Kritiek op ‘trucje’ bij uitzettingen yezidi’s

Vluchtelingen Tentenkampen waar yezidi's verbleven, worden sinds kort door de IND als ‘thuis’ aangemerkt. Tweede Kamerleden willen opheldering.

Staatssecretaris Mark Harbers (Justitie en Veiligheid, VVD).
Staatssecretaris Mark Harbers (Justitie en Veiligheid, VVD). Foto Bart Maat/ANP

Kamerleden en asieladvocaten hebben kritiek op de uitzettingen van meerdere yezidi’s naar kampen in Koerdisch gebied. Oppositie- en coalitiekamerleden willen opheldering van staatssecretaris Mark Harbers (Asiel, VVD). Volgens de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zijn die kampen veilig genoeg en is er voldoende eten.

Zaterdag meldde Trouw dat Nederland sinds kort yezidi’s uitzet, een volk dat vooral in Noord-Irak woont en door terreurbeweging IS werd bedreigd en uitgemoord. Volgens Kamerleden en advocaten haalt de IND een „trucje” uit met de yezidi’s. Want van nieuw beleid is geen sprake, benadrukt asieladvocaat Wil Eikelboom. „Maar de interpretatie van feiten is veranderd, waardoor binnen het bestaande beleid toch mensen uitgezet kunnen worden.”

Eikelboom ziet in jurisprudentie „de laatste maanden” steeds vaker dat de kampen in Koerdisch gebied waar duizenden yezidi’s de laatste jaren woonden – op de vlucht voor IS – als ‘thuis’ worden aangemerkt door de IND. „Daardoor kunnen ze toch teruggestuurd worden.”

Lees ook De yezidi’s zijn hun familie en cultuur kwijt

Kwetsbare groep

Volgens de IND zijn die kampen veilig, maar VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR waarschuwt voor ‘uitputting’ van het Koerdische vermogen om ruim een miljoen vluchtelingen op te vangen. Ook ziet UNHCR Noord-Irak, ondanks de verdrijving van IS, als ‘onveilig’.

Bovendien, zegt ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind: „Die kampen zíjn hun thuis helemaal niet. Ze komen uit Sinjar.” Duizenden yezidi’s vluchtten in 2014 uit die stad in het noordwesten van Irak toen IS de stad innam. Vijf jaar later ligt Sinjar nog grotendeels in puin en wordt de stad door UNHCR nog als onveilig aangemerkt. Terugsturen naar die stad doet Nederland om die reden dan ook niet.

Yezidi’s worden door de Nederlandse overheid als ‘kwetsbare groep’ gezien vanwege onderdrukking en geweld die ze al jaren ervaren, ook voor het IS-offensief. Voordewind: „Als we dit trucje met elke kwetsbare groep gaan uithalen, dan is de extra bescherming die de groep krijgt niets meer waard.”

Afghanen en Somaliërs

Helemaal uniek is het terugsturen van asielzoekers naar een andere plaats dan hun ‘echte’ thuis overigens niet. Soms worden Afghaanse jongeren die niet terug kunnen naar Afghanistan, maar wel familie hebben in Turkije, naar dat land uitgezet. En in het verleden stuurde Nederland Somaliërs die uit Mogadishu naar het noorden van het land gevlucht waren terug naar dat deel, omdat het dáár veilig was en in de hoofdstad niet. Eikelboom: „Het verschil is wel dat ze daar in dorpen woonden en het hier gaat om redelijk onveilige, tijdelijke kampen.”

Voor hoeveel yezidi’s uitzetting dreigt, is onduidelijk. Advocaat Eikelboom kent meerdere zaken die nog bij de rechter liggen. Zelf vertegenwoordigt hij een twaalfjarige jongen die zonder ouders vanuit een kamp in Koerdisch gebied naar Nederland is gevlucht. „Volgens de IND kan hij daar gewoon naar school. Technisch klopt dat, maar de faciliteiten zijn slecht en er wordt maar twee ochtenden per week lesgegeven.”

Zowel oppositiepartij PvdA als coalitiepartij D66 hebben Kamervragen gesteld over de kwestie.