Eindelijk een partij die jagers en stierenvechters begrijpt

Spaanse verkiezingen Jagers op het leeglopende Spaanse platteland hebben weinig vertrouwen in de politiek, maar wel in het nieuwe, nationalistische Vox.

De leider van de nationalistische partij Vox in Spanje spreekt zijn aanhang graag toe in stierenvechtarena’s.
De leider van de nationalistische partij Vox in Spanje spreekt zijn aanhang graag toe in stierenvechtarena’s. Foto Marcelo del Pozo / Reuters

Na een paar uur rijden, turen, lopen en zoeken is opeens het moment daar. Ángel López Maraver verstopt zich achter een bosje: een mannetjesree, drie jaar oud, is de inschatting. Heel voorzichtig laadt López zijn geweer. Met een harde knal wordt de rust in Los Valles de Benavente verstoord. „Ik denk dat ik hem heb gemist”, zegt de 34-jarige Madrileen hoofdschuddend. Samen met zijn ‘jagersmaatje’ Felipe Vegue Contreras loopt hij achter het hondje Baco aan naar de rand van het bos. De tekkel begint te snuffelen en leidt de jager naar zijn prooi. De kogel is dwars door de ree heengegaan. De mannen slaan elkaar op de schouders. „Toch beter dan je dacht”, roept de 64-jarige Vegue lachend.

López en Vegue zijn in hun element op de velden van Castilië en León, de grootste van de zeventien autonome gemeenschappen in Spanje. Gekscherend – maar met een serieuze ondertoon – noemen ze zichzelf „de twee beste jagers van Spanje”. Als voorzitters van respectievelijk de Koninklijke Spaanse Jagersfederatie en het Nationale Kantoor van de Jacht delen ze dezelfde passie én dezelfde zorgen. „Het lijkt misschien allemaal niet zo moeilijk, maar er komt heel wat bij kijken voordat je een zelf geschoten ree mee naar huis kunt nemen”, legt Vegue uit. „Jagen is niet zomaar een hobby. Het is een manier van leven. Dat zit in mijn bloed en in dat van vele Spanjaarden. Niemand zal mij mijn recht om dit te doen af kunnen pakken. Nooit.”

Als het aan vele anderen ligt, valt dat te bezien. En niet alleen de jacht, maar tal van andere tradities op het leeglopende Spaanse platteland staan ter discussie. Zo stelde de socialistische minister Teresa Ribera van Ecologische Transitie een paar maanden geleden dat wat haar betreft „stierenvechten en de jacht” verboden worden. Een standpunt dat Laura Duarte van de Spaanse Partij voor de Dieren PACMA al veel langer uitdraagt, wat haar mogelijk bij de verkiezingen van zondag 28 april voor het eerst een zetel in het parlement oplevert. Er is ook een tegengeluid. Het uiterst rechtse Vox komt juist wél op voor de man uit de provincie aan wiens Spaanse identiteit wordt getornd. En volgens de peilingen zal die partij vanuit het niets de vijfde van Spanje worden.

Land van tegenstellingen

De snel toenemende populariteit van radicale partijen aan de linker- en rechterkant van het versplinterde Spaanse politieke speelveld past in het beeld van de gepolariseerde samenleving. Spanje is van oudsher een land van tegenstellingen, van communisten tegen Franquistas, en van het sociaal-democratische PSOE tegen de conservatieve Partido Popular. Nu is het kiezen tussen een linkse ‘alliantie’ van Podemos en PSOE versus een rechts blok van Cuidadanos, de PP en Vox.

Terug naar het ontvolkte jachtgebied in Castilië en Leon in het noordwesten van Spanje. Ángel López is bezig de ingewanden uit de geschoten ree te snijden als hij vertelt over zijn vriendschap met Vox-leider Santiago Abascal. „Ik ken hem van vroeger. Ik ben meerdere malen met hem op jacht geweest. Abascal komt als enige wél voor ons op. Ziet het belang van jagen in. Het is heel makkelijk voor activisten om jagers vanuit Madrid of Barcelona neer te zetten als moordenaars. Maar wat doen die mensen voor de bevolking op het platteland? Helemaal niets. De dorpelingen mogen het zelf uitzoeken. Ze zien de jongeren naar de stad trekken en blijven alleen achter.”

López heeft naar eigen zeggen nu voor de veertigste keer in zijn leven een ree doodgeschoten. Zoals gebruikelijk gaat het dier mee naar Madrid om te worden opgegeten. De kop wordt als een trofee thuis aan de muur gehangen. „Er worden heel veel clichés en onwaarheden over jagers verteld”, verzucht de voorzitter van de jagersfederatie, die de laatste jaren een dagtaak heeft aan het verdedigen van de jacht. „Jagers geven juist heel veel om de natuur. Ik geniet ervan als ik dieren in het wild zie staan. Prachtig is dat. Als ik jaag sta ik soms opeens oog in oog met ze. Dan stroomt de adrenaline door mijn lichaam. Dan is het een soort gevecht. Dat is de andere kant.”

Vegue beaamt de woorden van López. „Het slepen met zo’n dood dier is niet het fraaiste, maar het hoort erbij. En ook dat moet je volgens bepaalde vaste richtlijnen doen”, vertelt de routinier, die de tel van door hem gejaagde dieren kwijt is geraakt. De ree ligt inmiddels in de achterbak van zijn terreinwagen. Al rijdend wijst Vegue op de noodzaak van de jacht. „Mensen die zeggen dat je de natuur op zijn beloop moet laten, begrijpen er niets van. Daarvoor is de aanwezigheid van de mens sowieso te ingrijpend. Als we niets zouden doen, dan zijn de dorpen ten dode opgeschreven. Dat wil zeggen: de beesten zouden het gebied overnemen van de mens.”

Het plaatsje Carmarzana de Tera, middenin Los Valles de Benavente, leeft volgens Vegue zoals vele dorpen in de omgeving grotendeels van de jacht. „Voorheen was hier veel wijnbouw”, zegt de voorzitter van het Nationale Kantoor van de Jacht, wijzend over de dorre velden. „Maar de flora en fauna hebben terrein gewonnen. Er leven hier talloze konijnen, wilde varkens, honderden herten en reeën, roedels wolven en tientallen vossen. Een natuurlijk evenwicht bestaat niet. Als we niets zouden doen, zou de populatie van herten en reeën ieder jaar verdubbelen. Alles zou kaal worden gevreten.”

Als López en Vegue plaatsnemen aan een tafeltje in restaurant Juan Manuel voegen zich twee oudere streekgenoten bij het jagersgezelschap. Aurelio Panizo Castaño (78) en Luís Alberto Uña (70) zijn de jagers dankbaar voor hun werk. „Ik had hier in Carmarzana vroeger een bar en een discotheek. De hele streek kwam bij mij dansen. Maar dat is voorbij. Jonge mensen zijn vertrokken. Een ouder alleenstaand iemand zoals ik redt het nog wel. Maar de beste business heeft hij”, zegt Castaño, lachend wijzend op Uña. De begrafenisondernemer uit Santibáñez de Tera heeft zijn nabije omgeving de voorbije decennia zien afsterven. „De politiek heeft nooit oog voor ons gehad. Grote partijen kijken alleen naar de steden. Bij ons hier zijn geen zieltjes te winnen. Ik wantrouw ze allemaal”, stelt Uña. Castaño is het met hem eens. „Nee, ook Vox krijgt mijn stem niet. Die komen met allerlei valse beloftes.”

Foto Cristina Quicler
De leider van de nationalistische partij Vox in Spanje spreekt zijn aanhang graag toe in stierenvechtarena’s.
Foto Marcelo del Pozo / Reuters
Foto’s Cristina Quicler

Pact van Andalusië

Vox werpt zich op als het enige alternatief voor de Spanjaard die zich door alles en iedereen verlaten voelt. De partij slaagde er vorig jaar tot verbazing van vriend en vijand in om bij de regionale verkiezingen in het zuidelijke Andalusië 395.978 stemmen te trekken. Goed voor twaalf zetels in het parlement, dat voor het eerst sinds de transitie van dictatuur naar democratie in 1978 nu een rechtse regioregering heeft. Conservatief Spanje ziet in ‘het pact van Andalusië’ een blauwdruk voor de nationale politiek. Al waken de Partido Popular en Ciudadanos er wel voor Vox op voorhand al te innig in de armen te sluiten. Ze maalden er dan ook niet om dat de partij uit werd gesloten van de grote televisiedebatten.

Vox-leider Abascal vervult de slachtofferrol met verve en richt zich op de Spanjaard die zich in zijn eigen land aangevallen voelt. Door links, door Catalaanse separatisten, door migranten uit Afrika of door dierenactivisten. Abascal trekt in verkiezingsfilmpjes op zijn paard ten strijde en spreekt zijn aanhang het liefste toe in stierenvechtersarena’s. Daar steekt hij de met geelrode vlaggen zwaaiende Spaanse machos als de beschermer van aloude tradities een hart onder de riem. Als het aan Abascal ligt zal het stierenvechten voor altijd tot het culturele erfgoed van Spanje behoren. Er staan niet voor niets twee toreros op de lijst van Vox.

In Carríon de Calatrava, een plaatsje met drieduizend inwoners in het hart van de regio Castilië-La Mancha, hangen overal posters met de gezichten van Victor Puerto en Anibal Ruiz. De stierenvechters zijn het affiche van het jaarlijkse dorpsfeest waarbij een demontabele arena het middelpunt is. Voor de ogen van zo’n negenhonderd mensen gaan ze de strijd aan met vier stieren. Ze gloriëren, krijgen oren als trofeeën en worden als helden op de schouders genomen. Oud en jong wil met Puerto op de foto. „De wereld verandert snel. Maar dat wil niet zeggen dat alles uit het verleden fout is. Ik denk dat het voor Spanje heel belangrijk is om het cultuurgoed te beschermen”, zegt de stierenvechter voordat hij in zijn auto stapt. „Als een partij als Vox daaraan een bijdrage levert vind ik dat prima. Alleen hoop ik dat ze dat ook na de verkiezingen zullen blijven doen.”