Mislukken fusie vergroot druk op Duitse banken

Bankenfusie afgeketst Het afketsen van de fusie van Deutsche Bank en Commerzbank betekent dat beide banken op zoek moeten naar alternatieven. Een internationale partner wordt daarbij niet uitgesloten.

De hoofdkantoren van Deutsche Bank …
De hoofdkantoren van Deutsche Bank Foto Thomas Lohnes/Getty

Dat de fusie van de twee grootste banken van Duitsland van de baan is, betekent niet dat Deutsche Bank en Commerzbank in hun huidige vorm verder kunnen. Beide banken moeten nu een ándere oplossing vinden voor de problemen waardoor ze de afgelopen jaren ernstig verzwakt zijn.

Zes weken geleden gaven de twee banken aan een fusie te onderzoeken, maar donderdag lieten ze weten dat een samengaan ,,niet voldoende meerwaarde’’ zou opleveren. Het zou ,,niet in het belang zijn van de aandeelhouders of andere belanghebbenden’’. Anders gezegd: de risico’s van een fusie waren te groot, de verwachten kosten te hoog, de voordelen te onduidelijk.

Van het begin af aan "was er in Duitsland grote scepsis over de kansen van een fusie. Niet alleen de vakbonden waren fel tegen, omdat ze zagen aankomen dat er tienduizenden arbeidsplaatsen verloren zouden gaan. Ook beleggers, analisten en economen hadden ernstige bedenkingen.

Zouden twee zwakke banken samen werkelijk één stevige bank kunnen vormen? Zou zo’n grote nieuwe bank, die de één na grootste van Europa zou worden, niet ‘too big to fail’ zijn, te groot om ten onder te laten gaan? En zou ‘DeutscheCommerz’ dus niet een impliciete garantie hebben dat de Duitse overheid in noodgevallen de reddende hand zou bieden?

Afkeer fusie

De topman van Deutsche Bank, Christian Sewing, maakte intern ook geen geheim van zijn afkeer van het idee. Hij staat pas een jaar aan de top en wilde liever eerst in eigen huis orde op zaken stellen: snijden in de kosten, zorgen voor betere resultaten en een hogere beurskoers, de moeizaam verlopende integratie van de Postbank voltooien en een duidelijke koers uitzetten. En ook zoveel mogelijk oude schandalen (verkoop dubieuze financiële producten, witwassen, overtreding sanctiewetten) afwikkelen, om vanuit een stevige positie naar een partner of overname kandidaat te kunnen zoeken.

Lees ook: De lamme moet de blinde helpen in de Duitse bankenwereld

Maar minister van Financiën Olaf Scholz (SPD) en staatssecretaris Jörg Kukies drongen er achter de schermen op aan dat Sewing en zijn collega Martin Zielke van Commerzbank niet langer zouden wachten om de voor- en nadelen grondig te onderzoeken. Ze vreesden dat een buitenlandse overname tot een situatie kan leiden waarin het Duitse bedrijfsleven het zonder ‘eigen’ Duitse bank moet stellen.

Door het afketsen van de fusie bestaat die mogelijkheid nog steeds, het duidelijkst voor Commerzbank, de kleinere van de twee, waarvoor zowel ING als het Italiaanse UniCredit belangstelling zou hebben. ING heeft op de Duitse markt al succes met zijn onlinebank, maar zou met Commerzbank in één klap een grote speler op de Duitse markt worden. Commerzbank is vooral gericht op particuliere klanten en het middelgrote bedrijfsleven.

Scholz kon donderdag niet veel anders dan zich neerleggen bij het mislukken van de besprekingen: ,,de internationaal opererende Duitse industrie heeft kredietinstellingen nodig die de concurrentie aankunnen, om de industrie over de hele wereld te kunnen begeleiden.’’ Maar hij erkende dat een fusie ,,slechts zin heeft als het bedrijfseconomisch loont’’.

Opmerkelijk was dat Scholz, die aanvankelijk leek aan te sturen op een ‘nationale kampioen’ onder de banken, nu in zijn verklaring alleen zegt dat de Duitse industrie stevige banken nodig heeft, zonder daarbij te zeggen dat die per se Duits moeten zijn. Daarmee lijkt hij de mogelijkheid van een Europese partner voor Deutsche Bank enf Commerzbank open te laten.

Een stap ter versterking van de eigen positie kan ook het krimpen of afsplitsen van bepaalde onderdelen zijn. Bij Deutsche Bank wordt er rekening mee gehouden dat het mes gaat in investment banking, terwijl de bank met UBS uit Zwitserland in gesprek is over de mogelijkheid dochter DWS (vermogensbeheer) samen te voegen met de Zwitserse bank.

Deutsche en Commerzbank zijn door het afketsen van de fusie niet terug bij af, maar staan juist extra onder druk om hun positie te versterken en het verloren vertrouwen terug te winnen. Niets doen is geen alternatief, zei Commerzbank-topman Zielke eerder al. Donderdag verzekerde hij zijn medewerkers: ,,We willen groeien’’. Dat ziet hij als noodzaak voor de bank om te kunnen voortbestaan.

Hoewel beide banken weer winst maken, staan te hoge kosten een echt herstel nog in de weg. Voor Commerzbank speelt nog een extra probleem. Tijdens de kredietcrisis moest de overheid de bank te hulp schieten, en het ministerie van Financiën heeft nog altijd 15,6 procent van de aandelen.

De afgeketste fusie leidde op de beurs tot een stijging van het aandeel Deutsche Bank met vier procent. Het aandeel Commerzbank viel twee procent terug.