ASML had spionage ‘beter wel kunnen melden’

Bedrijfsgeheimen Beleggers wilden weten waarom de spionage niet is gemeld. ASML-topman Wennink gaf toe dat hij het ‘met de kennis van nu’ beter wel had kunnen melden.

De algemene aandeelhoudersvergadering van ASML met onder meer topman Peter Wennink.
De algemene aandeelhoudersvergadering van ASML met onder meer topman Peter Wennink. Foto Piroschka van de Wouw / ANP

Het succes van ASML heeft een duidelijke verklaring: niemand anders kan zulke geavanceerde chipmachines bouwen als het bedrijf uit Veldhoven, naast Eindhoven. Aan die gespecialiseerde kennis dankt het Brabantse concern zijn wereldwijde marktaandeel van meer dan 80 procent.

Maar beschermt ASML die kennis wel goed genoeg? Klopt het dat China heeft geprobeerd bedrijfsgeheimen te stelen? En is de ASML-directie daar wel open over geweest naar aandeelhouders? Die vragen stelden bezorgde beleggers donderdag aan topman Peter Wennink, tijdens de jaarlijkse algemene aandeelhoudersvergadering in Veldhoven.

Deze maand berichtte Het Financieele Dagblad (FD) over spionage door Chinese oud-werknemers van ASML in de VS. Die hadden in 2015 vertrouwelijke kennis meegenomen naar hun eigen bedrijf ‘XTAL’ en kaapten een belangrijke klant: de Zuid-Koreaanse technologiereus Samsung.

Onvrede bij beleggers

ASML ontdekte de spionage, dwong vervolgens vorig jaar via de rechter een grote schadesom af, waardoor XTAL failliet ging, maar hield het incident stil. Tot onvrede van sommige beleggers. „Ik hoop dat dit soort informatie in de toekomst niet wordt weggehouden bij aandeelhouders”, zei André Jorna van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB).

Topman Wennink vertelde dat de directie het als een klein voorval beschouwde. Daarom werd ook de raad van commissarissen er niet over geïnformeerd. „Er zijn zoveel kleine incidenten in een bedrijf met 11 miljard euro omzet en 25.000 werknemers.”

Lees ook dit interview met ASML-topman Wennink: ‘Niet bang zijn voor Chinese spionage’

De spionage viel mee, volgens Wennink, omdat er alleen software werd gestolen die helpt bij het optimaal afstellen van de machines. Alleen op dat gebied raakte ASML Samsung kwijt als klant. Het incident raakte zo’n klein deel van ASML’s omzet, dat het volgens de boekhoudregels niet gemeld hoefde te worden. Toch erkende Wennink dat hij dit „met de kennis van nu” beter wel had kunnen communiceren. Omdat er „in dit tijdsgewricht” veel aandacht is voor bedrijfsspionage en de rol van China daarin.

Ongemakkelijk

Wennink herhaalde dat hij geen enkele aanwijzing heeft dat de Chinese overheid achter de spionage zit. Het FD schreef dat XTAL banden had met het Chinese ministerie van Wetenschap en Technologie. Maar in China heeft ieder bedrijf connecties met de overheid, zei Wennink. „Dat is een feit.”

Het zou erg ongemakkelijk zijn voor ASML als China wél achter de spionage blijkt te zitten. Het bedrijf heeft belang bij een goede relatie met dat land, omdat het een van zijn belangrijkste afzetmarkten is – en een groeiende afzetmarkt bovendien.

Tegenover de NOS wekte Wennink vorige week de suggestie dat ook Samsung achter de spionage kon zitten. Dat kocht in 2016 30 procent van de aandelen van XTAL en werd zijn grootste klant. Samsung ontkende daarop iedere betrokkenheid. Beleggers vroegen zich af hoe de relatie met Samsung nu is, na de uitlatingen van Wennink bij de NOS. „Die is uitstekend”, zei de topman.

Waardevolle bedrijfsgeheimen

Bovenal wilde ASML zijn beleggers geruststellen: het bedrijf beveiligt zijn kennis nu veel beter dan in 2015. Toen konden de Chinese werknemers hun computer nog mee naar huis nemen om daar broncode te downloaden. Nu kan dat niet meer. Waardevolle informatie wordt beter afgeschermd en op verschillende plekken opgeslagen.

Tot vijf jaar terug was ASML „wat naïever”, zei Wennink. In 2014 werd het bedrijf aangevallen door hackers, waarbij volgens ASML geen informatie is buitgemaakt. Sindsdien besteedt het bedrijf vijf keer zoveel geld aan de beveiliging van zijn kennis.

Lees ook deze column van Menno Tamminga: Wie zelf zwijgt, riskeert een Chinees complot

En, nog belangrijker: de meest waardevolle bedrijfsgeheimen van ASML, over hoe het zijn geavanceerde chipmachines maakt, zijn nog steeds veilig, zei technisch directeur Martin van den Brink.

Een belegger vroeg de technisch directeur of hij had meegekregen dat een universiteit in Beijing een eigen chipmachine had ontwikkeld. Dat was nieuw voor hem, maar Van den Brink maakt zich geen zorgen. „Er worden pogingen gedaan om onze machines te kopiëren, maar dat heeft voor zover wij weten nog nooit geleid tot een vergelijkbare machine die het goed doet. We hebben, zoals we dat in Nederland zeggen, een voorsprong van hier tot Tokio.”