Opinie

Ach, wat was iedereen zorgeloos

Menno Tamminga

Wat zeggen politici, onderzoekers en topmanagers over China? ‘We’ moeten natuurlijk niet naïef zijn. Grootmacht China is best bedreigend, economische spionage is nooit ver weg en ‘we’ moeten daar iets tegenover stellen. Europese industriële, financiële en technologische kampioenen bijvoorbeeld, die de concurrentie aangaan met Chinese én Amerikaanse firma’s.

De oproep om niet naïef te zijn, zegt ook wat Nederland en Europa tot voor kort wél waren: zorgeloos. Zo is het toch wel verbazingwekkend hoe verrast chipmachinefabrikant ASML, het industrieel-technologische goudhaantje uit Veldhoven, was over de bedrijfsspionage in de VS. Daarbij waren Chinese oud-medewerkers betrokken. Tot een jaar of vijf geleden was ASML „wat naïever”, dan nu, zei topman Peter Wennink deze week op de aandeelhoudersvergadering. De fenomenale groei in het afgelopen decennium kreeg de schuld.

Lees ook dit interview met ASML-topman Wennink: Niet bang zijn voor Chinese spionage

In het Catshuis is China natuurlijk lastig te doorgronden. Geen poldermodel, maar staatskapitalisme. In Nederland zijn politiek en bedrijfsleven twee totaal verschillende werelden. Binnenhof én zakenwereld zijn niet vertrouwd met de verstrengeling van politieke en economische macht in landen als China.

Komen in Nederland politiek en bedrijfsleven wél samen, dan gaat er vanwege onwennigheid, onbegrip en belangentegenstellingen snel iets mis. Zoals de overname en opsplitsing van ABN Amro in 2007, waar de politiek buiten bleef. Of de juist politiek geïnspireerde afschaffing van de dividendbelasting in 2018.

China is in het Catshuis lastig te doorgronden. Geen poldermodel, maar staatskapitalisme

Waarschuwingen tegen Chinese of andere politiek gestuurde overnames werden lang liever niet gehoord in Den Haag. Inlichtingendienst AIVD hield kwetsbare sectoren (energie, telecom, technologie) wel in de gaten. Maar handel en economie prevaleerden boven argumenten van nationale veiligheid.

Nu komt het kabinet over enkele weken met een heuse China-strategie. Niet naïef, wel Europees. Veilig achter de rug van Duitsland en Frankrijk.

Maar hoe is straks de praktijk? Is Frankrijk ons voorbeeld? President Macron waarschuwde de Chinese president Xi dat hij met zijn economische diplomatie tegenover Italië de Europese eenheid niet uit elkaar moet spelen. Vervolgens tekende Macron een contract voor de verkoop van 300 Airbussen, dé Europese kampioen, aan China.

Nederland wil niet naïef zijn, is het parool. Maar wat dacht u van opportunistisch? China groeit gewoon door als de motor van de wereldeconomie. Dus: als je ze niet kunt verslaan, doe dan maar mee. If you can’t beat them, join them. Neem samen die grote sprong voorwaarts.

China heeft nu belangen in de haven van Piraeus, maar waarom niet ook in het bedrijf dat een wéreldhaven exploiteert, het Havenbedrijf Rotterdam? Luchtvaartmaatschappij China Eastern heeft een belang in Air France-KLM. Waarom niet ook een belang in semi-staatsbedrijf Schiphol? ASML sloot zeven jaar geleden een kapitale transactie met drie grote opdrachtgevers (Intel, Samsung, TSMC) die als aandeelhouders geld staken in de innovatie in Veldhoven. China is nu de nummer één groeimarkt voor ASML. Tijd voor een nieuwe variant met een Chinese klant. Hoef je ook nooit meer bang te zijn voor Chinese spionage.

Menno Tamminga schrijft over ondernemingsbeleid en economie.