Opinie

Cruijff helpt Ajax nog één keer

Wilfried de Jong

Het voelt als de stilte voor de storm; nog luttele uren en Ajax speelt in de halve finale van de Champions League tegen de Spurs. In binnen- en buitenland roept het spel herinneringen op aan het Ajax van vroeger. Het Ajax van Louis van Gaal, het Ajax van Rinus Michels. Met daaroverheen de slagschaduw van Johan Cruijff.

In het eredivisieloze weekend trok ik een groot interview uit mijn archief dat ik in 2004 samen met collega Wim de Jong maakte met Cruijff. Misschien kunnen een paar aardige overdenkingen van de meester helpen om de blik op het elftal van nu te verruimen, in zowel lyrische als in ontnuchterende zin.

Zeg het maar, Johan.

„Lopen, daar zit het grootste probleem. Want iedereen loopt iedereen in de weg. Je hoort wel eens: hij moet meer vrijlopen. Maar als je negen man hebt die allemaal vrij willen lopen, lopen ze maar door elkaar en daar heb je niks aan. Je moet weten waar je naartoe loopt.”

Dat is goed aan het Ajax van nu; niemand loopt zomaar wat. Er lijkt vaak een gemeenschappelijk plan te zijn. In de wedstrijd tegen Juventus liep het gros van de Ajacieden op een gegeven moment (En un momento dado, sic) in driehoekjes naar voren. De bal ging moeiteloos van de ene naar de andere voet.

Lopen zoals Cruijff het wilde.

Ga door, Johan.

„Een kind is natuurlijk heel praktisch, hè. Wij kunnen wel zeggen dat ze stom zijn, maar ze zijn praktischer als wij. Wij lopen nog wel eens tien keer tegen een deur op maar hun niet hoor. Als ze de bal links niet weg krijgen, gaan ze gewoon met rechts schieten.”

Waarmee gezegd is dat een kind van de geboorte af in principe tweebenig is, als het moet. Het huidige kind van Ajax is een grote meneer in Europa. Frenkie de Jong is een schaker. Hij denkt een paar stappen vooruit en zijn benen volgen de ideeën uit dat jeugdige koppie. Gaat het niet linksom, dan rechtsom – slagen zal zijn plannetje.

Johan, nog eentje dan?

„Je moet nooit doen wat iemand zegt. Je moet altijd je eigen beslissingen nemen.”

Zo, dat komt even hard aan. Is het zo dat Erik ten Hag cum suis met hun patronen en tactiek de spelers in een wurggreep hebben? Dat zal op de training misschien zo zijn, ja. En natuurlijk, het is als team fijn om te weten wie een penalty (Tadic) of een vrije trap (Schöne) neemt en welke Ajacied het kratje bidons bewaakt (Dolberg).

Maar, in het gedachtegoed van Cruijff maakt iedere speler zelf uit wat hij doet. Daarmee is voetbal een aaneenrijging van persoonlijke fantasieën, kracht, wil, probeersels en fouten. Je volledig vrij voelen in die ingewikkelde, razendsnel veranderende arena, dat is de klasse van het huidige Ajax.

Nog een laatste tip Johan, zo vlak voor de Spurs.

„Als de tegenpartij goed is in corners, dan moet je zorgen dat je geen corners tegen krijgt!”

Wilfried de Jong is schrijver en programmamaker.