Opinie

Koningspoort

Mirjam de Winter

Een ambtenaar van de gemeente Rotterdam was vorige week op zijn fiets naar de Oude Haven gereden om persoonlijk het slechte nieuws te brengen. De subsidie voor de historische scheepshelling de Koningspoort zou na decennia per direct worden stopgezet, zo luidde de boodschap. De helling voor restauratie en onderhoud van historische schepen (sinds 2017 in handen van de gemeente) valt niet onder de noemer ‘cultuur’, zo legde de ambtenaar uit, en dus had cultuurwethouder Said Kasmi besloten de geldkraan dicht te draaien en de toegangspoort vanaf 1 mei op slot te gooien.

De werfmedewerkers waren met stomheid geslagen, want na een jarenlange doodsstrijd was er nog altijd hoop op redding. De wethouder had onlangs bij EenVandaag nota bene nog verkondigd de Koningspoort „een zeer warm hart toe te dragen” en naar een oplossing te zoeken. En nu liet hij de werf „in het water vallen”, treurde de teleurgestelde voorzitter van de Stichting Tijdelijk Beheer Koningspoort.

Lees hier een eerder artikel over de Koningspoort:

De onheilsboodschap raakte mij persoonlijk. Ook mijn vader ‘hellingt’ (klinkt gek, maar het werkwoord is ‘hellingen’) er regelmatig voor onderhoud aan zijn oude binnenvaartschip Emmanuel. Vroeger, toen het scheepje nog van mijn opa was, deden we dat op een zandbank in het Volkerak, indertijd nog een open verbinding met de Noordzee. Bij laag water lieten we Emmanuel droogvallen (‘banken’) om vervolgens in razend tempo - voordat het weer vloed werd - op de zandbank de romp te schrobben en teren.

Maar toen deze milieu-onvriendelijke methode verboden werd, had mijn vader een probleem. Een opknapbeurt bij een reguliere werf kon hij niet betalen, maar de bouw van de Koningspoort in 1984 (uit oude onderdelen van een Groningse werf) bood uitkomst. Voor een schappelijk bedrag parkeert hij sindsdien om de zoveel jaar zijn schip op de Rotterdamse dwarshelling om met behulp van vrienden het onderhoud zelf uit te voeren. De Koningspoort is de enige plek in de regio waar zoiets kan.

De werf trok in de loop der jaren steeds meer historische (woon)schepen aan, die een vaste ligplaats kregen in en rondom de Oude Haven. Met de Koningspoort als middelpunt en kloppend hart van de ‘schippersgemeenschap’. De vloot groeide uit tot een beeldbepalende verzameling van ongeveer 120 historische schepen, die inmiddels niet meer is weg te denken uit Rotterdam en bovendien veel toeristen trekt. Afgelopen week dreigden de schippers de haven tijdelijk te verlaten, als protest tegen het gemeentelijk besluit. Ze zouden de Oude Haven laten veranderen in een spookhaven, was hun idee: een kale bak met water, zonder scheepjes en zonder al die bedrijvigheid op de werf.

Maar de gemeente krabbelde deze week terug en deed een nieuw aanbod. De wethouder zegt nu bereid te zijn de subsidie van 60.000 euro voor maximaal een jaar te verlengen, maar trekt er verder zijn handen vanaf en wil ook geen geld meer steken in het noodzakelijke achterstallig onderhoud van de werf. De gemeente eist daarbij dat de stichting een nieuwe formule bedenkt, op zoek gaat naar particuliere geldschieters en vanaf volgend jaar volledig zelfredzaam is. Een onmogelijke opdracht die ook tijd en geld kost, volgens het stichtingbestuur, waardoor de toekomst van de Koningspoort vooralsnog onzeker blijft.

Komende week zal voorlopig de laatste klant de helling opgaan, met het schip De Hoop. En dat kan gewoon geen toeval zijn.

Mirjam de Winter (@mirjamdewinter) is freelance journalist en stadsgids in Rotterdam.