Nederlandse aanschaf van nieuwe onderzeeboten vertraagd

Defensie Het ministerie van Defensie wil graag zaken doen met Saab, andere ministeries zouden vinden dat er te veel tunnelvisie is in de aanbesteding.

Foto Evert-Jan Daniels/ANP

De aanschaf van nieuwe onderzeeboten door Nederland laat langer op zich wachten. De miljardenaankoop is nog in de aanbestedingsfase. De volgende stap zou aanvankelijk eind 2018 al worden gezet, maar het proces is vertraagd. Dat schrijft staatssecretaris Barbara Visser (Defensie, VVD) in een brief aan de Tweede Kamer.

Als belangrijkste reden noemt Visser de Defensie Industrie Strategie, die de ministeries van Defensie en Economische Zaken in november samen presenteerden. Daarin namen zij zich voor de eigen, Nederlandse industrie voortaan voorrang te geven bij grote Defensie-uitgaven, zoals andere Europese landen ook doen.

De vier partijen die dingen naar de aanbesteding hebben op grond van de strategie nieuwe of aangepaste plannen ingediend „over de industriële aspecten” van de onderzeebootvervanging. „Op grond hiervan is besloten een aanvullend onderzoek te doen waarin alle vier de genoemde werven worden betrokken.” Het gaat om de consortia Naval Group (Frankrijk), Navantia (Spanje), Saab Kockums (Zweden) en TKMS (Duitsland).

Hard politiek spel

Op de achtergrond speelt een hard politiek spel tussen verschillende ministeries. Het ministerie van Defensie zou graag zaken doen met Saab, het Zweedse bedrijf dat een consortium heeft gevormd met de Nederlandse scheepsbouwer Damen. Andere ministeries zouden vinden dat er te veel tunnelvisie is, en dat de andere partijen een eerlijke kans moeten krijgen. Zeker omdat de Duitsers en de Fransen veel ervarener onderzeebootbouwers zijn.

Diplomatieke belangen spelen daarbij een rol. Als Nederland de Fransen passeert, zou dat zijn weerslag kunnen hebben op de relaties binnen AirFrance KLM, die na de recente botsingen al onder spanning staan. In februari kocht minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) heimelijk 12 procent belang in het concern, tot grote onvrede van de Fransen. Met de Duitsers zou de voormalige minister van Defensie Jeanine Hennis (VVD) in het beginstadium afspraken hebben gemaakt.

In de zomer van 2016 besloot het kabinet-Rutte II nieuwe onderzeeboten aan te schaffen, ter vervanging van de Walrus-klasse. De planning is de nieuwe boten in 2027 in gebruik te nemen. Het gaat om de grootste aanbesteding sinds de aanschaf van de F-35 gevechtsvliegtuigen, de ‘JSF’. Officieel is er een bedrag van ruim 2,5 miljard euro mee gemoeid, maar de verwachtingen zijn dat dat bedrag hoger uitvalt.