‘Nieuwsvoorziening in grote stad is breekbaar’

Media-onderzoek De nieuwsvoorziening in de vier grote steden is beter dan in kleinere gemeenten, maar kwetsbaar. Aldus het Stimuleringsfonds.

Lokale omroep AT5 doet al jaren verslag van het nieuws in Amsterdam.
Lokale omroep AT5 doet al jaren verslag van het nieuws in Amsterdam. Foto Evert Elzinga/ANP

Het aanbod van lokaal nieuws in de vier grootste steden van Nederland is „overweldigend”. Dat concludeert het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek in een onderzoek naar, wat men noemt, de ‘nieuwsecosystemen’ van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Desondanks bestempelt het fonds die systemen als „broos”.

Donderdag overhandigde onderzoeker Quint Kik van het Stimuleringsfonds in perscentrum Nieuwspoort in Den Haag het eerste exemplaar van het twee jaar durende onderzoek aan Jan van Zanen, burgemeester van Utrecht.

Hyperlocals

Het Stimuleringsfonds onderzocht hoe goed de inwoners van de vier grote steden op de hoogte zijn van wat er in hun gemeente gebeurt.

De onderzoekers richtten zich niet enkel op traditionele nieuwsbrengers maar keken ook naar online en niet-journalistieke media. Elke stad heeft gemiddeld zo’n zeventig grotere en kleinere aanbieders van nieuws. Uiteenlopend van dagbladen, lokale omroepen en zogenoemde hyperlocals op internet, zoals stadsblogs en wijksites.

Het Stimuleringsfonds stelt vast dat er op het eerste gezicht sprake is van een goed functionerend medialandschap met samenwerking tussen de digitale en niet-digitale media. Maar wie beter kijkt ziet „het broze karakter” van het Randstedelijke nieuwsecosysteem. „Dat functioneert alleen als elk medium zijn rol vervult”, zegt onderzoeker Kik. „Valt een medium weg dan wordt het kwetsbaar.”

Die hoeveelheid aanwezige media betekent niet per definitie dat burgers beter zijn geïnformeerd. Wie hoofdzakelijk onlineberichten leest ziet vooral vluchtig nieuws. Veel onlinemedia, in het bijzonder hyperlocals, berichten slechts sporadisch. Twee derde van de online nieuwsberichten is bovendien kort met weinig brongebruik.

Met name de Volkskrant, Trouw, NRC en de NOS zorgen voor context en analyse, aldus Kik. Valt de verslaggeving van de traditionele media weg, dan is het resultaat een „half geïnformeerde burger”, schrijft het SvdJ.

Ook laat de diversiteit op internet te wensen over. Online domineren uitgaansevenementen en politieberichten, terwijl een maatschappelijk belangrijk thema als zorg veel minder aandacht krijgt. Over lokale politiek wordt zowel online als offline evenveel bericht, maar analyse en duiding worden „bij nieuws over lokaal beleid een stuk vaker aangetroffen in de papieren krant en op radio en televisie”.

Verspreiden

Onlinemedia zijn vooral belangrijk bij het verspreiden van nieuws, daar waar traditionele media juist steken laten vallen. Het Stimuleringsfonds noemt de mate waarin berichten van onlinemedia, in tegenstelling tot traditionele media, gedeeld of becommentarieerd worden opvallend. „Gratis is de belangrijkste reden om nieuws online te lezen”, zegt Kik. Nog boven actualiteit en toegankelijkheid. „Maar wie gratis nieuws leest is dus maar half geïnformeerd.”

In het onderzoek staat een aantal aanbevelingen. Zo zou de landelijke overheid een campagne moeten starten om mensen bewust te maken van het belang van onafhankelijke journalistiek. Quint Kik pleit voor meer aandacht in het onderwijs voor de maatschappelijke rol van de pers.

Traditionele media wordt aangeraden om hun kopij beter af te stemmen op het specifieke medium. Ook zouden ze naar vloggers kunnen kijken „die als geen ander weten hoe je aandacht kunt genereren”.

De regio

In 2015 deed het fonds een soortgelijk onderzoek naar regionale nieuwsecosystemen. Uit die vergelijking blijkt dat inwoners van kleinere gemeenten op veel gebieden slechter af zijn. Inwoners van de vier grootste steden hebben twee tot drie keer zoveel platformen voor lokaal nieuws tot hun beschikking.

En dat terwijl de belangstelling in de Randstad voor lokaal nieuws minder is dan in die kleinere gemeenten. „Het intensievere gebruik van regionale en lokale media in kleinere gemeenten laat zien dat het publiek uit de regio sterker gericht is op nieuws uit de gemeente dan het publiek uit de stad”, schrijft het Stimuleringsfonds.

Meer informatie over het onderzoek van het Stimuleringsfonds op pasopbreekbaar.nl