Oud-minister van Financiën Johan Witteveen overleden

De tweevoudig oud-minister van Financiën en voormalig hoogste baas van het IMF overleed dinsdag op 97-jarige leeftijd.

Minister Dr. H.J. Witteveen gefotografeerd in 1968 tijdens de persconferentie na zijn terugkeer uit Bonn, waar hij de monetaire besprekingen heeft bijgewoond.
Minister Dr. H.J. Witteveen gefotografeerd in 1968 tijdens de persconferentie na zijn terugkeer uit Bonn, waar hij de monetaire besprekingen heeft bijgewoond. Foto ANP

Politicus en hoogleraar economie Johan Witteveen is dinsdag op 97-jarige leeftijd overleden. Dat meldt het bestuur van de Soefi Beweging Nederland, waaraan Witteveen verbonden was. Witteveen was twee keer minister van Financiën (VVD) en jarenlang de hoogste baas van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in Washington.

Van 1963 tot 1965 was Witteveen minister van Financiën onder Victor Marijnen van de Katholieke Volkspartij. Na de val van dat kabinet nam hij zitting in de Tweede Kamer tot 1967, toen hij opnieuw minister van Financiën werd. Dit Kabinet-De Jong (wederom KVP) maakte wel de hele termijn af.

Witteveen was sinds zijn jeugd een aanhanger van het universeel soefisme - een geloofsleer gericht op het verbinden van de oosterse en westerse religies, met invloeden uit de islam, het hindoeïsme, de filosofie en psychologie. In een groot interview met de Volkskrant dat maandag werd gepubliceerd, zei Witteveen dat de soefi-visie op de dood hem aansprak. In zijn huis in Wassenaar lichtte hij toe: „Als je hier sterft, begint er een nieuwe fase. Het ­lichaam laat je achter, de ziel leeft voort met zijn geheugen en al zijn ervaringen.”

Promoveren bij Nobelprijswinnaar

Witteveen promoveerde in 1947 bij Nobelprijswinnaar en econometrie-grondlegger Jan Tinbergen (1903-1994). Hij hielp Tinbergen bij het opbouwen van het Centraal Planbureau. Witteveen werd op zijn 27ste hoogleraar en op zijn dertigste was hij korte tijd rector magnificus van de Nederlandse Economische Hogeschool (die in 1973 met de Medische Faculteit fuseerde tot Erasmus Universiteit Rotterdam). Van 1973 tot 1979 was Witteveen topman van het IMF, de eerste Nederlander in die functie.

Witteveen werd geboren in Zeist en groeide op in Rotterdam. Hij en zijn vrouw Ratan, tevens lid van de soefi-beweging, zijn ruim vijftig jaar getrouwd geweest en het echtpaar kreeg vier kinderen. Witteveen werd weduwnaar in 2006. Eén van hun zoons, senator Willem Witteveen (PvdA), overleed in 2014 met zijn vrouw en dochter bij het neerstorten van vlucht MH17 boven Oekraïne. Een tweede zoon van de oud-minister overleed aan een longontsteking.