GroenLinks en PvdA op basis van onvolledige doorrekening: onze CO2-heffing werkt

De CO2-plannen van GroenLinks en PvdA lijken veel uitstoot te besparen, maar gevolgen van mogelijke verplaatsing bedrijven zijn nog niet meegenomen.

Jesse Klaver (GroenLinks) en Lodewijk Asscher (PvdA) tijdens het wekelijkse vragenuur in de Tweede Kamer.
Jesse Klaver (GroenLinks) en Lodewijk Asscher (PvdA) tijdens het wekelijkse vragenuur in de Tweede Kamer. Foto Bart Maat/ANP

Oppositiepartijen GroenLinks en PvdA stellen op basis van nog niet afgeronde doorrekeningen dat hun beide voorstellen voor een CO2-heffing effectief zijn. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) besloot „vanwege de media-aandacht” de doorrekeningen alvast te publiceren. „De uitkomsten zijn onzeker, we zijn er gewoon nog niet uit”, zegt een woordvoerder van PBL woensdag.

Die onzekerheid blijkt ook wel uit de rapporten zelf. GroenLinks en PvdA zien in de doorrekening een bewijs dat hun afzonderlijke voorstellen werken. „Met CO2-belasting wordt klimaatdoel wél gehaald”, kopte GroenLinks boven een persbericht. Maar in de rapporten schrijft PBL vooral op wat de klimaatrekenmeester nog allemaal niet kan inschatten.

Het PBL zegt alleen „een ruwe indicatie” te geven van de effecten van de CO2-heffingen. Het planbureau kan namelijk nog niet inschatten in hoeverre bedrijven hun productie verplaatsen in reactie op de heffingen. En daarmee kan het PBL ook niet inschatten hoeveel van de CO2-winst in Nederland vervolgens weer wordt verloren in het buitenland. „Vanuit klimaatperspectief is een dergelijke pure verplaatsing weinig effectief”, schrijft PBL.

Dat relativeert de constatering in de doorrekening waarmee PvdA en GroenLinks blij zijn; dat beide voorstellen voor een CO2-taks wel het reductiedoel van de industrie halen (14,3 miljoen ton) waar het klimaatakkoord dat niet deed.

Tussen de twee voorstellen van GroenLinks en PvdA zitten verschillen. Vooral de omvang van de heffingen verschilt, en beide partijen komen ook met verschillende maatregelen die de effecten voor betrokken bedrijven moeten verzachten.

Bij GroenLinks is er „een reële kans op aanzienlijke verplaatsing” van economische activiteiten naar het buitenland, schrijft het PBL, bij het voorstel van de PvdA „een niet-verwaarloosbare kans op betekenisvolle verplaatsing”. Om de effecten beter in te schatten heeft PBL meer details van de partijen nodig over hoe ze bedrijven precies willen compenseren die geraakt worden de taks. De PvdA wil bijvoorbeeld kwetsbare bedrijven uitzonderen van de heffing. Maar criteria ontbreken, aldus PBL.

Ook is PBL zèlf er nog niet uit wat de beste methode is om de effecten op het verplaatsen van productie te berekenen.

Ook de economen van het Centraal Planbureau (CPB) rekenen de voorstellen voor een CO2-taks van GroenLinks en PvdA door. Het CPB liet woensdag weten te wachten op preciezere cijfers van het PBL. „Als gevolg van de onzekerheid rond verplaatsingseffecten is het op dit moment helaas nog niet mogelijk om een neutrale raming op te leveren.”

Beide planbureaus zeggen de doorrekening wel af te willen hebben voordat de Tweede Kamer debatteert over de kabinetsreactie op het klimaatakkoord die in juni komt. Het kabinet komt met een eigen voorstel voor een CO2-heffing, waarbij het wel de CO2-doelen wil halen maar zonder bedrijven weg te jagen.