Gerrit van der Burg, voorzitter van het college van procureurs-generaal.

Foto Robin Utrecht

‘Ik word iedere ochtend wakker met het OM-gevoel’

Gerrit van der Burg, topman van het OM De OM-chef had al ‘zeepkistsessies’ met personeel over de crisis. „Ik doe dit omdat ik gerechtigheid nastreef voor slachtoffers en nabestaanden en omdat ik boeven wil vangen.”

De man die in 2017 de baas werd van het Openbaar Ministerie, Gerrit van der Burg (59), is al sinds 1990 in dienst van deze organisatie. Hij heeft grote gangsters vervolgd maar deze donderdag, vertelt hij ’s middags op zijn werkkamer, was zonder meer „het spannendste moment uit mijn loopbaan”. Op een persconferentie in Den Haag moest hij reageren op het „bijzonder pijnlijke” rapport van de commissie-Fokkens dat vandaag naar buiten kwam. Van der Burg wilde vooral goed overkomen bij de 5.000 medewerkers van het OM die op alle parketten via een speciale livestream verbinding konden meekijken. „Ik wilde me kwetsbaar opstellen want de bevindingen van de commissie-Fokkens liegen er niet om.”

Van der Burg heeft die ochtend verteld dat de uitkomsten van het onderzoek „hard zijn aangekomen’’ bij het vierkoppige college van procureurs-generaal. „Vooral omdat de langdurige overschrijding van de gedragsnormen door twee leidinggevenden schadelijke gevolgen heeft gehad voor de gehele organisatie en voor het vertrouwen in de leiding van het OM.”

Binnen het OM wist vrijwel iedereen al vele jaren dat uw collega’s Marc van Nimwegen en Marianne Bloos een intieme relatie hadden. U heeft tegen Fokkens gezegd van niets te hebben geweten. Hoe kan dat?

„Ik hou me nooit bezig met de gesprekken bij de koffieautomaten. Als collega’s gaan kletsen of roddelen loop ik altijd weg. Maar beelden en indrukken die mensen hebben, hoeven geen roddels te zijn. Ik heb ook nooit met Van Nimwegen samengewerkt op een parket. Achteraf trek ik het me wel aan dat ik zo’n slechte antenne heb gehad en dat moet beter.”

In 2014 werd u door uw voorganger Herman Bolhaar verzocht halsoverkop in een weekend uw baan als hoofd landelijk parket in te ruilen voor een plek in het college van procureurs-generaal. Er moest snel ruimte worden gemaakt voor Van Nimwegen in Rotterdam die op last van het ministerie uit het college moest. Vond u dat niet verdacht?

„Maar Bolhaar had me een half jaar eerder al gepolst of ik in het college wilde dus natuurlijk neem ik het mezelf kwalijk dat ik kennelijk als een van de weinigen niet wist wat er speelde. Maar er waren wel veel indrukken onder collega’s over de verzwegen relatie maar bijna geen concrete waarnemingen.”

Heeft u na kennisname van de bevindingen van Fokkens overwogen op te stappen?

„Natuurlijk heb ik daar over nagedacht. Het rapport komt bij mij indringend binnen. Als Fokkens twijfels zou hebben uitgesproken over mijn persoonlijke integriteit of twijfels over ons werk, was het anders geweest. Maar dat is niet aan de orde.

Lees ook: Gebrek aan ‘ethisch leiderschap’ bij top Openbaar Ministerie

Ik ontleen er veel steun aan dat de commissie-Fokkens zegt dat we na het instellen van de onafhankelijke onderzoekscommissie op de goede weg zijn bij het OM. Ik heb het rapport ook besproken met collega’s. Ook zij vinden het belangrijk dat ik blijf leiding geven aan het OM. Ik heb natuurlijk geen internetenquête gehouden onder alle collega’s. Ik voel steun en dat is belangrijk want we moeten met zijn allen de reputatie van het OM zien te herstellen’’.

Hebt u er nog wel zin in de kar te trekken?

„Ja, ik wil graag investeren in het herstellen van de vertrouwensrelatie met collega’s en de samenleving. Het afgelopen jaar heb ik op alle parketten zeepkistbijeenkomsten gehouden waar iedereen vragen en zorgen kon uitspreken. Ik heb de absolute wil deze organisatie verder te brengen. En dat is niet alleen omdat ik uit een gereformeerd nest kom waar plichtsbetrachting heel belangrijk is. Dat is niet genoeg. Dit is belangrijk werk. Ik word iedere ochtend wakker met het OM-gevoel. OM, OM, OM denk ik bij het opstaan.

„En dat is heus niet omdat ik het zo aangenaam vind om dagelijks weer vijf vergaderingen bij te wonen. Ik doe dit omdat ik gerechtigheid nastreef voor slachtoffers en nabestaanden van misdrijven en omdat ik boeven wil vangen. Het is ontzettend belangrijk dat het Openbaar Ministerie weer een onkreukbaar imago krijgt en betrouwbaar is’’.

Waarom is Marc van Nimwegen sinds vandaag geschorst en is zijn eveneens liegende partner Marianne Bloos alleen met verlengd buitengewoon verlof gestuurd?

„Dat heeft te maken met allerlei rechtspositionele aspecten tussen werkgever en werknemer. Daar kan ik moeilijk iets over zeggen. Maar de verwijten ten aanzien van Van Nimwegen zijn ernstiger. Beide hoofdofficieren van justitie hebben hun relatie verzwegen maar Van Nimwegen speelt ook de kwestie van de aanbesteding.”

Van der Burg doelt hier op het voortrekken van het softwarebedrijf van zijn zwager en zijn zus bij de verstrekking van opdrachten door het OM.

Volgt er nog een disciplinair of strafrechtelijk onderzoek naar betrokkenen?

„Daar kan ik nu ook niks over zeggen. Dat zal later bekend worden.”

Moet er nog een groot onderzoek komen naar de angstcultuur binnen het OM, los van deze affaires?

„Nee dat is niet nodig. Er is werk aan de winkel en daar is rust en ruimte voor nodig. Nog een onderzoek zou de onrust alleen maar vergroten. Ik vind wel dat er een visitatiecommissie moet komen met een onafhankelijke voorzitter die, net zoals bij de rechters, om de paar jaar het OM onder de loep neemt.”