Opinie

Moet Europa ook de Chinese marine al in gaten houden?

Er waren veel gasten en nieuwe schepen op het feestje van de Chinese marine, zag Michel Kerres in Beijing. Wat wil Xi met een moderne marine?

Michel Kerres

In het militaire museum in Beijing nemen Chinese toeristen eerst een selfie met het metershoge beeld van Mao om daarna groepsgewijs langs het wapentuig te schuifelen. In een immens atrium domineren een ranke, spierwitte H6-bommenwerper van bijna 35 meter lengte en ballistische raketten van het type Dong Feng die tot de derde verdieping reiken. In een donkere kelder staan, fraai uitgelicht, tanks en aanverwanten. In een gang raakt een jongetje buiten zichzelf als hij de trots van de Chinese marine ontdekt: vliegdekschip Liaoning in forse modelbouw.

De Liaoning was deze week vaak op tv. Dinsdag werd de zeventigste verjaardag van de Chinese marine gevierd met een vlootschouw voor de rede van Qingdao. Leider Xi Jinping, in burger maar met witte marine-handschoenen, zwaaide in mistroostig weer naar de bemanningen. Aan de parade namen 32 Chinese schepen deel. Dertien landen, waar onder India, Japan, Vietnam, Rusland en Australië, stuurden eigen schepen. De Fransen waren er niet. Hun uitnodiging werd volgens Reuters ingetrokken nadat een Frans fregat door de Straat van Taiwan was gevaren –waar China graag de baas wil zijn. In totaal waren 61 landen op het feestje present, het dubbele van tien jaar geleden.

Xi onderstreepte zoals gewoonlijk dat China een defensief defensiebeleid voert. „De blauwe planeet wordt door de oceanen niet in eilanden verdeeld, maar wordt door de oceanen gebonden in een samenleving met een gezamenlijke toekomst.” Ziet u?

Een gezamenlijke toekomst. Maar dan wel een met een Chinese marine die snel moderniseert. De Liaoning is nog het oude China. De kiel werd in de Sovjet-Unie gelegd en vervolgens had China er jaren voor nodig om er een operationeel vliegdekschip van te maken. Inmiddels is er een verbeterde versie van gemaakt en staat een derde vliegdekschip op stapel. Het moeten er vijf worden. Dat is vrij veel als je slechts regionale ambities koestert.

De versterking van de marine van het Volksbevrijdingsleger, aangekondigd in 2015, leek vooral bedoeld voor de eigen regio, voor de Zuid-Chinese Zee bijvoorbeeld. Maar op tv was in een graphic te zien hoe de Chinese marine de afgelopen jaren was uitgewaaierd over de wereldzeeën: een paar pijlen schoven naar Europa.

China probeert Europa niet alleen met leningen, technologie en infrastructurele projecten aan zich te binden, schreef politicoloog Andrew A. Michta deze week in The American Interest. Ook de marine maakt deel uit van de „lange mars naar het Westen”.

De Chinese marine was voor het eerst goed zichtbaar in de Middellandse Zee in 2011. De afgelopen twee jaar probeert het land in hoog tempo toegang te krijgen tot Europese havens en neemt het aantal gezamenlijke marine-oefeningen, zoals met Rusland in de Middellandse Zee en met de EU in de Golf van Aden, snel toe. China wil vooral leren van andere zeemachten en zich duidelijker in Europa manifesteren.

Het doel van die operatie? Europa losweken van de Verenigde Staten, denkt Michta. Xi zou Europa weleens kunnen splijten in een deel dat zich sterk verbonden voelt met de VS, en een deel dat optrekt met China.

Of Xi echt van plan is om Europese landen uit het Atlantisch verband te weken, weet niemand zeker. Maar als je ver van huis spierballen wilt tonen, komt een sterke marine wel goed van pas. Het lijkt hoe dan ook raadzaam niet alleen op Huawei te letten, maar ook regelmatig de positie van de Liaoning te bepalen.

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.