Hoe Judas Jezus met sperma versloeg

Onbehaarde Apen De grote vraag van Goede Vrijdag is: waarom werd Jezus verraden? Hendrik Spiering zocht antwoorden (ook in een podcast).

Judas (met geldbuidel) stoot bij het Laatste Avondmaal ook nog het zout om. Achter hem Petrus en Johannes. Het mes van Petrus verwijst naar het zwaard waarmee hij die nacht Jezus zal proberen te verdedigen.
Judas (met geldbuidel) stoot bij het Laatste Avondmaal ook nog het zout om. Achter hem Petrus en Johannes. Het mes van Petrus verwijst naar het zwaard waarmee hij die nacht Jezus zal proberen te verdedigen. Illustratie Leonardo Da Vinci

Het is een raadsel van tweeduizend jaar oud, waarover eindeloos veel verhalen zijn verteld. Waarom toch zou Judas ooit Jezus hebben verraden? Jezus was zijn leermeester en Judas reisde zonder problemen jaren met hem rond als een van de twaalf uitverkoren leerlingen. En hoe erg was het? Want ja, dat verachtelijke verraad van Judas leidt tot de kruisdood van Jezus, maar die leidt weer tot de verlossing waaraan alle christenen deel willen hebben. Stel je dus voor dat Judas Jezus niet zou hebben verraden! Had Jezus zich dan maar zelf moeten aanmelden voor het onvermijdelijke kruis?

Luister ook naar onze podcast Onbehaarde Apen Verraad en raadsels: zonder Judas geen Pasen

In het oudste evangelie, dat van Markus, is er alleen het verraad, geen motief. Zonder relevante feiten begint het speculeren vrijwel direct: bij de evangelist Mattheüs wordt verteld dat Judas zijn leermeester om dertig zilverstukken verraadde. Lucas en Johannes vinden een ander motief: Judas was door de duivel bezeten.

Maar het kan ook anders. In het in 2006 gepubliceerde tweede-eeuwse gnostische ‘Evangelie van Judas’ lijkt het erop dat Judas zijn leermeester op diens verzoek verraadt – al staat dat er niet met zoveel woorden. Judas lijkt in ieder geval de held van het verhaal, aan wie door zijn alwetende meester alle geheimen van de kosmos worden verteld. De meest extreme theologische oplossing staat in een kort verhaal van Jorge Luis Borges, ‘De drie versies van Judas’ (1944). Daarin komt een fictieve Deense schrijver uiteindelijk tot de conclusie dat niet Jezus, maar Judas de ware incarnatie van God is geweest. Door zijn verraad had Judas zich nog veel meer vernederd dan Jezus. Voor eeuwig door iedereen veracht heeft Judas meer geleden dan zijn leermeester aan het kruis leed.

In het middeleeuwse ‘Leven van Judas’ zoekt Judas toenadering tot Jezus omdat hij vergeving zoekt nadat hij – in een ingewikkelde plotwending à la Oedipus – zijn vader had vermoord en met zijn moeder was getrouwd. Bijzonder is dat Jezus na het verraad en de arrestatie ontsnapt, maar door een verwant van Judas opnieuw verraden wordt.

De gekste oplossing van het Judasraadsel staat in het Sefer Toledot Yeshu, een middeleeuwse Joodse verhalenbundel over Jezus, waarvan delen waarschijnlijk teruggaan tot de oudheid. In een van die verhalen is Rabbi Yehuda (Judas dus) een soort superheld die er in slaagt een kwaadaardige magiër te verslaan: Yeshu van Nazareth. Het hoogtepunt van de strijd is een luchtgevecht waarin Yehuda de vliegende tovenaar Yeshu uit de lucht weet te halen door sperma op hem te morsen. Volkomen onrein geworden valt Yeshu ter aarde. Yehuda doet daarna alsof hij een leerling van Yeshu is en levert hem uiteindelijk over aan de autoriteiten, die hem ter dood veroordelen. Door steniging, zonder kruis.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie Onbehaarde Apen: Verraad en raadsels, zonder Judas geen Pasen
U kunt zich ook abonneren via iTunes, Stitcher, Spotify of RSS.