‘Meerderheid Kamer wil regels koninklijke onderscheidingen herzien’

De coalitiepartijen willen onder meer kijken naar de uitruil van decoraties bij staatsbezoeken.

Koningin Beatrix houdt een toespraak in bijzijn van sultan Hassanal Bolkiah van Brunei tijdens het staatsbezoek.
Koningin Beatrix houdt een toespraak in bijzijn van sultan Hassanal Bolkiah van Brunei tijdens het staatsbezoek. Foto Robin Utrecht/ANP

Een ruime meerderheid van de Tweede Kamerleden wil dat het koninklijke onderscheidingsbeleid wordt herzien, schrijft de Volkskrant zaterdag. Dat volgt na ophef over de onderscheiding van de sultan van Brunei.

Tijdens een staatsbezoek in 2013 gaf de toenmalige koningin Beatrix sultan Hassanal Bolkiah de allerhoogste onderscheiding, het Ridder-Grootkruis in de Nederlandse Leeuw. De sultan is inmiddels een omstreden persoonlijkheid die een steeds strengere shariawetgeving in zijn land invoert - zoals onlangs de wet die homoseks verbiedt. D66 riep begin april op om de onderscheiding weer te ontnemen, maar dat kan alleen als de drager meer dan een jaar gevangenisstraf krijgt.

Toekenning bij staatsbezoeken

Het Grootkruis wordt doorgaans toegekend aan personen die bijzondere en belangrijke verdiensten aan de samenleving hebben gebracht, en dat deden uit “een puur individuele genialiteit”. Een speciale commissie beslist of de kandidaten die daarvoor worden voorgesteld, ook daadwerkelijk aan de criteria voldoen.

Lees ook: een activist ontdekte dat het oliestaatje Brunei strenge shariawetten wil invoeren

De Volkskrant beschrijft dat dat beleid in het geval van staatshoofden en officiële bezoeken vaker aan de kant wordt geschoven. De onderscheidingen worden dan niet uitgereikt als blijk van beloning en waardering, maar als “smeermiddel voor een succesvol staatsbezoek”.

Ook in andere gevallen worden de regels voor het toekennen van onderscheidingen niet gehanteed, zo schrijft de krant op basis van documenten die via een wob-verzoek werden verkregen. Zo werd in 2018 de Mensenrechtentulp toegekend aan de prins Zeid Ra’ad Al Hussein van Jordanië, toen vertrekkend Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, die een misbruikschandaal van Franse VN-militairen in de doofpot zou hebben gestopt. Hij kreeg de onderscheiding na een persoonlijke ontmoeting met minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra - en ook dat besluit werd later zwaar bekritiseerd.

Kamerleden willen nu af van de uitruil van de decoraties. Coalitiepartijen D66, VVD, CDA en ChristenUnie zijn voor een herziening van het systeem.