het veld.

Nee, dan het Spurs-stadion. De immense Zuidtribune met 17.000 zitplaatsen is geïnspireerd op die van Borussia Dortmund. Geluidstechnici die eerder stadiontours van U2 deden zijn bij het ontwerp betrokken. De overkapping moet de geluidsgolven terug naar beneden kaatsen, het veld over. De ‘roar’ moet oorverdovend zijn, maar een doelpunt voor de thuisclub zit er zaterdag niet in tegen West Ham. Het is een armetierig optreden van de Spurs, met als gevolg een eerste nederlaag in het nieuwe onderkomen, waar dinsdag Ajax wacht in de eerste halve finale van de Champions League.