Hoge Raad: deal met kroongetuigen in Passagezaak toegestaan

Het oordeel van Hoge Raad is een belangrijke overwinning voor het Openbaar Ministerie. Voor de zaak tegen Willem Holleeder is het arrest ook van groot belang.

De raadsheren Vincent van den Brink (links), Willem van Schendel (midden) en Matthias Borgers (rechts) van de Hoge Raad voorafgaand aan de uitspraak in de Passagezaak. De zitting was in de beveiligde rechtbank op Schiphol.
De raadsheren Vincent van den Brink (links), Willem van Schendel (midden) en Matthias Borgers (rechts) van de Hoge Raad voorafgaand aan de uitspraak in de Passagezaak. De zitting was in de beveiligde rechtbank op Schiphol. Foto Evert Elzinga / ANP

De Hoge Raad heeft een cassatieberoep van zes verdachten in de liquidatiezaak Passage afgewezen. In die zaak zijn vier verdachten veroordeeld tot levenslang voor onderwereldmoorden die zijn gepleegd tussen 1990 en 2006. De strafzaak is in belangrijke mate gebaseerd op de verklaringen van kroongetuige Peter la S., die zelf betrokkenheid bij één liquidatie heeft bekend.

Tijdens het hoger beroep kwam daar nog een tweede kroongetuige bij: Fred Ros, die geen bezwaar heeft tegen het gebruik van zijn volledige naam in media. Ros is door de rechtbank in Amsterdam veroordeeld tot 30 jaar celstraf voor zijn rol bij één onderwereldmoord.

De verdediging had cassatie ingesteld tegen het arrest van het hof uit 2017 omdat de kroongetuigen geen betrouwbare verklaringen zouden hebben afgelegd. Ook zouden er in strijd met de wet financiële afspraken met de kroongetuigen zijn gemaakt. Daarnaast is cassatie ingesteld omdat de veroordeling tot levenslang in strijd zou zijn met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).

Al die pleidooien zijn afgewezen en daarmee is de veroordeling van de verdachten definitief. De uitspraak is ook voor de strafzaak tegen Willem Holleeder van belang. In zijn zaak spelen de verklaringen van de twee kroongetuigen ook een belangrijke rol. Hoe de rechtbank die verklaringen beoordeelt in de specifieke zaak van Holleeder valt te bezien, maar gelet op de uitspraak van de Hoge Raad kan worden vastgesteld dat de kroongetuigen als betrouwbaar kunnen worden aangemerkt en dat hun verklaringen bruikbaar zijn voor het bewijs.

Lees de analyse over het arrest van het gerechtshof in de Passagezaak: Uit de school klappen over de onderwereld loont

Wettelijk toelaatbaar

Volgens de Hoge Raad zijn de afspraken die het Openbaar Ministerie (OM) heeft gemaakt met de kroongetuigen ‘wettelijk toelaatbaar’. Dat de kroongetuigen geld hebben gekregen voor het regelen van hun bescherming is volgens de Hoge Raad onderdeel van getuigenbeschermingsmaatregelen waarover ‘het OM geen informatie hoeft te geven’. Dat het OM een schikking heeft getroffen met de twee kroongetuigen over de ontneming van crimineel vermogen is eveneens toelaatbaar. Over een dergelijke schikking hoeft het OM de rechtbank slechts te informeren.

De klacht over levenslang is volgens de Hoge Raad eveneens geen reden om het cassatieberoep toe te wijzen. Er is inmiddels een nieuw stelsel dat een herbeoordeling van levenslange gevangenisstraffen mogelijk maakt. Dat stelsel voldoet aan de eisen van het EVRM, dat onmenselijke behandeling of bestraffing van verdachten verbiedt. Volgens de Hoge Raad zal in de toekomst moeten blijken hoe het nieuwe stelsel van herbeoordeling zal uitwerken. „Als op enig moment zou komen vast te staan dat een levenslange gevangenisstraf in de praktijk nooit wordt verkort, speelt dan de vraag of de oplegging en de tenuitvoerlegging van de levenslange celstraf nog wel in overeenstemming is met het EVRM”, aldus de Hoge Raad.

Correctie (23 april 2019): In een eerdere versie van dit artikel is in het laatste citaat van de Hoge Raad ten onrechte het woord „nooit” weggevallen, waardoor de zin de tegenovergestelde betekenis kreeg. Het citaat is hierboven verbeterd.