Recensie

Recensie

Het geheim van de ‘trillion dollar coach’? Compassie en vriendelijkheid

Recensie Bill Campbell coachte Steve Jobs, Al Gore en bijna het hele Google-management. De belangrijkste les van deze Trillion Dollar Coach? We moeten veel liever doen tegen collega’s.

Foto Getty Images

Begin vergaderingen niet meteen met zakelijke onderwerpen maar met trip reports: verslagjes van wat mensen in het weekend of met vakantie hebben gedaan. Op die manier leren teamleden elkaar kennen als veel meer dan collega’s: als mensen met complexe eigen levens, gezinnen en hobby’s. Dat helpt om een betere relatie tussen collega’s te kweken, meer plezier op werk te geven, en ook om succesvoller te zijn.

Het is één van de mantra’s van de succesvolste managementcoach van de laatste decennia, Bill Campbell, blijkt uit het boek Trillion dollar coach, dat vorige week verscheen. Het is geschreven door drie nogal prominente ex-klanten van hem: Eric Schmidt, Jonathan Rosenberg en Alan Eagle. Schmidt was jarenlang bestuursvoorzitter van Google, de andere twee zaten ook in de top van dat bedrijf. Campbells bijdrage aan Google „is onmogelijk te overdrijven”, volgens Schmidt. „Hij is de architect van de structuur van de organisatie.”

En niet alleen de auteurs vormen een indrukwekkend rijtje afnemers van de diensten van Campbell. Ze noemen hem de trillion dollar coach omdat hij, zo schrijven ze, minstens zo veel geld aan beurswaarde heeft helpen creëren.

Campbell, die eerst professioneel sportcoach was en daarna bij diverse techbedrijven in het topmanagement zat, werkte nauw samen met Steve Jobs toen die bij Apple terugkwam en het van een dreigend faillissement redde. Ook bestuursvoorzitter Tim Cook van Apple, topvrouw Sheryl Sandberg van Facebook en Al Gore, oud-vicepresident van de VS, behoorden tot Campbells cliëntèle voordat hij in 2016 op 75-jarige leeftijd overleed.

De schrijvers interviewden veel van deze hotshots over wat ze van hem hebben geleerd. En, verrassend wellicht, dat leidt vooral tot een warm pleidooi voor veel meer menselijkheid op het werk.

Knuffelen en kushandjes

De omschrijving van Campbells werkwijze en mantra’s druipt van de compassie en vriendelijkheid. Zelfs van wat de auteurs ‘liefde’ noemen. De coach kon vloeken als een bootwerker, maar als hij op kantoor kwam, ging hij bij allerlei mensen langs om een praatje te maken, groetend, knuffelend, hij gaf kushandjes. „Hij overschreed daarbij nooit een grens, kwam daar niet eens bij in de buurt”, tekenen de auteurs wel even expliciet aan in dit post-#MeToo-boek.

„Je hoort niet vaak het begrip liefde op de werkvloer”, schrijven ze. „Maar Bill maakte geen onderscheid tussen de werkende en de menselijke zelf. Hij behandelde iedereen als een mens: professioneel, persoonlijk, gezin, emoties, alles.”

Campbells adviezen contrasteren nogal met hoe het er bij veel competitieve bedrijven aan toe kan gaan: „Je moet geven om je mensen; vraag naar hun levens buiten werk, begrijp hun gezinssituatie, en als er wat ergs aan de hand is: ga bij ze langs.” Alleen op die manier kweek je volgens hem het onderlinge vertrouwen dat nodig is om als team te excelleren.

Dat sterke onderlinge relaties cruciaal zijn in teams, wordt ondersteund door diverse wetenschappelijke studies die het boek aanhaalt. Zo is er een studie van Cornell University die uitwijst dat beslissingen in teams beter worden als er onenigheid is – maar dat er een belangrijk onderscheid is tussen taakgerelateerde onenigheid en emotionele frictie. Hoe meer taakgerelateerde onenigheid, hoe beter de beslissingen worden. Emotionele frictie is juist schadelijk.

Campbell deed intuïtief wat deze studie uitwees, schrijven de auteurs: éérst vertrouwen opbouwen, daarna uitgebreid praten over meningsverschillen.

Campbell had ook een hardere kant, blijkt uit andere adviezen, zoals: ‘Coach alleen de coachbaren.’ Hij werkte alleen met mensen bij wie hij vond dat het zin had. „Mensen die zich laten adviseren, hebben eigenschappen als eerlijkheid en nederigheid, de wil om vol te houden en hard te werken, en een constante openheid om te blijven leren.” Voldeed je daar niet aan, dan wilde hij je ook niet helpen. Hij was heel direct en altijd eerlijk, verwarde menselijkheid niet met omfloerstheid of het vermijden van conflicten.

Campbell was voorstander van forse salarissen voor managers. „Geld gaat niet om geld. Mensen compenseren voor hun werk laat zien hoeveel respect en waardering ze krijgen, en verbindt hen stevig met de doelen van het bedrijf.”

Meer mislukkingen

De auteurs schrijven dat het niet de bedoeling was een hagiografie te schrijven. Dat is mislukt. Het boek is één grote lofzang. En dat is jammer.

Trillion dollar coach had baat gehad bij meer van de moeilijke momenten en mislukkingen uit Campbells leven, om zijn adviezen meer reliëf te geven. Zo heeft hij een echtscheiding gehad, waar dit boek amper op ingaat. Was het een teken dat zijn eigen gezinsleven en werk toch uit balans waren? Hoe ging hij hiermee om? Ondermijnde dat zijn coaching of hielp het juist? Geen onbelangrijke vragen als iemand zo wordt opgehemeld vanwege diens levenswijsheden en ‘liefde’.

Sommige ‘wijsheden’ overstijgen op het eerste gezicht de platitude niet. „Zet het team op één”; „Je functietitel maakt je een manager, je medewerkers maken je een leider” of „Kies de juiste spelers”.

Veel adviezen gaan ook uit van de Amerikaanse situatie, waarin medewerkers makkelijker worden ontslagen dan in Nederland en waar managers dus meer vrijheid hebben hun eigen teams samen te stellen. Je kunt je bovendien afvragen of zijn coaching altijd het gewenste effect had op de geadviseerde. Zo stond Steve Jobs niet bepaald bekend om zijn compassie.

En toch. De lof die Campbell van veel van de meest succesvolle ondernemers van de laatste decennia krijgt, zegt wel iets. Een van de bedrijven waarvan hij in de jaren 90 zelf directeur was, Claris, nam afscheid van hem met een paginagrote advertentie in een krant: „Bill, we gaan je leiderschap, je visie, je wijsheid, je vriendschap en je spirit missen. Je hebt ons op eigen benen leren staan.” Van zo iemand kunnen andere managers en coaches vast wel iets leren.