Groothertog Jean van Luxemburg (98) overleden

1921-2019 Oud-groothertog Jean van Luxemburg is dinsdag op 98-jarige leeftijd overleden.

Groothertog Jean van Luxemburg, in 1999 tijdens een bezoek aan België. Foto Benoit Doppagne/Reuters
Groothertog Jean van Luxemburg, in 1999 tijdens een bezoek aan België. Foto Benoit Doppagne/Reuters

De oud-groothertog van Luxemburg is dinsdag overleden. Dat heeft het Luxemburgse hof bekendgemaakt. Groothertog Jean werd 98 jaar. „Onze koninklijke hoogheid groothertog Jean heeft ons in vrede verlaten, omringd door de liefde van zijn familie”, schrijft zijn zoon, de huidige groothertog Henri in een korte verklaring.

Jean, geboren in 1921, was 36 jaar groothertog van Luxemburg, het enige groothertogdom ter wereld. Hij volgde zijn moeder, groothertogin Charlotte, op 12 november 1964 op. In 2000 deed hij troonsafstand voor zijn oudste zoon. Vijf jaar later verloor hij zijn vrouw Josephine Charlotte, met wie hij sinds 1953 getrouwd was en vijf kinderen had.

Groothertog Jean behoorde tot de laatste veteranen van de bevrijding van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de bezetting van Luxemburg zat de groothertogelijke familie in ballingschap. In 1942 nam Jean dienst bij de Irish Guards in het Britse leger, waarmee hij deelnam aan de geallieerde invasie in Normandië in 1944 en later de bevrijding van Luxemburg en Nederland meemaakte. Hij ontving meerdere militaire onderscheidingen.

De groothertog heeft in Luxemburg formeel verreikende bevoegdheden: hij benoemt en ontslaat de regering en ondertekent alle wetten. In de praktijk heeft de groothertogelijke familie van de dynastie Bourbon Nassau, die door weinig schandalen geplaagd wordt, echter vooral een representatieve functie.

Constitutionele crisis

De regeerperiode van groothertog Jean verliep rimpelloos. Onder zijn zoon Henri kwam Luxemburg in 2008 wel terecht in een constitutionele crisis. Die weigerde toen vanwege zijn katholiek geloof een nieuwe wet te ondertekenen die euthanasie legaliseerde. Daarop besloot het parlement dat de ondertekening van een wet door de groothertog niet langer nodig is. De monarchie in het groothertogdom werd daarmee puur protocollair.

Het ging al langere tijd niet goed met de hoogbejaarde groothertog. Na zijn aftreden trok Jean zich terug op kasteel Fischbach, in het noorden van Luxemburg. Hij kwam de laatste jaren nog maar weinig in het openbaar. Vorig weekeinde werd hij opgenomen in het ziekenhuis met een longontsteking. Zaterdag werd duidelijk dat hij niet lang meer te leven had. Hij was de oudste nog levende (oud-)monarch ter wereld.