Hoop is niet genoeg voor dakloze jongeren

Zap In ‘Been There Done That’ (EO) krijgen dakloze jongeren hulp van Bekende Nederlanders. Een droom geeft enige hoop maar is niet voldoende.

Been There, Done That; EO. Iris Hond (links) en Femke (rechts)
Been There, Done That; EO. Iris Hond (links) en Femke (rechts) Beeld EO

In de achtste aflevering van Been There, Done That op NPO 3, volgen we de twintigjarige Femke, die sinds haar tienerjaren zwerft en al tweeëneenhalf jaar dakloos is. Ze werd gekoppeld aan concertpianiste Iris Hond, die zelf als tiener nergens terecht kon en lange tijd op haar school heeft geslapen, om haar met haar situatie te helpen.

Femke krijgt een kleine uitkering en werkt af en toe in een fietsenwinkel. Ze woont op een bootje zonder douche met haar oudere vriend, Vincent (38), die een alcoholverslaving heeft. Iris ontmoet haar als ze op het punt staat haar ligplaats te moeten opgeven. Als Iris hun bootje gaat bezoeken, vraagt Vincent of zij ooit iets heeft gerookt – „dat maakt het leven op straat leefbaarder”. Iris vertelt dat zij een droom had: concertpianiste worden. Ze wist dat die droom nooit zou uitkomen als ze aan de drugs zou raken, dus heeft ze het nooit gedaan.

Droom was redding

En daar gaat deze aflevering feitelijk om: Iris had een droom en dat was haar redding. Ze wil hetzelfde voor Femke: iets om voor te vechten. Met die insteek probeert Iris haar te helpen. Ze laat Femke een lijst maken van haar dromen, ze overtuigt haar om vaker in de fietsenwinkel te werken in plaats van systematisch te gaan bedelen met Vincent, ze schakelt een psychologe in om te praten over die constante boosheid die ze overal meedraagt.

Als het duidelijk wordt dat Femke niet uit haar toxische relatie wil stappen, belt Iris Vincent zelfs op om hém hulp te bieden met zijn verslaving – wat hij weigert.

Toch eindigt Been There, Done That hoopvol. Je bent ontroerd – de muziekkeuze helpt. Zo gaat het vaker met hulptelevisie. Mijn bedenkingen bij zulke programma’s kan je goed samenvatten met een quote van Iris: „Nu moet je kiezen om te bouwen aan je leven.” Het lijkt me te simplistisch, alsof het allemaal een keuze is.

Hoewel Femke in dit geval het geluk heeft dat een BN’er interesse in haar toont en haar wil helpen, loopt het niet vaak zo voor dakloze jongeren. Kiezen om te bouwen aan je leven als je al jaren aan de rand van de samenleving bent, is niet even eenvoudig als een motivational quote. En het beetje hoop dat Femke aan het einde van de aflevering krijgt als ze beseft dat ze in een ecodorpje zou kunnen wonen – wat op haar lijst van dromen stond – is niet genoeg om te verzekeren dat het na het programma goed komt met haar. Hoop is mooi – structurele oplossingen zijn beter.

Supergemotiveerd

Net die structurele oplossingen werden besproken in Pauw op NPO 1, waar staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport; CU) was uitgenodigd om te spreken over concrete maatregelen om de inmiddels 12.000 dakloze jongeren te helpen.

Blokhuis is „supergemotiveerd” om elk van hen te helpen en heeft een plan waarmee er tegen eind 2021 geen enkele jongere langdurig in een opvang zou zitten. Dit plan legde hij uit, met kritische vragen van Pauw, en in de aanwezigheid van vier (voormalig) dakloze jongeren die met hem aan tafel zaten. Deze jongeren vertelden ons aan het begin van de talkshow openhartig over alcoholverslavingen, slapen onder een brug, verlaten worden door hun ouders.

Aangrijpende verhalen. Maar zij hebben inmiddels, gelukkig, een dak boven hun hoofd. Ik zou liever een talkshow willen zien met jongeren die nu nog dakloos zijn en geen toekomstplannen hebben. Jongeren als Femke, die het moeten stellen met een beetje hoop. Jongeren die niet kunnen wachten tot 2021.

vervangt vandaag Arjen Fortuin

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.