Opinie

Zitplaatskans

Christiaan Weijts

Elke ochtend voltrekt zich hetzelfde koddige tafereel bij perron 8 en 9 op Den Haag Centraal. De intercity’s stromen leeg en de menigte strandt, als in de rij voor een pretparkattractie. Het komt door de uitcheckpoortjes. Die zijn er te weinig op dit krappe perron. Nog avontuurlijker wordt het als aan de andere kant de instappers zich melden. Dan formeert een groepje spoormedewerkers zich rond één poortje dat ze afschermen. Je betreedt het perron door een erehaag van fluorescerend geel.

Het wonder van de techniek.

Anderhalf jaar terug waarschuwde reizigersvereniging Rover al voor deze situatie. Sindsdien zijn er klachtenregens en raadsvragen over geweest. Maar het blijkt godsonmogelijk om die poortjes te verplaatsen.

„De ware ontdekkingsreis bestaat niet uit het zoeken naar nieuwe landschappen, maar uit het hebben van nieuwe ogen.” Dat schreef Marcel Proust. Ik kwam het citaat tegen waar je het niet direct verwacht: een uitgave van ProRail. Samen met het jaarverslag publiceerde de spoorbeheerder Station NXT, een glossy met futuristische vergezichten.

Het station van de toekomst wordt een „multifunctionele en gelaagde hub”, waar je ook pakketjes afhaalt, bloed laat prikken en slaapt in hotels, „zo hoog mogelijk boven de sporen”, met een „hardloopbaan” en „een grote glazen overkapping met zonnecellen en weelderige vegetatie”. „De sky is al lang niet meer de limit.” Willen ze de ruimte in?

Eerst maar eens naar die nieuwe ogen van Proust. Die hebben ze op spoor 18 van Utrecht Centraal, waar ProRail sinds woensdag experimenteert met informatieborden die ‘smart’ zijn. Onderaan verschijnt een schematisch treintje, met letters erin. Die corresponderen met de zonebordjes langs het perron en kleuren wit, groen, oranje of rood, afhankelijk van de drukte in de betreffende wagons. Zo wil men de ‘zitplaatskans’ vergroten en de ‘scheve bezetting’ tegengaan.

Eerder al probeerde ProRail de kuddes uiteen te drijven met gemarkeerde ‘instapzones’, en met een app met gratis games en video’s, alleen te gebruiken voor wie doorloopt naar een ‘groene zone’. Het hielp allemaal niets. De techniek is smart, nu de reiziger nog.

Ook hier stapt de massa nog gewoon bij de roltrappen in. Niemand die ik erop wijs, is die nieuwe kleurcodering opgevallen. Een informatiebord over de proef zou de slagingskans aanmerkelijk bevorderen. Nu blijft het bij een wel erg subtiele markering. Een wonder van techniek, maar je moet er wel oog voor hebben.

Dat ze bij ProRail Proust lezen en dromen van weelderige vegetatie is natuurlijk schitterend, maar uiteindelijk sta je met beide benen weer op perron 8 en 9. Dan weet je dat er vooral een scheefgroei bestaat tussen visioen en praktijk.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.