Favoriet Joe Biden meldt zich: wat zijn zijn sterke en zwakke punten?

Democratische Partij Deze donderdag zou de ex-vicepresident en politiek veteraan zijn favorietenrol formeel opeisen door aan te kondigen dat hij het in 2020 namens de oppositiepartij wil opnemen tegen president Donald Trump.

Foto Joshua Roberts/Reuters

Officieel is hij geen kandidaat. Toch gaat Joe Biden in peilingen al maanden aan kop in de race voor de Democratische presidentskandidatuur – tot ergernis van de twee dozijn partijgenoten die reeds weken of maanden geleden hun vinger opstaken. Welke sterke en zwakke punten kent zijn kandidatuur, die hij naar verwachting donderdag bekendmaakt?

Sterktes

Hij is zeer ervaren

Pas dertig jaar oud was Joe Biden toen hij in 1972 in de Senaat werd gekozen voor de kleine noordoostelijke staat Delaware. Een zetel die hij 36 jaar vasthield en aanvulde met voorzittersposten in de machtige commissies voor Justitie en Buitenlandse Zaken. Toen de relatief onervaren en jonge Barack Obama hem in 2008 vroeg zijn running mate te worden, liep Biden al ruim zijn halve leven in Washington rond.

Zijn ervaring als senator en vicepresident moet hem nu helpen zelf het hoogste ambt te veroveren. Twee eerdere pogingen daartoe strandden. In 1988 haakte hij na beschuldigingen van plagiaat af. In 2008 stapte hij uit de race toen hij bij de eerste voorverkiezingen (in Iowa) maar 1 procent van de stemmen kreeg.

Trump vreest hem

Ondanks zijn jaren in Washington blijft de in een katholiek arbeidersmilieu in Pennsylvania geboren Biden populair onder blanke, lager opgeleide kiezers. Het was deze electorale groep die in 2016 de buitenstaander Trump het doorslaggevende zetje gaf. Dat jaar deed Biden na lang twijfelen niet mee: hij kon dit zo kort na de dood van zijn zoon Beau niet opbrengen, zei hij zelf.

Veel Democratische strategen denken dat hij – anders dan Hillary Clinton– met zijn gematigde standpunten over bijvoorbeeld wapenbezit en abortuswetgeving wél had kunnen winnen in de cruciale arbeidersstaten die Trump binnensleepte. In peilingen waarin Trump en Biden tegenover elkaar worden geplaatst, staat de Democraat gemiddeld 8 procentpunt voor. Trump vreest de centrum-politicus Biden dan ook meer dan de vele jongere, gekleurde, progressieve of vrouwelijke kandidaten in het drukke Democratische deelnemersveld, berichtten Amerikaanse media op basis van bronnen rond de president.

Hij is een blanke oude man

Alle Amerikaanse presidenten waren tot nu toe man en slechts één was er niet-wit (Obama). Bidens ervaring (ook op buitenlandgebied), zijn bewezen kwaliteiten als debater, statuur van ‘oudere staatsman’ en naamsbekendheid geven hem een hoge mate van veronderstelde ‘verkiesbaarheid’. Hillary Clinton had veel van die kwaliteiten ook, maar een deel van de kiezers bleek in 2016 niet klaar voor een vrouw als president. Sommige Democraten twijfelen of dit vier jaar later al anders is.

In een enquête in Iowa, de midwestelijke staat die in januari traditiegetrouw de voorverkiezingsrace aftrapt, zeiden Democratische kiezers begin dit jaar vooral op een kandidaat te zullen stemmen die Trump kan verslaan. 54 procent van de ondervraagden vond dat een belangrijkere eigenschap dan de ideeën van een kandidaat. In Iowa gaat Biden met gemiddeld bijna een kwart van de stemmen aan kop.

De politieke carrière van Joe Biden. Tekst loopt door onder foto’s:

Zwaktes

Hij is een flapuit

Biden staat bekend als een joviale geinponem, maar in zijn verbale souplesse vliegt hij wel eens uit de bocht. Zo spoorde hij een invalide politicus eens aan om „op te staan” uit zijn rolstoel. Ook kreeg hij veel kritiek toen hij Obama als presidentskandidaat neerbuigend „slim, welbespraakt en netjes” noemde – alsof dat laatste voor een zwarte politicus niet vanzelfsprekend was. Biden onderkent deze zwakke plek. „Ik ben een flatermachine, maar mijn God, dat is toch geweldig vergeleken met een kerel die niet weet hoe hij de waarheid moet vertellen”, stelde hij vorig jaar.

Hij is nogal ‘aanrakerig’

Problematischer zijn de aantijgingen van meerdere vrouwen dat Biden hen in het verleden op ongepaste wijze benaderde. Zo vertelde partijgenote Lucy Flores dat Biden in 2014 aan haar kapsel rook en een kus gaf op haar achterhoofd. De politica uit Nevada zei zich daarna „ongemakkelijk, vies en in de war” te hebben gevoeld, maar beschuldigde Biden niet van seksueel wangedrag. Nog drie vrouwen uitten daarna soortgelijke verwijten en media diepten foto’s op die tonen hoe Biden vaker opmerkelijk dicht bij vrouwen staat.

Lees ook: Joe Biden over ongepast gedrag: sociale normen veranderen

In het MeToo-tijdperk kan Biden dit meer aangewreven worden, zeker door Democratische kiezers die gevoeliger voor seksisme zijn dan de Republikeinse achterban van Trump. Deze maand probeerde Biden de ophef al te sussen. Hij nam een video op waarin hij beloofde dat hij zich „in de toekomst meer bewust zal zijn de persoonlijke ruimte [van mensen] te respecteren”. Hij noemde zichzelf een „aanrakerig” persoon. „Ik dacht altijd aan het me verbinden met mensen, het schudden van handen, een hand op de schouder, een knuffel”, zei hij in de video. „Sociale normen veranderen. Dat begrijp ik. En ik luister naar wat deze vrouwen zeggen.”

Hij is een blanke oude man

Het risico is dat de Democraten met een keuze voor Biden de vorige verkiezingen proberen te winnen. Hij zou weliswaar de oudere, blanke arbeidersstem in het Midwesten en in industriestaten op Trump kunnen heroveren, maar hij lijkt minder geschikt om andere progressieve kiezers te enthousiasmeren. Dit terwijl de partij snakt naar nieuw elan.

Bij de laatste tussentijdse Congresverkiezingen van november wisten de Democraten een eclectische coalitie van vrouwen, jongeren en minderheden te mobiliseren. Zij lopen wellicht eerder warm voor een jonge, gekleurde, homoseksuele en/of vrouwelijke anti-Trump dan voor een blanke bejaarde man als Biden. In verkiezingsjaar 2020 wordt hij 78. Daarmee is hij niet alleen vier jaar ouder dan Trump; als hij zou winnen, zou hij als oudste president uit de geschiedenis van de VS aantreden.