Recensie

Recensie Beeldende kunst

Gepolijste barokkunst uit Florence

Beeldende kunst Een expositie in het Duitse Remagen is te klein en te weinig samenhangend om de kunst van de Florentijnse zeventiende eeuw te onttrekken aan de schaduw van de glorierijke Renaissance.

Alessandro Gherardini, ‘Annunciatie’ (1709)
Alessandro Gherardini, ‘Annunciatie’ (1709)
    • Bram de Klerck

Wie denkt aan de hoofdpersonen van de kunst, cultuur en wetenschap van de oude stadstaat Florence, komt al snel uit bij figuren als de filosoof Marsilio Ficino, de politicus Niccolò Machiavelli, de natuurkundige en astronoom Galileo Galilei en natuurlijk de befaamde kunstenaar Michelangelo Buonarroti. Zo dacht men er in de achttiende eeuw kennelijk ook over, als we afgaan op vier ovale stucreliëfs die precies deze helden van de Florentijnse Renaissance uitbeelden. De voorstellingen van ruim een meter hoog, zijn omstreeks 1720 gemaakt door de beeldhouwer Antonio Montauti. Hij portretteerde de mannen in een gedetailleerde en expressieve stijl en voorzag hun van voorwerpen als een boek, een passer of een bundel penselen, die verwijzen naar hun respectievelijke beroepen. Veelzeggend is dat deze uomini illustri niet stammen uit Montauti’s eigen tijd, maar uit de gouden tijd van Florence, de vijftiende en zestiende eeuw.

Jongelingen met gouden krullen

De reliëfs, die zich oorspronkelijk bevonden in een villa van de Medici-familie, nemen nu een centrale plaats in op de expositie over de kunst van de Florentijnse barok, die het Arp Museum in het Duitse Remagen heeft samengesteld uit de collectie van de Amerikaanse familie Haukohl. Zoals de portretten in zekere zin illustreren, is de kunst van de zeventiende en achttiende eeuw in Florence altijd in de schaduw gebleven van die van de vroegere Renaissance in die stad. De expositie is te klein en heeft te weinig samenhang om dat beeld te kunnen nuanceren, ook al omdat werk van een grote zeventiende-eeuwse Florentijn als Carlo Dolci, en passanten als Pietro da Cortona en Luca Giordano ontbreekt.

De presentatie van een kleine dertig schilderijen en sculpturen geeft daarentegen een mooi beeld van wat kleinere meesters produceerden op veelal klein formaat, zoals de verschillende leden van de familie Dandini. Een ervan, Cesare Dandini, hanteerde in een voorstelling van de allegorische figuur ‘de muzikale roem’ (ca. 1635) – een jonge vrouw met een viool in de hand – een gepolijste stijl in opvallend diepe tinten blauw en rood. De dertig jaar jongere Onorio Marinari schilderde de brute Bijbelse scène van de heldin Judith, die de legeraanvoerder Holofenes onthoofdt als een gestileerd tafereel. Beeldschone jongelingen met gouden krullen beeldde hij uit in de gedaante van Apollo en Christus.

Lees ook: Rafaël en andere Italiaanse helden

Daarmee is de expositie een allegaartje dat vooral interessant is voor de liefhebber. Maar wie de reis naar Remagen, gelegen op twintig kilometer ten zuiden van Bonn, niet daarvoor onderneemt zou dat heel goed kunnen doen voor alles wat het weinig bekende museum verder biedt. Het is gevestigd in het voormalige spoorwegstation Rolandseck dat in het midden van de negentiende eeuw pal aan de oever van de Rijn is gebouwd. De veranda met gietijzeren zuilen biedt een schitterend uitzicht op de rivier en haar hoge oevers. Veertig meter hoger op de heuvel ligt de nieuwbouw van het museum naar ontwerp van de Amerikaanse architect Richard Meier. Sinds 2007 herbergt het een grote collectie van werk van het kunstenaarsechtpaar Sophie Taeuber (1889-1943) en Hans Arp (1886-1966), aan wie het museum zijn naam ontleent.