Ons digitale spiegelbeeld werd miljoenenmarkt

Virtuele identiteiten Vanaf het begin van internet hanteren gebruikers avatars en emoji om hun identiteit en gevoelens te uiten. Deze digitale stripfiguurtjes zijn nu een miljoenenmarkt.

Fictieve influencer Miquela Sousa, ontworpen door techbedrijf Brud.
Fictieve influencer Miquela Sousa, ontworpen door techbedrijf Brud. Foto #miquelasousa

De chatroom is halverwege de jaren negentig hét sociale medium. Voor je profiel in deze online babbelbox gebruik je niet je eigen naam, maar een nickname. En in plaats van een foto heeft iedereen zijn eigen ‘avatar’. In de hindoe-mythologie is dat de naam voor goddelijke incarnaties op aarde. In de pionierstijd van internet zijn avatars eenvoudige cartoonfiguurtjes: de incarnatie van de eerste internetgebruikers in cyberspace. Voor wie er zelf geen kan maken heeft De Digitale Stad – in 1994 de eerste Nederlandse toegangspoort voor particuliere internetgebruikers – een automatische avatar generator. De inspiratie voor de vormgeving komt van The Muppet Show.

In 1999 leidt de opkomst van mobiel internet tot de geboorte van het kleine broertje van de avatar: de emoji. Designer Shigetaka Kurita ontwerpt de eerste emoji – eenvoudige symbolen van 12 bij 12 pixels – als extraatje voor de berichtjesdienst van een groot Japans telecombedrijf. De ‘e’ staat voor afbeelding, ‘moji’ is Japans voor ‘karakter’ of ‘schriftteken’. Emoji zijn vooral handig als je wat extra emotie of nuance wilt meegeven aan je mobiele tekstberichtjes. Zo krijgt de eenvoudige mededeling ‘Ik begrijp het’ meer lading met een extra hartje of knipogende smiley. Het aantal emoji met verschillende betekenissen stijgt sindsdien exponentieel.

In 2007 brengt het nieuwe bedrijf Bitstrips avatars en emoji samen. Met deze Amerikaanse app stel je zelf je eigen emoji samen. Het is een soort zelfbouwpakket: kies uit een grote bibliotheek gezichtsvormen, ogen, oren, kapsels en andere uiterlijke kenmerken. Bovendien kun je er een cartoon van jezelf mee maken.

De mogelijkheid zo een gepersonaliseerde avatar te maken voor sociale media, is populair op Facebook, Instagram, WhatsApp en Snapchat. Alleen al via deze laatste app delen bijna 200 miljoen gebruikers dagelijks hun emoji, foto’s en video’s. De productie van emoji-stickers, telefoonhoesjes, T-shirts en andere merchandise wordt zo binnen enkele jaren een miljoenenhandel.

Bovendien groeit de beschikbaarheid van aantrekkelijke emoji’s uit tot een belangrijke onderscheidende factor in de concurrentiestrijd tussen verschillende sociale media. Snapchat koopt Bitstrips daarom in 2017 voor ruim 100 miljoen dollar (88 miljoen euro) en hernoemt de app in Bitmoji. Om steeds beter gelijkende, levensechte avatars en emoji te maken werken Bitmoji en andere apps met automatische gezichtsherkenning. Maak een foto, haal die door de app en binnen enkele seconden heb je een cartoonfiguur die veel op je lijkt. Je kunt zelfs een tekenfilm maken met jezelf in de hoofdrol.

Virtual influencers

Maar wat als dat digitale spiegelbeeld ook een eigen leven kan leiden? Dat zie je bijvoorbeeld aan Imma, de nieuwste sociale-media-sensatie in Japan. Deze hippe fashionista uit Tokio begroet dagelijks duizenden nieuwe Instagram-volgers met een schijnbaar oneindige reeks nieuwe trendy outfits. Volgens haar beknopte biografie houdt het model met de zuurstokroze bobline van Japanse cultuur en films. En: ze lokt graag échte mensen naar de modeshows van dure modemerken. Het supermodel, dat volmondig toegeeft dat ze niet tot de categorie ‘echte mensen’ behoort, noemt zich een ‘virtual influencer’.

Lees ook: Influencers zijn de nieuwe modebepalers

Influencers zijn online opinieleiders op het gebied van mode, make-up, games, en andere lifestylezaken die veel aandacht krijgen op sociale media. Met hun blogs, foto’s en video’s verzamelen ze soms honderdduizenden of zelfs miljoenen volgers. Om die reden betalen bedrijven ze veel geld om af en toe ook iets leuks over hun merk te vertellen. Een influencer met ‘slechts’ 30.000 volgers rekent daarvoor inmiddels al snel 25 duizend euro, blijkt uit recent onderzoek door Rakuten Marketing. De Amerikaanse influencer/celebrity Kylie Jenner toucheert naar verluidt zelfs 1 miljoen dollar per Instagram-post. Maar waarom zou je zulke bedragen betalen, als je de perfecte influencer ook gewoon met de computer kunt produceren?

Miquela Sousa is de succesvolste exponent van deze nieuwe generatie virtuele influencers. Zij is bedacht en ontworpen door Brud, een in 2016 opgerichte Californisch bedrijf met een geschatte beurswaarde van 125 miljoen dollar.

Het 19-jarige geesteskind van de startup heeft een markant gezicht met klein wipneusje en sproetjes, volle lippen, een hip kapsel, en een haarscherp gevoel voor de nieuwste mode. In april 2016 opende ze haar eerste Instagram-account. Twee jaar later had ze een miljoen volgers, cover-interviews met grote Amerikaanse tijdschriften en sponsordeals met modemerken als Prada, Chanel en Supreme.

Producent Brud stak de afgelopen twee jaar veel tijd in de karakterontwikkeling van Miquela. Zo waren er virtuele uitstapjes naar populaire festivals, acties voor goede doelen en een ‘ontmoeting’ met superster Beyonce. Met deze slimme strategie trok Brud onder meer de aandacht van Sequoia Capital. Deze bekende investeerder stak eerder geld in Apple, Google, PayPal, YouTube, Instagram en WhatsApp.

Met een miljoeninvestering van Sequoia Capital wil Brud zijn digitale avatars onder meer gaan voorzien van een (kunstmatige intelligente) persoonlijkheid. Daardoor kan Miquela straks ‘persoonlijk’ communiceren met haar inmiddels 1,5 miljoen volgers, en ze voorzien van persoonlijke modetips.

Brud overweegt nu virtuele broertjes en zusjes van Miquela te ontwikkelen die onder meer autistische kinderen en eenzame ouderen gezelschap kunnen houden. Zo verandert ons digitale spiegelbeeld in de toekomst misschien ook in onze beste vriend.