Discussie over afplakken foto’s uit Auschwitz in Holocaust Museum

Vier foto’s van gevangene Alberto Errera in Auschwitz zijn in het museum afgeplakt. Dit leidde tot discussie met de curators.

Het Nationaal Holocaust Museum in Amsterdam.
Het Nationaal Holocaust Museum in Amsterdam. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Vier foto’s gemaakt door de Griekse concentratiekampgevangene Alberto Errera in vernietigingskamp Auschwitz, hebben voor discussie gezorgd in het Nationaal Holocaust Museum in Amsterdam. De foto’s waren samen met andere beelden afgedrukt op een paneel dat voor deze expositie was bedrukt, maar zijn door het museum afgeplakt. Het NIOD is het daarmee oneens, bevestigt het instituut naar aanleiding van berichtgeving in de Volkskrant.

Het paneel is onderdeel van de expositie De Jodenvervolging in foto’s. Nederland 1940-1945. De directeur van het Joods Cultureel Kwartier (JCK) Emile Schrijver spreekt over een „inhoudelijke keuze” om Errera’s foto’s uit 1944 niet te tonen. Curatoren van het instituut voor oorlogsdocumentatie, holocaust- en genocidestudies NIOD, die de tentoonstelling samenstelden, wilden de foto’s wel laten zien. De foto’s laten volgens het NIOD de uiterste consequentie zien van de Jodenvervolging.

Lees over de tentoonstelling: Alledaagse foto’s die doen huiveren

Foto Alberto Errera

De foto’s tonen beelden van ontklede vrouwen die naar de gaskamers lopen en de verbranding van lijken. Volgens het JCK passen de foto’s inhoudelijk niet bij de tentoonstelling die de Jodenvervolging in Nederland in beeld brengt. „Deze foto’s hebben geen relatie tot de Nederlandse Jodenvervolging”, zegt JCK-directeur Schrijver. De fotograaf was een concentratiekampgevangene uit Griekenland, en zijn foto’s tonen Hongaarse slachtoffers. „We laten wel foto’s zien van een Nederlandse jongetje na de oorlog in het concentratiekamp Bergen-Belsen dat bij een stapel lijken staat.”

De curatoren van het NIOD hebben geen begrip voor deze deze beslissing. Het NIOD wil met de tentoonstelling de Jodenvervolging in beeld brengen en de foto’s van Errera zijn hier „een essentieel” onderdeel van, vindt Erik Somers van het NIOD. „Ook de Nederlandse Joden hebben dit verschrikkelijke lot ondergaan”, zegt hij. „De lichamen zijn niet herkenbaar in beeld en de foto’s zijn een getuigenis van de vernietiging. De fotograaf maakte deze foto’s met risico voor zijn eigen leven.” Juist de confrontatie met de foto’s is volgens Somers een belangrijk onderdeel van de tentoonstelling.

Museum in oprichting

Directeur Schrijver zegt dat het meningsverschil ook te maken heeft met de fase waarin het museum zich bevindt. Het Nationaal Holocaust Museum is formeel nog in oprichting en denkt nog na over de omgang met principiële kwesties, zoals het tonen van dergelijk gewelddadig beeld. Schrijver stelt dat ze op de zaken vooruit zouden lopen door de foto’s nu al met deze tentoonstelling te laten zien.

De tentoonstelling is in het najaar ook te zien in het Topographie des Terrors in Berlijn. Daar zijn de vier foto’s niet afgeplakt. De foto’s zijn afgedrukt in het boek dat bij de tentoonstelling hoort en te koop is in het Nationaal Holocaust Museum. Ook worden de foto’s getoond in de Hollandse Schouwburg, van het JCK.

Errera maakte de foto’s, bekend geworden onder de naam Sonderkommandofoto’s, in Auschwitz stiekem. Ze werden in een tube tandpasta het kamp uit gesmokkeld. Errera overleefde de oorlog niet. Het Nationaal Holocaust Museum wordt in 2022 officieel geopend. Tot die tijd zijn tijdelijke tentoonstellingen te zien.