De Thaise constructie van televisiebaas Frans Klein

Brievenbusfirma NPO-chef Frans Klein was bestuurder van een brievenbusfirma voor zijn broer, die kampte met schulden van Thaise restaurants. Waarom deed Klein, die gaat over 500 miljoen subsidiegelden, dit? „Je mag het naïef noemen.”

Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het uitzicht is adembenemend. Vanaf het balkon van 15 Alexandra Corniche in Hythe, even ten zuiden van het Engelse Dover, kun je op een heldere dag Frankrijk zien.

Weinigen in het 15.000 bewoners tellende kuststadje zullen weten dat zich achter de witte voordeur van het vooroorlogse woonhuis meer dan duizend brievenbusfirma’s bevinden, opgericht door Quaedvlieg Juristen in Den Haag. Een van die firma’s werd in 2011 aangeschaft door Frans Klein, indertijd mediadirecteur van omroepvereniging VARA. Sinds 2014 is Klein de hoogste televisiebaas van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) en verantwoordelijk voor het besteden van een half miljard euro belastinggeld per jaar.

Quaedvlieg Juristen adverteert in die jaren in kranten met „Ltd’s bij (dreigend) faillissement (…) 100% anoniem aandeelhouderschap mogelijk”. Al in 2007 legt het kantoor aan zakenblad Quote uit hoe handig de constructies wel niet zijn. Een Nederlandse vennootschap met daarboven een Engelse Limited en dáárboven een trust die aandelen van de Limited houdt: geen mens kan zien wie de eigenlijke eigenaar is.

Quaedvlieg verkoopt naar eigen zeggen duizenden van zulke constructies aan ondernemers en vermogende Nederlanders, vaak om belasting te ontwijken of schuldeisers het nakijken te geven. Volgens de toenmalige website van Quaedvlieg kunnen ondernemers die belaagd worden door schuldeisers of failliet zijn gegaan „snel en probleemloos” weer aan de slag. Klanten van deze constructie besparen ook fiscaal „fors”.

Dat het niet helemaal pluis is, is duidelijk vóórdat Klein in zee gaat met Quaedvlieg. In 2010 doet de FIOD een inval bij Quaedvlieg. Een jaar later legt De Nederlandsche Bank het inmiddels door justitie verdachte kantoor een boete van 385.000 euro op wegens het zonder vergunning uitvoeren van trustwerkzaamheden.

Lees ook: Een profiel over Frans Klein: Frans Klein, gedecideerde maar buigzame straatvechter

Publicaties over het kantoor, verdenkingen, boetes – het weerhoudt Frans Klein er niet van om ook zo’n ‘constructie’ te kopen. Hoe zat die in elkaar, en waarom had de omroepdirecteur een constructie nodig?

Jersey, Guernsey, Malta

Op 5 juli 2011 wordt in het Britse handelsregister Bidrio Limited ingeschreven op 15 Alexandra Corniche. Bij de oprichting treedt Olaf S. op als directeur – hij zal later in de cel verdwijnen wegens belastingfraude en witwassen. Olaf S. is op dat moment directeur van honderden bedrijven.

Na een paar dagen treedt Olaf S. terug als directeur van Bidrio. Frans Klein volgt hem op. De handtekening van Klein op een formulier in het handelsregister bevestigt zijn benoeming. Een broer van Frans wordt mededirecteur, en als beheerder van Bidrio treedt Quaedvlieg Corporate Services UK Limited op. Alle aandelen van de Limited worden ondergebracht in een trust, Bidrio Trust.

Een trust is geen rechtspersoon. Het is een afspraak, een contract. Een openbaar register ontbreekt dan ook. Quaedvlieg zelf noemde destijds in publicaties Jersey, Guernsey, Malta en Luxemburg als vestigingslanden van de trusts.

Volgens de toenmalige website van Quaedvlieg gingen klanten van deze constructie „fors besparen” op de vennootschaps-, inkomsten- en dividendbelasting. Over het trustvermogen mag „zowel in Engeland als in Nederland geen belasting worden geheven.”

Thaise bar op de Wallen

Klein ontkent tegenover NRC dat de constructie is opgezet om de fiscus te benadelen.

Dat de constructie schuldeisers op afstand kan houden, blijkt echter van pas te komen. De broer van Klein – die voor NRC afgelopen dagen ondanks herhaalde pogingen onbereikbaar was – verkeert namelijk in financiële problemen. Hij ging al twee keer failliet met een Thaise bar op de Amsterdamse Wallen.

In 2011 wordt de broer nog steeds achtervolgd door schuldeisers. Zijn ex-zakenpartner claimt enkele tonnen. De fiscus legde hem in 2010 een naheffing van 325.781 euro op, blijkt uit een rechtbankvonnis. Een nieuw Thais restaurant van de broer, een eenmanszaak, heeft daar last van.

Nadat de fiscus zich gemeld heeft, wenden Frans en zijn broer zich tot Quaedvlieg. Frans Klein: „Mijn broertje wilde zijn activiteiten uitbreiden en vroeg of ik behulpzaam wilde zijn. Om uiteindelijk tot een snelle bedrijfsvoering te kunnen komen hebben we gereageerd op een advertentie van Quaedvlieg, die adverteerde met het snel kunnen oprichten van een bedrijf.”

Als Bidrio Limited en de trust zijn opgericht, gebruiken de gebroeders Klein de Engelse firma om in Nederland een BV op te richten. Die BV begint in Almere een Thais restaurant.

Ondanks dwangbevelen in 2012 en 2013 betaalt de broer van Frans Klein zijn belastingschuld niet. Op 25 juli 2013 volgt executoriaal beslag door de Belastingdienst ten laste van de broer, blijkt uit documenten die de krant heeft ingezien. De fiscus gaat de inboedel van zijn eenmanszaak-restaurant in Amsterdam – waaronder een koelkast, vrieskist, magnetron en vaatwasmachine – verkopen. De vordering van de fiscus is tegen die tijd opgelopen tot 437.698 euro.

Anderhalve week vóórdat de Belastingdienst beslag legt, richt Bidrio Limited een tweede BV op in Nederland. Frans Klein en zijn broer worden directeur. De nieuwe BV koopt de in beslag genomen inboedel van de fiscus terug, en gaat in het pand van de eenmanszaak verder met het restaurant. De Belastingdienst blijft tot vandaag achter met een oninbare vordering.

Als eind 2013 de rechtbank Den Haag twee bestuurders van Quaedvlieg Juristen tot celstraffen veroordeelt wegens belastingfraude en witwassen is dat landelijk nieuws. Het is voor Frans Klein geen reden om te breken met zijn bedrijfsadviseurs. Ook nadat Klein in mei 2014 de hoogste televisiebaas van de publieke omroep wordt, blijft hij hun diensten afnemen.

Betrouwbaarheid cijfers

Ondertussen dient Klein elk jaar als directeur van Bidrio in het Engelse handelsregister de nodige documenten in. Zo meldt hij dat tussen 2012 en 2015 bij Bidrio géén financiële transacties plaatsvinden en dat er geen bezittingen zijn. Zijn handtekening staat er telkens onder. Op de balans die hij jaarlijks deponeert, prijkt enkel het aandelenkapitaal van 100 pond. De betrouwbaarheid van de cijfers is niet gegarandeerd. Bij de balans zit geen accountantsverklaring en het Engelse handelsregister registreert wel, maar controleert niet.

Omdat Bidrio geen activiteiten uitvoert, staat het bedrijf in Engeland als slapend (‘dormant’) geregistreerd. De Limited heeft daarmee recht op belastingvrijstelling.

De slapende toestand die Frans Klein het Engelse handelsregister voorschotelt, laat zich moeilijk rijmen met het oprichten van BV’s in Nederland. Uit notarisakten blijkt dat Bidrio in 2012 en 2013 in totaal 20.000 euro overmaakt voor het volstorten van aandelen van de restaurant-BV’s. De waarde van de deelnemingen in de Thaise restaurants wordt door bestuurder Klein evenmin vermeld in het Verenigd Koninkrijk.

Klein: „De fiscale en financiële afwikkeling werd door een Engels administratiekantoor gedaan. Ik heb geen reden om te veronderstellen dat dat niet goed is gegaan en ik heb hier ook nooit een signaal over ontvangen van de Engelse Belastingdienst.”

Medio 2016 stapt Frans Klein op als directeur van de Engelse firma en de Nederlandse restaurants. Zijn broer blijft directeur.

Frans Klein zegt desgevraagd niet te hebben geweten van de reputatie van Quaedvlieg. „Met de kennis van nu zou ik zeggen dat ik niet met zo’n reputatie in zee zou moeten gaan. Je mag het nu naïef noemen. Ik heb het allemaal voor mijn broertje gedaan. Zelf ben ik er geen cent wijzer van geworden. Geen cent.”

Kort nadat Frans Klein is uitgestapt, gaat de voormalig zakenpartner van zijn broer naar de rechter. Haar vordering op de broer is opgelopen tot 450.000 euro. De rechtbank Amsterdam geeft toestemming om beslag te leggen op zijn woning. De advocaat van de ex-zakenpartner wil ook beslag leggen op de inkomsten en de inboedel van de twee restaurants, maar dat gaat niet. „Ik liep tegen de Bidrio-constructie aan”, zegt hij. De restaurants zijn van de Limited, waarvan de eigenaar zich schuil houdt achter een trust in een onbekend land.

Waar is de trust gevestigd? Frans Klein zegt het niet te weten: „Ik ben geen specialist.”

Tot wanneer was hij zelf begunstigde van de trust?

„Deze vraag is niet van toepassing op mij.”

Wie beheert de trust?

„Ik ben niet langer betrokken dus kan ik daar geen antwoord op geven.”

Wie is de begunstigde van de trust, en is dus de eigenaar van de restaurants?

„De begunstigde is mijn broertje.”

De broer van Klein heeft een andere lezing. Hij verklaart op 6 november 2017 in de zaak van de ex-zakenpartner voor de rechtbank: „Achter dit bedrijf zitten familieleden van mij.”

De beschermingsconstructie werkt nog steeds.

Reageren: onderzoek@nrc.nl