Brieven

Brieven 20/4/2019

Matthaüs Passion

Een blinde devotie

Ik denk dat ik na vijftien jaar behoorlijk ben ingeburgerd in Nederland. Ik voelde me hier als Noord-Italiaan snel op mijn gemak en ik heb veel Nederlandse gewoontes overgenomen. Mijn familie noemt me al l’Olandese. Toch is er een gewoonte die ik nooit zal begrijpen, waardoor ik nooit een echte Hollander kan worden: de totale adoratie van Johann Sebastian Bach (Vijf keer Bachs ‘Johannes Passion’, welke is de beste?, 19/4). Zeker rond Pasen neemt de verering groteske vormen aan. Hoe kan het dat een componist de harten van de nuchtere Noordelingen zo weet te raken? Zodra het woord Bach valt, zwijmelen Nederlanders weg. Het lijkt een blinde devotie geworden. Toppunt is voor veel Nederlanders de Matthäus Passion met als hoogtepunt het Erbarme Dich. Dit fantastische stuk wordt afgesloten met het intens trieste Wir setzen uns mit Tränen nieder. Na een veel te lange zit haken toehoorders de armen denkbeeldig ineen en deinen mee naar het slot. Het geheel is voor mij moeilijk te bevatten, waarschijnlijk ligt het ergens diep in de genen verankerd. Een tip voor alle muziekliefhebbers: er zijn ongelofelijk veel tijdgenoten van Bach die zoveel moois hebben gecomponeerd. Wees nieuwsgierig, treed buiten uw comfortzone en geniet van al die ten onrechte onderbelichte, prachtige muziekstukken. We krijgen al genoeg Bach over ons heen.

IS-strijderS

Neem paspoort af

Ik ben een Nederlander met een Nederlands paspoort en ik woon permanent in Canada. Als ik nu Canadees word, wordt mijn paspoort mij ontnomen. Dit is niet in elk land het geval: als een Belg Canadees wordt, kan hij twee paspoorten houden. Maar als een Nederlander als terrorist naar Syrië afreist, kan zijn paspoort niet worden ontnomen (Nederlanderschap uitreizigers voor 2017 mag niet worden ontnomen, 18/4)! Het is van de zotte.

Houtkap

De centjes van Shell

Tijdens een bezoek aan Suriname lees ik over de extra benzinecent van Shell, over de biodiversiteit in Nederland, over de boskap en over het bosherstel (Met 1 cent extra voor een liter benzine compenseert de autorijder CO2-uitstoot, 18/4). Ook lees ik over compensatie van CO2-uitstoot door het planten van bomen. Ik logeerde een weekend in een resort in het tropische regenwoud en zag schrikbarende gebeurtenissen. De weg uit Paramaribo naar de jungle werd aangelegd door Chinezen, die logeerden in hotels voor Chinezen en hulp krijgen van Chinese werktuigen. Grote stukken bos waren gekapt en duizenden bomen lagen te wachten op vervoer. Ik zag tientallen vrachtwagens rijden, vol gekapte bomen. Er werd me verteld dat er een licentie was verstrekt voor het kappen van maximaal 25 procent van het bos. Het herplanten van bomen nadat er eerst massaal gekapt is, is als water naar de zee dragen. Het wordt tijd dat hier internationaal tegen wordt geageerd. Waar is het WNF? Greenpeace? Ik hoor en zie ze niet. Ondertussen kunnen lokale bewoners het hout voor hun bootjes nauwelijks meer betalen. Tijd voor groot alarm.

Notre-Dame

Geen vernieuwing

Architect Chassang waarschuwt voor het „imiteren van het beeld van het verleden” (Concours over vraag of de herbouwde Notre-Dame weer dakspits moet krijgen, 18/4). Hij wil een ultramoderne spits op de Notre-Dame zetten. Wat een wereldvreemde brutaliteit van moderne architecten. Toen in 1986 Barnett Newmans schilderij Who is Afraid of Red, Yellow and Blue beschadigd werd, is kunstenaar Rob Scholte toch ook niet gevraagd er een hedendaags element aan toe te voegen? En toen De Nachtwacht in 1990 met zuur werd overgoten en er gaten in het doek zaten, is schilder Marlene Dumas voorzover ik weet ook niet gevraagd om de gaten naar eigen inzicht op te vullen.

Er is schitterende hedendaagse kunst, en er zijn grootse kunstwerken uit eerdere tijden. Die kunnen we allemaal gaan bekijken, in hun eigen omgeving.

De Nachtwacht en ‘Who is...’ zijn gerestaureerd naar hun oorspronkelijke staat. Waarom zou een middeleeuwse kerk dan geen middeleeuwse kerk mogen blijven? 96 procent van alle bebouwing ter wereld is gebouwd ná de tijd van architect Le Corbusier. Laten we alsjeblieft zuinig zijn op die paar procent van de bouwkunst van de eeuwen daarvoor.

Notre-dame (2)

De top en de viering

Er wordt veel geschreven over de dakspits van de Notre-Dame (‘Kortsluiting waarschijnlijk oorzaak van brand Notre-Dame’, 19/4). Deze spits wordt in de architectuur van kathedralen aangeduid als vieringsspits. De spits staat immers precies boven het midden van de kruising van het hoofdschip en het transept (de kruisbeuk), en deze kruising wordt de viering genoemd.

In het geval van de Notre-Dame wordt de vieringsspits vaak aangeduid met het woord flèche.

Verkeersveiligheid

Het is het appen

Een onderzoek waaruit blijkt dat er vorig jaar fors meer doden vielen in het verkeer, haalt de voorpagina (Fors meer doden in het verkeer in 2018, 18/4). Peter van der Knaap, directeur Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid, wil dat er meer geïnvesteerd wordt in gemeentelijke en provinciale wegen. Daar vallen de meeste doden. Appen achter het stuur is volgens mij de oorzaak van de stijging van verkeersdoden. Ik geef het toe, ik heb er geen wetenschappelijk bewijs voor. Ik kijk om me heen op de weg en trek mijn conclusie. Zaak is om het verbod op appen achter het stuur goed te laten naleven. Dat zou echt helpen.

Verkeersveiligheid (2)

Blik op de weg

Sinds 1970 ben ik rij-instructeur. Er is in de loop der jaren in onze maatschappij een enorme verandering geweest in gedrag en mentaliteit. Weggebruikers zijn niet meer bezig met het verkeer, maar met zichzelf. Schrikbarend. We worden asocialer zonder het zelf te weten.

Correcties en aanvullingen

Albert Heringa

In het bericht Hoge Raad handhaaft straf Heringa voor hulp zelfdoding (17/4) stond dat Albert Heringa beelden van de zelfdoding van zijn moeder maakte, met als doel het debat rond euthanasie aan te zwengelen. Dat is onjuist. Heringa filmde dit om te kunnen bewijzen dat zijn moeder zelf had besloten om een einde aan haar leven te maken. Pas later werden de beelden onderdeel van een documentaire.