Opinie

Wie zelf zwijgt, riskeert een Chinees complot

Menno Tamminga

Stinkt daar iets in Veldhoven? Het industriële paradepaardje ASML kampt met de nasleep van een Amerikaans akkefietje dat opeens een rol speelt in de geopolitieke controverses over (te innige) economisch-technologische banden met China. ASML, lang geleden begonnen als een divisie van Philips, vandaar de vestigingsplaats Veldhoven, is wereldmarktleider in de productie van chipmachines.

Eind vorig jaar won ASML een rechtszaak in de VS tegen een bedrijfje dat mede was opgericht door een aantal voormalige Chinese werknemers. ASML kreeg van de jury ook een schadevergoeding toegekend van 223 miljoen dollar. Exit bedrijfje. Maar ASML maakte verder geen melding van deze overwinning waar het zelf voor gevochten had.

Waarom niet? Omdat in Silicon Valley iedereen tegen iedereen lijkt te procederen? Zeker als het om patenten en industrieel eigendom gaat? Of omdat jury’s vaker smakelijk schadevergoedingen toekennen?

Lees ook deze column over China en Nederland: Koopt China straks de haven van Rotterdam?

De zwijgzaamheid keerde zich tegen ASML toen Het Financieele Dagblad de uitspraak twee weken geleden onthulde en de zaak duidde als Chinese staatsspionage. ASML ontkent dat. Men heeft in Veldhoven al twee persberichten gepubliceerd om dat FD-verhaal te demonteren.

Het spionage-zaadje viel in vruchtbare aarde. China is een favoriete boeman. De VS zien het Chinese telecombedrijf Huawei als bedreiging van hun nationale veiligheid. Zij lobbyen bij Europese landen om Huawei te weren bij de aanleg van het nieuwe 5G-netwerk. Het Nederlandse kabinet heeft twee weken terug een taskforce opgericht die de kwetsbaarheid van het 5G-netwerk onderzoekt. Dat preludeert op de heuse China-strategie van het kabinet in mei. Is China een bedreiging, een afzetmarkt of het land van herkomst van toeristen en studenten? Of van alles wat?

De zwijgzaamheid van ASML bevreemdt. ASML’s beursnotering verplicht tot prompte melding van financieel en ander relevant nieuws. Wat is relevant? Een plotselinge mee- of tegenvaller doet ertoe. Een grote order ook. ASML meldde eind vorig jaar wél een brand bij een belangrijke leverancier die invloed had op het productieproces.

Bedrijven worden echter krampachtiger bij nieuws dat negatief op hen afstraalt. Ruzie in de top. Fraude. Omkoping. Soms is het extra lastig, bijvoorbeeld bij privézaken, zoals ziekte van de topman. Of de scheiding van de oprichter van het bedrijf, die tevens grootaandeelhouder is, waarna een groot aandelenpakket in handen van zijn/haar ex terechtkomt.

De naleving van de publicatieregels is een taak van de ‘beurswaakhond’ AFM, de Autoriteit Financiële Markten. Die heeft net een vernietigend oordeel geveld over de manier waarop SBM Offshore, een exploitant van drijvende olieopslagtanks, beleggers tussen 2012 en 2014 voortdurend te laat informeerde over het verloop van een intern onderzoek naar grootscheepse omkoping in Brazilië. Eén van de consequenties daarvan: SBM kon fluiten naar nieuwe opdrachten van zijn grootste Braziliaanse klant. De AFM legt 2 miljoen euro boete op.

Het rapport bevat klassieke details. Een bestuurder die met zijn secretaresse twaalf vuilniszakken vult met kennelijk belastend materiaal. De paniekerige interne e-mail dat een bank informatie opvraagt die een lening op het spel kan zetten.

Misschien nog wel opmerkelijker: de ontknoping van dit onderzoek kwam vijf jaar na het eerste niet-pluisgevoel van de AFM. Dus het zou zomaar kunnen dat de zwijgzaamheid over die Amerikaanse zaak in Veldhoven een staartje krijgt.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.