Opinie

    • Edward Luce

Mueller-rapport verlegt strijdtoneel naar Congres

Verenigde Staten Het rapport van de speciale aanklager betekent een escalatie van de oorlog tussen Trump en zijn tegenstanders, schrijft .

Enkele van de 448 pagina’s van het Mueller-rapport dat donderdag is gepubliceerd
Enkele van de 448 pagina’s van het Mueller-rapport dat donderdag is gepubliceerd Foto Cliff Owen/AP

Kort nadat William Barr, de Amerikaanse minister van Justitie, in een persconferentie de algehele onschuld van Donald Trump had verkondigd, twitterde de president: „Game over: geen samenzwering. Geen belemmering van de rechtsgang.” Even daargelaten dat Trump dat ‘Game over’ en het beeld en het lettertype geleend had van Game of Thrones – het televisiedrama over een familie van goudzoekers die door angst en buitenlandse bondgenootschappen haar greep op de macht behoudt – was zijn boodschap een slechte samenvatting van alles wat nog komen zou.

Twee uur later werd het rapport van Robert Mueller vrijgegeven. Vanaf de eerste pagina, waarop „talrijke verbanden tussen de Russische regering en het campagneteam van Trump” worden aangewezen, tot aan de conclusie dat het Congres een president „met recht kan aanklagen” wegens belemmering van de rechtsgang, draagt het rapport van Mueller het stokje alleen over aan het Congres. Het beklemtoont de „ingrijpende en systematische” acties van de Russische regering om de presidentsverkiezingen van 2016 ten gunste van Trump te laten uitvallen. De verschijning van het rapport betekent dan ook niet het begin van het einde van de onderzoeken naar Trump, en evenmin het einde van het begin. We zijn nog altijd maar halverwege.

Lees ook: Mueller: Trump wilde onderzoek steeds blokkeren

Muellers conclusie zal in elk geval een escalatie van de oorlog tussen Trump en zijn tegenstanders inluiden. Het is hoogst twijfelachtig dat de meeste Amerikanen alle 448 pagina’s van het rapport zullen doornemen. En als ze dat wel zouden doen, zou het niet per se hun bestaande standpunten op de proef stellen. De Trumpaanhangers richten zich op de algemene conclusie dat Mueller „onvoldoende bewijs” heeft gevonden om aan te tonen dat er een strafbaar complot tussen het campagneteam van Trump en het Kremlin is geweest. Zijn critici beklemtonen nagenoeg de volledige verdere inhoud.

Presidentiële gratie

Het rapport beschrijft in nauwgezet detail hoe Trump zijn medewerkers onder druk probeerde te zetten om voor hem te liegen, hoe hij voormalige werknemers probeerde over te halen om valse verklaringen af te leggen en hoe hij de mensen die instemden presidentiële gratie beloofde. Volgens het rapport lanceerde Trump „publieke aanvallen op het onderzoek”, deed hij „niet-publieke pogingen om het te beïnvloeden” en probeerde hij „publiek en privé getuigen aan te moedigen om niet aan het onderzoek mee te werken”.

In elke logische betekenis van „belemmering van de rechtsgang” beschrijft Mueller in detail hoe Trump dit bij herhaling heeft gedaan. En Trump wordt daarbij niet vrijgepleit, Mueller zegt alleen dat de beslissing om al dan niet te vervolgen aan het Congres is. „Er zijn conclusies te trekken over zijn [Trumps] bedoelingen”, aldus het rapport.

Hetzelfde geldt voor de woorden ‘co-ordinate’ (samenwerken) en ‘collusion’ (samenspannen) in het normale spraakgebruik. Zoals Mueller duidelijk stelt, worden deze termen geen van beide omschreven in het Amerikaanse strafrecht. En anderzijds ligt de lat voor het bewijzen van „strafbaar complot” heel hoog.

‘Corrupte bedoelingen’

Dit vereist het soort bewijs van „corrupte bedoelingen” dat werd geleverd door de bandopnamen die Richard Nixon in het Oval Office had gemaakt – en die toen ze werden vrijgegeven ten slotte leidden tot de afzettingsprocedure tegen hem.

Lees ook: Mueller-rapport: Trump probeerde grip te krijgen op Rusland-onderzoek

Zo’n doorslaggevend bewijs van Trumps motieven heeft Mueller niet kunnen vinden. Maar hij beschrijft in detail een duidelijk patroon van samenwerking tussen het campagneteam van Trump, met inbegrip van zijn zoon Donald Jr., en nauw verhulde vertegenwoordigers van de Russische regering. Vijf uur nadat Trump in juli 2016 publiekelijk Rusland had opgeroepen om de e-mails van Hillary Clinton te downloaden, deden Russische inlichtingendiensten hun eerste poging om haar persoonlijke kantoor te hacken, aldus het rapport. Trump heeft herhaaldelijk zijn „teleurstelling” geuit over het uitstel van de WikiLeaks-publicatie van de gehackte e-mails van Clinton en de Democraten. Zijn zoon had „uitvoerig” contact met WikiLeaks om de publicatie te bespoedigen.

Bedekt met zwarte inkt

Het geredigeerde rapport roept meer vragen op dan het beantwoordt. De meest gebruikte term is misschien wel „schade aan lopende zaken”, als uitleg dat ongeveer een tiende van het rapport met zwarte inkt is bedekt.

Dit heeft betrekking op een aantal zijpaden van Muellers onderzoek, zoals de vervolging van Roger Stone, Trumps oudste handlanger, en ook het onderzoek in New York naar vermeende corruptie en belangenverstrengeling bij de Trump Organization. De term ‘lopende zaken’ duidt ook op het tussentijdse karakter van het rapport-Mueller, waarover het laatste woord nog lang niet is gesproken.

Het Huis van Afgevaardigden met zijn Democratische meerderheid zal nu onder grote druk komen te staan – deels van onderop uit de partij, deels uit eigen gelederen – om voort te borduren op de aanwijzingen die Mueller heeft verstrekt.

Net als in Game of Thrones zal het allemaal waarschijnlijk eerst nog erger worden voordat het verbetert. Het zou een verrassing zijn als Muellers aanwijzingen allemaal al zouden zijn afgewerkt voor de verkiezingen van 2020. Het onderzoek waaraan hij twee jaar geleden is begonnen, gaat nu in andere handen over. Toen Trump hoorde dat Mueller als speciale aanklager was aangesteld, zei hij: „Dit is het einde van mijn presidentschap. I am fucked.” Natuurlijk is Trumps presidentschap nog lang niet afgelopen – misschien duurt het nog wel vijfenhalf jaar. Over de tweede helft van dat citaat mag de lezer zijn eigen conclusies trekken.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.