Superheld spelen voor gevorderden

Marvel Als hobby of in wedstrijdverband de kostuums van superhelden als Iron Man Captain America zelf namaken en aantrekken. Het imiteren van fictieve personages met oog voor het allerkleinste detail, is populair onder Marvelfans.

Cosplayers Evi Tonnaer (links) en Bram Adriaensen (rechts) als Marvelpersonages Venom en Iron Man.
Cosplayers Evi Tonnaer (links) en Bram Adriaensen (rechts) als Marvelpersonages Venom en Iron Man. Evil Duckie Fotografie

Thamar Bakker (20) heeft veel bekijks op strip- en fantasybeurs Dutch Comic Con in de Utrechtse Jaarbeurs. Ze is uitgedost als Marvelkarakter Lady Loki. Bakker doet aan cosplay: als hobby of in wedstrijdverband de kostuums van superhelden zelf namaken en aantrekken. Ze heeft de artiestennaam Myrkur Cosplay. Loki is de schurk in de eerste Avengersfilm. Bakker cosplayt zijn vrouwelijke verschijningsvorm, die in sommige stripverhalen voorkomt. Ze heeft Lady Loki tot in de puntjes gekopieerd: van de groene mantel en gouden helm met hoorns tot de zwarte lippenstift.

Als kind hield ze al van verkleedpartijen, vertelt ze. In haar tienerjaren kwam haar liefde voor kostuums terug. Bakker: „Ik zag mensen op internet die zich verkleedden als hun favoriete karakter, en wilde dit ook graag doen. Mijn beste vriendin vond het ook leuk en begon tegelijk met mij met cosplay.”

Ambacht

Het woord ‘cosplay’ is een samentrekking van ‘costume’ en ‘play’. De term komt uit Japan, waar fans van mangastrips zich sinds de jaren zeventig in zelfgemaakte kostuums uitdossen als hun favoriete stripfiguren. Daarvoor was het in de Verenigde Staten onder sciencefiction-liefhebbers al gebruikelijk om verkleed naar fanbeurzen te gaan. Nederlandse beoefenaars treffen elkaar op beurzen als Dutch Comic Con en Elfia in Haarzuilens.

Bij cosplay gaat het om de perfecte nabootsing van karakters, inclusief houding en mimiek. Naast het dragen van een kostuum spelen beoefenaars ook toneel. Niet continu, maar wel voor de camera. Een etiquetteregel op cosplayevenementen is dat je players mag fotograferen, maar pas nadat zij toestemming hebben gegeven. Zo hebben zij tijd om in hun rol te kruipen en een pose aan te nemen.

Lees ook: Waarom superhelden immens populair zijn.

Dit is Bakkers vierde jaar op de beurs. Af en toe onderbreekt zij het gesprek omdat andere bezoekers in Marveloutfits met haar op de foto willen. „Het leuke aan cosplay is dat ik lekker creatief bezig kan zijn en dat ik iets maak dat ik ook nog eens kan dragen. Ik vind het ook geweldig dat ik mij een dag kan kleden en gedragen als totaal iemand anders.”

Bakker besteedt per maand gemiddeld 30 euro aan cosplay, zegt ze. Ze heeft vijf verschillende kostuums. Twee nieuwe zijn in de maak. „Pruiken en schoenen moet ik aanschaffen, maar verder maak ik zoveel mogelijk zelf. Voor mijn kostuum gebruik ik losse materialen waarvan ik zelf iets kan maken, bijvoorbeeld stoffen en traagschuim. Ik naai zelf kleding en maak mijn eigen wapens, helmen, en riemen.”

Performance

Dutch Comic Con en andere beurzen organiseren vaak cosplaywedstrijden. Deelnemers voeren daar een act op als hun personage. Ze spelen bijvoorbeeld een filmscène na. Een jury bepaalt wie het meeste lijkt op het origineel. Evi Tonnaer en haar vriend Bram Adriaensen, allebei 22, doen als Dutch Cosplay Couple aan wedstrijden mee. In 2017 wonnen zij de prijs voor beste kostuum en best act op Dutch Comic Con, waarna zij mee mochten jureren bij de competitie van de Comic Con in Madrid.

Juryleden beoordelen voor veertig procent op kostuum, aldus Adriaensen. Daarbij tellen oog voor detail en gelijkenis met het origineel mee. Adriaensen vindt het belangrijk dat kunstof kostuumonderdelen niet als nep overkomen. Zijn eigen Iron Man-kostuum is niet echt van loodzwaar metaal, maar toch moet het van dichtbij niet te onderscheiden zijn van het robotpak van de Marvelheld.

Imitatie van het origineel staat centraal. Toch kan Adriaensen wel iets persoonlijks kwijt in zijn cosplay, zegt hij. Hij is informaticadocent en is veel bezig met techniek. „Ik vind het leuk om elektriciteit te verwerken in mijn kostuums. In mijn nieuwste Iron Man-kostuum zitten meerdere lichtjes en ik maak sommige onderdelen met een 3D-printer.”

Lees ook: De achtergrond van alle superhelden in de Avengers-films.

De andere zestig procent is performance, vindt Tonnaer. „Als juryleden keken wij of cosplayers hun rol overtuigend neerzetten en naast de jury ook het publiek mee kregen. Dat doe je door grote gebaren te maken en nooit met je rug naar de zaal te staan.”

Wat goede cosplay is, ligt volgens Tonnaer aan de context. „Bij wedstrijden moet je een personage zo accuraat en betrouwbaar mogelijk uitbeelden. Doe je daar niet aan mee, maar verkleed je je wel op evenementen, dan gaat het erom dat je het naar je zin hebt. Als jij het leuk vindt, is het goed. Zelfs als je alleen een shirtje draagt.”

Marvel/DC

De superhelden van Marvel concurreren met de eveneens populaire striphelden van uitgever DC Comics. Publieksfavorieten The Avengers, Black Panther en Deadpool zijn van Marvel, maar DC kan pronken met iconen als Batman en Superman. Ook onder fans heerst concurrentie.

Op de afgelopen editie van Comic Con in Utrecht organiseerden aanhangers van Marvel en DC een gezamenlijke fotosessie. Van beide kampen zijn zo’n dertig cosplayers komen opdagen. Ook Bakker is aanwezig als vertegenwoordiger van Team Marvel. De fans van de twee rivaliserende stripreeksen staan tegenover elkaar als vijandige legers die op het punt staan elkaar de hersenen in te slaan.

Aan de Marvelkant houdt een Captain America-cosplayer zijn schild omhoog. Aan de DC-kant poseren twee jongens verkleed als The Joker en Robin (van Batman) in vechtsporthouding. Ze blijven lang stilstaan, want veel voorbijgangers willen een foto maken. Na afloop geven de DC-ers en Marvellers elkaar een high five en nemen ze snel nog een paar selfies. Frictie tussen de kampen is er niet.

Loki-lookalike Bakker vindt de films en strips van Marvel leuker dan die van DC. Batman en Superman zijn haar te serieus en duister, terwijl de verhalen van Marvel meer humor bevatten. Ze is fan van Thor en Iron Man uit The Avengers, maar slechterik Loki blijft haar favoriet vanwege zijn persoonlijkheid.

„Loki is een bedrieger die symbool staat voor chaos. Ik vind hem geweldig omdat hij een echte trickster is die verwarring zaait. Ook ben ik geïnteresseerd in de Scandinavische mythologie, waar zijn karakter oorspronkelijk vandaan komt.”

Het was voor Bakker makkelijker om als Lady Loki te cosplayen, omdat het gezicht van de mannelijke Loki veel verschilt van het hare, zegt ze. „Ze gebruikt haar brein in plaats van geweld, meer zelfs dan de mannelijke Loki. Ik vind het interessant als slechteriken zo werken. En ze ziet er gewoon heel cool uit.”