De eenzame strijd tegen instanties

De zaak Tuitjenhorn De weduwe van huisarts Nico Tromp streed jaren voor eerherstel voor haar man. Daar is een documentaire over gemaakt.

Anneke Tromp (in blauwe jas) in april 2015 na de stille tocht in Tuitjenhorn voor haar man, huisarts Nico Tromp.
Anneke Tromp (in blauwe jas) in april 2015 na de stille tocht in Tuitjenhorn voor haar man, huisarts Nico Tromp. Foto Remko de Waal/ANP

Dolgelukkig rent Anneke Tromp naar buiten met de Nederlandse vlag. Ze hangt hem uit en maakt de stethoscoop van haar man, huisarts Nico Tromp, eraan vast. Het is 2016. Ze heeft net gehoord, drie jaar nadat hij zich van het leven beroofde, dat de Raad van State haar gelijk geeft: haar echtgenoot, huisarts in het Noord-Hollandse Tuitjenhorn, had nooit op non-actief gesteld mogen worden door de Inspectie voor de Gezondheidszorg.

De documentaire De Zaak Tuitjenhorn, die deze donderdag in première gaat, toont de eenzame strijd tegen instanties van de weduwe van Tromp en haar oudste zoon. In het najaar van 2013 paste de ervaren huisarts Tromp acute palliatieve sedatie toe bij een doodzieke kankerpatiënt in zijn dorp. Hij diende een grote hoeveelheid morfine en kalmeringsmiddel (midazolam) toe, de man overleed heel snel.

De co-assistente die erbij was, schrok zo dat ze later tegen haar stage-begeleider in het AMC zei dat ze het niet vertrouwde. Het AMC meldde dat bij de inspectie, die Tromp prompt op non-actief stelde omdat de ‘patiëntveiligheid’ bij hem in het geding zou zijn. De inspectie droeg de zaak over aan het Openbaar Ministerie. Opeens werd Tromp verdacht van moord.

Huisarts Tromp werd depressief en opgenomen in een kliniek; tegelijk werd hij verhoord door de politie. Hij vertelde daar, zo blijkt uit de film, dat hij zich vooral schuldig voelde omdat hij niet had geweten hóe ernstig zijn stervende patiënt leed; hij was er al enkele weken niet geweest, een collega uit zijn praktijk wel. Toen Tromp bij de patiënt thuis kwam, schrok hij zich dood. De patiënt kon alleen nog ‘help me’ uitbrengen. Hij ging naar zijn praktijk en haalde de morfine en midazolam op.

Drie weken daarna pleegde Tromp zelfmoord, thuis in de kelder. „Een lang proces met de daaraan verbonden spanningen en kosten, kan ik jullie en mezelf niet aandoen. Ik kan niet anders meer”, schreef hij in zijn afscheidsbrief waaruit wordt voorgelezen in de film. Onder huisartsen veroorzaakte de handelwijze van de inspectie in 2013 onrust. Zij ontvangen de meerderheid van patiënt-verzoeken tot euthanasie en palliatieve sedatie. Dat willen ze kunnen doen, volgens hun richtlijn, zonder te hoeven vrezen voor vervolging.

Lees ook De open brief van Anneke Tromp uit 2015 aan twee ministers

Normaal gesproken overlijdt de patiënt bij acute palliatieve sedatie niet aan de morfine en het kalmeringsmiddel maar aan de ziekte, zoals kanker, zelf. Het is een manier om lijden te verzachten: de patiënt wordt onder zeil gebracht en voelt de helse pijn niet meer die kanker kan veroorzaken. Anders dan bij euthanasie is er voor palliatieve sedatie geen second opinion nodig, van een andere arts. Op de verklaring schrijft de arts ‘natuurlijke doodsoorzaak’. De arts mag palliatieve sedatie toepassen als de patiënt dat wil en naar verwachting binnen twee weken zal sterven.

Foto Remko de Waal/ANP

Excuses van inspectie

Anneke Tromp heeft drie jaar geprocedeerd tegen de beslissing van de inspectie om haar man op non-actief te stellen. Hij was, vertelt zij, een toegewijde huisarts die zijn patiënt alleen maar wilde helpen. Over de depressie na de inval door de inspectie zegt zij: „Het is verschrikkelijk je dierbare zo door je vingers te zien glippen. Maar hij was ervan overtuigd dat hij geen kans had op een rechtvaardig proces.”

De bestuursrechter in Alkmaar gaf haar ongelijk, de Raad van State niet. Een anesthesioloog verklaarde in de zitting bij de Raad van State dat Nico Tromp niets ongebruikelijks had gedaan.

Maanden na de uitspraak bood de inspectie excuses aan aan Anneke Tromp en haar zoons – van wie een zoon inmiddels door een ongeluk was overleden. In het najaar van 2018 kreeg ze daarnaast een schadevergoeding. Haar oudste zoon lijdt nog aan slapeloosheid en nachtmerries.

De inspectie werkte niet mee aan de film en dreigde onlangs met een kort geding om vertoning te voorkomen. Reden was dat de namen van de betrokken inspecteurs werden genoemd tijdens de gefilmde zitting van de Raad van State. De documentairemaker, Sarah Vos, heeft ze uiteindelijk gewist – ze zegt het geld voor een rechtszaak niet te hebben. De inspectie wil niet meer op de film reageren. Anneke Tromp zei in gesprek met de inspectie, na de uitspraak van de Raad van State: „Uw organisatie houdt de verantwoordelijken in de luwte.”

Foto Remko de Waal/ANP
De Zaak Tuitjenhorn is maandag 6 mei om 20.25 uur te zien op NPO 2
Praten over zelfdoding kan bij de landelijke hulplijn 113 Zelfmoordpreventie. Telefoon 0900-0113 of www.113.nl