ABB-baas ging beleggers te traag

Industrie Oud-Shell-baas Peter Voser neemt tijdelijk de leiding bij industrieconcern ABB, na het onverwachte vertrek van de topman. Wat is er aan de hand bij de Zweeds-Zwitserse producent van robots en laadpalen?

Foto Jens Schlueter/EPA

Een mooie koerswinst: daar had Ulrich Spiesshofer de afgelopen anderhalf jaar grote behoefte aan. Maar het lukte hem pas op de dag dat hij zijn vertrek aankondigde als topman van ABB, het Zweeds-Zwitserse industrieconcern (omzet 26 miljard euro, 110.000 werknemers). Beleggers beloonden die stap afgelopen woensdag, 17 april, met een koerssprong van bijna 6 procent.

Ook de twee grootste aandeelhouders reageerden direct enthousiast – niet echt een teken dat zij nog veel vertrouwen hadden in Spiesshofer. Investor AB, het beleggingsfonds van de rijke Zweedse familie Wallenberg, goed voor 10,7 procent van de aandelen, sprak van „het juiste moment voor een nieuw persoon aan het roer” en hedgefonds Cevian Capital (5,3 procent) zei veel vertrouwen te hebben in zijn (tijdelijke) opvolger Peter Voser, president-commissaris van ABB en voormalige bestuursvoorzitter van Shell.

Zelfdenkende fabrieken

Op het eerste gezicht lijkt er weinig mis met ABB, dat wereldwijd vooroploopt als het gaat om robottechnologie, industriële automatisering en toepassing van kunstmatige intelligentie – van zelfrijdende auto’s tot zelfdenkende fabrieken, gebouwen, mijnen en schepen. Dus waar zijn de aandeelhouders zo ontevreden over?

In de eerste plaats de beurskoers: die daalde sinds begin 2018 met een kwart. In de tweede plaats de financiële prestaties. ABB boekte wel omzetgroei, maar winst en marges bleven achter bij die van concurrenten, zoals het Duitse Siemens en het Franse Schneider. In de derde plaats geloofwaardigheid: Spiesshofer botste in 2016 hard met de activistische belegger Cevian, die aandrong op verkoop van de omvangrijke ABB-divisie die stroomnetten aanlegt.

Krediet verspeeld

Spiesshofer weigerde, met als voornaamste argument dat de divisie onlosmakelijk verbonden was met de rest van ABB. Maar hij verspeelde veel krediet door afgelopen december, bij de presentatie van een nieuwe strategie, alsnog aan te kondigen de stroomtak te verkopen aan het Japanse Hitachi. Die transactie moet in de eerste helft van dit jaar zijn beslag krijgen. Zelfs de belofte om de opbrengst van de verkoop, bijna 7 miljard euro, via inkoop van aandelen uit te keren aan beleggers, veroorzaakte nauwelijks een rimpeling in de beurskoers.

Dat het vertrek van de tot Zwitser genaturaliseerde Duitser Spiesshofer (55) toch nog onverwacht komt, blijkt uit het feit dat er geen opvolger klaarstond. Vandaar dat president-commissaris Voser vooralsnog de dagelijkse leiding op zich neemt. De Zwitser (61) kent het concern goed: hij was er financieel directeur van 2002 tot 2004. Daarna was hij tien jaar Shell-bestuurder, waarvan de laatste vier jaar hoogste baas. In 2015 keerde hij bij ABB terug als president-commissaris.

Nieuwe strategie

Voser treft beleggers voor het eerst in zijn nieuwe rol op donderdag 2 mei, op de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering in Zürich. Grote strategiewijzigingen worden daar niet verwacht, Voser heeft al gezegd dat hij de door Spiesshofer gekozen koers zal volgen – waarschijnlijk ook om een nieuwe bestuursvoorzitter straks ruimte te geven zijn eigen accenten te leggen.

Die koers behelst een vereenvoudiging van de organisatie, meer focus op de digitalisering van industrieën en verbetering van de marges. Na het afstoten van de stroomnetten houdt ABB vier onderdelen over. De divisie ‘elektrificatie’ houdt zich bezig met elektriciteit in brede zin – van snellaadstations voor elektrische auto’s tot datacentra en zonneparken. Het onderdeel ‘industriële automatisering’ bouwt productielijnen in fabrieken, machinekamers van schepen en besturingssystemen van mijnen, metaalsmelters en raffinaderijen. De divisie ‘motion’ bouwt motoren, turbines en generatoren. En de afdeling ‘robotica’ levert robots en automatiseert logistieke processen.

De robottak is het kleinst, maar groeit het hardst. De afdeling ‘elektrificatie’ is het grootst, maar boekt de laagste marges. ABB is in al zijn markten wereldwijd nummer één of twee, maar voldoet nog niet bij al zijn onderdelen aan de eigen winstdoelen, die Spiesshofer in december nog heeft aangescherpt in een poging het vertrouwen van beleggers terug te winnen. Grootaandeelhouder Investor AB was afgelopen week dan ook glashelder over de voornaamste opdracht voor zijn opvolger: de nieuwe strategie sneller uitvoeren en de financiële beloftes waarmaken.