Macron verandert zijn methode, niet zijn beleid

Gele hesjes Op de eerste grote persconferentie van zijn presidentschap, kondigde Macron ondanks alle verzet geen grote koerswijzigingen aan. Maar hij verandert wel zijn ‘methode’, als handreiking aan de gele hesjes.

Foto Ludovic Marin

Frankrijk blijft hervormen. Maar president Emmanuel Macron verandert na een half jaar protest van ‘gele hesjes’ wel zijn „methode”. Nadat hij in december de demonstranten al met 10 miljard euro aan koopkrachtmaatregelen tegemoet was gekomen, kondigde hij donderdag op berouwvolle toon plannen aan die „meer sociale, fiscale en territoriale rechtvaardigheid” moeten brengen. Zo hoopt hij de onrust in het land te stoppen.

„Ik heb soms het gevoel gegeven dat ik hard ben, soms onrechtvaardig”, zei hij tijdens de eerste grote persconferentie van zijn presidentschap in de opgeknapte ‘Salle des Fêtes’ van het Élysée. „Dat spijt me.” Zijn optreden moet, naar eigen zeggen, „menselijker”. Maar wat sinds zijn aantreden in 2017 gebeurd is, „is het juiste”, vindt hij.

De eerste resultaten van arbeidsmarkthervormingen zijn volgens hem al zichtbaar: de werkloosheid daalt, de economie groeit. „Zijn we de verkeerde weg ingeslagen? Ik denk het tegendeel.”

Ik heb soms het gevoel gegeven dat ik hard ben

Emmanuel Macron

De aankondigingen hadden eigenlijk een week geleden plaats zullen hebben. Terwijl de hesjes zich voorbereidden op ‘Akte XXIII’ van hun zaterdagse protesten, had voor Macron direct na de uitkomsten van vier maanden ‘Groot Nationaal Debat’ de tweede akte van zijn presidentschap moeten beginnen. „Niets zal meer zijn zoals daarvoor”, had regeringswoordvoerder Sibeth Ndiaye beloofd.

Het liep anders. Zijn toespraak was al opgenomen en de spreektekst lag al bij grote nationale media toen Macron vanwege de brand bij de Notre-Dame de uitzending nog afblies. Akte XXIII werd met vernielingen en plunderingen rond Place de la République zaterdag opnieuw een veldslag. Voor dit weekend en voor 1 mei zijn nieuwe protesten aangekondigd.

Dat zijn plannen zouden uitlekken, was zo onvermijdelijk. Daardoor kon Macron rustig testen wat wel en niet in de smaak viel. „Alleen het uitgesprokene geldt”, staat op toespraken die onder embargo verstrekt worden: officieel waren er dus geen voorstellen. Maar kranten peilden: de Fransen waren over de vergaarbak aan maatregelen tevreden. De persconferentie donderdag voelde daarmee als mosterd na de maaltijd, niet als plechtig moment van verzoening tussen de president en het opstandige volk.

Lees ook: Gewaagd experiment ‘Grote Nationale Debat’ legt Macron geen windeieren

De inkomstenbelasting voor de middenklasse gaat omlaag en lage pensioenen worden aangepast aan de inflatie. Macron belooft in zijn presidentschap geen scholen en ziekenhuizen meer te sluiten en garandeert dat burgers op het platteland op maximaal een half uur publieke voorzieningen hebben. Geen schoolklas mag meer dan 24 leerlingen hebben.

Daar staat tegenover dat Fransen „langer moeten werken”, zonder dat de minimale pensioenleeftijd van 62 jaar omhoog gaat. Terwijl de Franse werkloosheid nu net onder de 9 procent staat, streeft Macron naar „volledige werkgelegenheid” in 2025.

Om aan democratische eisen van de hesjes te beantwoorden, wil hij een lagere drempel voor referenda. Eenvijfde van het parlement moet via evenredige vertegenwoordiging gekozen worden. Er komt een adviesraad van 150 via loting geselecteerde burgers, een ander burgerforum moet plannen maken voor de klimaattransitie. „We zijn bezig een nieuwe vorm van democratie uit te vinden”.

Arrogant imago

Het staatsapparaat moet een afspiegeling van de samenleving worden door het elitaire ‘Grand Corps de l’État’ van roulerende topambtenaren met banen voor het leven af te schaffen. Wat Macron betreft gaat ook de door De Gaulle opgerichte bestuurdersschool ENA weg.

In een poging zijn arrogante imago af te schudden, luisterde Macron de afgelopen maanden totaal 92 uur naar burgemeesters, jongeren en intellectuelen overal in het land. Online kreeg het nationale debat 1,9 miljoen bijdragen met suggesties van burgers en ruim tienduizend lokale debatten zijn in de afgelopen maanden belegd.

Maar de analyse van de uitkomsten legde de grenzen bloot van Macrons brede politieke project: ministers afkomstig van rechts meenden te hebben gehoord dat alle belastingen omlaag moesten, het socialere deel van zijn entourage concludeerde dat rijken te weinig betalen en dat grote vervuilers, zoals vliegmaatschappijen, te weinig bijdragen aan ecoheffingen.

Met zijn plannen probeert Macron, een maand voor Europese verkiezingen waarin Le Pens partij RN de grootste kan worden, alle bloedgroepen tegemoet te komen. Of dat de politieke crisis van de laatste maanden bezweert is de vraag. Hij zal behalve de gele hesjes ook zijn eigen achterban moeten overtuigen.

Dit artikel is geactualiseerd op 26 april 2019 om 10.50 uur.