Driestuiverroman uit de ruimte

Sci-fi. Astronaut Perry Rhodan beleeft al ruimte-avonturen sinds 1961. Onlangs verscheen deel 3.000. De boekjes zijn ook geliefd in Nederland.

Duitse en Nederlandse edities van Perry Rhodan. De totale oplage wereldwijd is meer dan 1 miljard.

André Kuipers hield in 2004 aan boord van het internationale ruimtestation ISS al zwevend voor de camera een dun boekje omhoog. Onder de titel Perry Rhodan stond een stelletje wat knullig getekende ruimtevaarders, met op de achtergrond een aantal vernietigde ruimteschepen. De Nederlandse astronaut had het boekje Ruimteoorlog in de Wega-sector in 1971 van zijn oma gehad. En nu, in 2004, mocht het pulpboekje met de volwassen André mee naar boven, écht de ruimte in.

Met rode oortjes had de jonge André gelezen van ‘Galacto-City, een hypermoderne stad met een reusachtige ruimtehaven en grote, vrijwel geheel door robots bediende industrieën’. Kuipers was zo onder de indruk, vertelde hij later, dat hij besloot astronaut te worden.

De Nederlandse ruimtevaarder leeft al weer vele jaren in het ondermaanse, maar zijn grote voorbeeld, Perry Rhodan, reist nog steeds door allerlei sterrenstelsels. De ‘superheld van het heelal’ begon ooit in 1961 – acht jaar voordat het de mensheid écht lukte – met een simpel reisje naar de maan, maar daarna ging het alleen maar verder, verder het heelal in, met onderweg tal van ontmoetingen met allerlei vormen van buitenaards leven.

De avonturen zijn beschreven in tijdschriftromans waarvan er elke week weer een verschijnt. In Duitsland althans, waar onlangs het drieduizendste nummer het licht zag. 58 jaar oud, is Perry Rhodan de langstlopende en grootste sci-fi-serie ter wereld. Niet alleen in Duitsland verschijnen er wekelijks nieuwe avonturen van de onsterfelijke ruimteheld, ook in veel andere landen is dat het geval. De totale, globale oplage ligt naar verluidt ver boven de 1 miljard stuks.

Groeten van het Sterrenbeest

In Nederland, waar de vertaalde serie in 1967 van start ging, loopt de verhaallijn ongeveer tien jaar achter op het Duitse oerverhaal, vertelt Theo Barkel (50), wiens sciencefiction- en fantasy-uitgeverij Macc in Gilze ook boeken rond het thema Perry Rhodan uitgeeft. Buiten de reeks is een hele merchandising ontstaan van Perry Rhodan-uitgaven, zegt Barkel, honderden boeken met titels als Quinto Center en Groeten van het Sterrenbeest. Perry Rhodan kent inmiddels tientallen verhaallijnen in een universum vol Terranen, Arkoniden, het superwezen HET, Twonoserse rebellen, Maahks en Karduuhls.

Het is wellicht verrassend voor de leek die niet thuis is in het genre, dat de grootste fictieve ruimteheld uit de geschiedenis afkomstig is uit de koker van twee Duitse liefhebbers, Walter Ernsting (hij koos als schrijver voor de in het genre beter klinkende naam Clark Darlton) en K. H. Scheer. Want sciencefiction, dat was en is – voor het gemak vergeten we Jules Verne even – toch vooral een Angelsaksisch genre? Met schrijvers als H.G. Wells, Isaac Asimov, Ray Bradbury, Robert Heinlein (Vreemdeling in een vreemd land), Arthur Clarke (2001: A Space Odyssey) en series en films als Star Trek en Star Wars?

„Klopt, er komt veel sciencefiction uit Engeland en de VS”, zegt Barkel, „maar Duitsland is ook een land met een lange traditie. George Lucas, de bedenker van Star Wars, die in de jaren zestig de Perry-boekjes in het Engels las, liet zich al door de serie inspireren. Ook zijn ruimteschepen vonden voor een deel hun vorm dankzij de getekende exemplaren in de Perry Rhodan-boekjes.”

Uschi Zietsch (57), die onder het pseudoniem Susan Schwartz schrijft, maakte tientallen deeltjes voor de serie. „In Duitsland wordt al honderd jaar sciencefiction geschreven, met schrijvers als Hans Dominik, ook wel de Duitse Jules Verne genoemd.”

De Duitse schrijfster vertelt dat Ernsting en Scheer de ruimteheld bedachten in de jaren van de Koude Oorlog en de race naar de ruimte tussen de Sovjet-Unie en de VS. In het jaar dat de Muur in hun vaderland werd gebouwd creëerden ze hun held, en zijn reis naar de maan en verder.

Niemand van ons was in de ruimte

Met zo’n dertig deeltjes dacht het schrijversduo wel klaar te zijn, maar de serie Perry Rhodan, der Erbe des Universums. Die grosse WELTRAUM-SERIE bleek zo populair dat ze doorgingen. In vele landen volgden vertalingen, Forest Ackerman bracht de serie naar de VS. Zietsch: „Tijdens de verjaardag ter gelegenheid van het tweeduizendste nummer zong hij in Mainz op het podium ‘Ich bin von Kopf bis Fuß auf Perry eingestellt’.”

De beide Duitse bedenkers, die allebei nog in de Tweede Wereldoorlog gevochten hadden, zijn al jaren dood, maar een Duits schrijverscollectief houdt de onsterfelijke held wekelijks in leven. Zietsch, die ook thrillers, dark fantasy en kinderboeken schrijft, tikt jaarlijks vijf tot zes deeltjes voor de serie. Een redacteur bij de Duitse uitgever, vertelt ze, houdt de rode lijn van het verhaal in de gaten.

„Een team van zo’n tien vaste auteurs, plus een aantal losse medewerkers schrijft de verhalen. Er is veel contact onderling, we zijn erg hecht. Ik volg de uitgestippelde verhaallijn, maar heb binnen mijn tekst wel de vrijheid om er zelf nog een plot aan toe te voegen. Maar die moet dan wel aan het eind van mijn boek weer uitgewerkt zijn.”

Zietsch tikt tien tot twaalf uur per dag, „en nacht”. Als ze uit het raam van haar werkkamer in Beieren kijkt, ziet ze de boerderij van de buren en in de verte de Alpen. Niet wat je noemt een sciencefiction-decor. „Niemand van ons schrijft in de ruimte, niemand van ons schrijverscollectief is commandant van een ruimteschip geweest. Het enige wat je nodig hebt is een rijke fantasie om dit werk te kunnen doen.”