Hoe dansten de zomen? Dat zocht Yves Saint Laurent hier uit

Kunst op reis Waar leefden kunstenaars? Op reis naar de plekken waar zij hun stempel drukten. Deze week Yves Saint Laurent in Parijs.

In de Parijse métro wordt geadverteerd voor het Musée Yves Saint Laurent: dit jaar besteedt het apart aandacht aan de Mondriaanjurk van het mode-genie. Nu is die jurk allang klassiek, destijds was hij gelukzalig modern. Saint Laurents Mondriaan-idee was ongekend en onweerstaanbaar. Ik was nog maar een jaar of tien maar ik herinner me mijn jaloezie op het Mondriaanbadpak van een vriendinnetje nog. De Mondriaanjurk wordt vaker geëxposeerd, ik zag ’m menigmaal. Maar als bewonderaar wil ik ’m graag weer even begroeten. Dus ik ga.

Het museum zit in Saint Laurents voormalige salon op een hoek van de Avenue Marceau. Grote marmeren trap. Kroonluchters, verguldsel. Spiegels. Schetsen aan de muur, naast foto’s van beroemde mensen in beroemde creaties. Yves? Bent u daar? Nee. Ik voel hem niet.

Er zoeft een deur open naar een vloot hoogtepunten uit zijn oeuvre. De onvergetelijke gebreide bruidsjurk – een superieure eierwarmer – is er. En alle zes de versies van de Mondriaanjurk waarmee hij in 1965 de mode op zijn kop zette. Maar wat is dat voor een trap, daar achterin?

Die leidt naar het atelier van Yves Saint Laurent (1936-2008, ik zeg verder YSL). Een langgerekte ruimte met drie overladen werktafels tegenover hoge ramen, waartussen zich een catwalk uitstrekt. Hier werkte YSL vanaf 1974 en liepen zijn modellen in proefversies van de ontwerpen die hij op papier had bedacht. Hoe dansten de zomen, hoe vloeiden de schouders? Dat zocht hij hier uit.

Hier voel ik hem, in deze superieure chaos. Op de bureaus liggen dozen met borduursels, glimbroches, kattebelletjes, schetsen en briefjes. Bossen pennen, potloden, stiften. Dozen met spelden, magneten met spelden, een speldenkussen. Een bos centimeters hangt aan een bureaulamp. In open kasten liggen rollen stof opgetast en in stapels transparante plastic boxen zitten de voorraden fournituren. Knopen. Bandjes en biesjes. Kant, linten. Geborduurde ornamenten, rissen pailletten. Op die dozen zitten etiketten die klinken als korte gedichten. „Galons / crin et / paille”. „Colliers / et perles / de / jais noir”. „Dentelles / coton / et / incrustations”.

Alle laden zou ik willen opentrekken. Ik wil ook wel even door die telefoonklapper bladeren. Of die doos met de stapel handschoenen doornemen. Mag niet. In het witte tapijt brandt een blauwe neonlijn. Stap er overheen en een piep snerpt je terug.

Hé, zijn bril

In tien boekenkasten staan tot aan het plafond de honderden kunstboeken die YSL leidden naar zijn onvergetelijke creaties. Boeken over Picasso, Seurat, Brancusi, Van Gogh. Verschillende boeken over zijn geestelijke vader Christian Dior, en een beduimelde uitgave over de legendarische kostuum-en decorontwerper Léon Bakst, die rond 1910 de Ballets Russes aankleedde. Uiteraard staat het verzameld werk van fotograaf Jeanloup Sieff (1933-2000) in de kast. Hij maakte de geruchtmakende naaktfoto van YSL waarmee in 1971 het parfum ‘Pour homme’ werd gelanceerd.

Lees ook: Spectaculaire zwembaden en demonstraties, zo beleef je Parijs eens anders

Hé, zijn bril. De beroemde bril met het zware montuur die een man van hem maakte. Ook toen hij de 70 was gepasseerd, had YSL nog dat jongensachtige gezicht. De bril ligt op het meest linkse, meest opgeruimde bureau, het enige met ruimte om te tekenen en te schrijven. Hier zat hij vast geregeld. Eronder staat het etensbakje voor zijn eeuwige Franse buldogje. Stierf er één, dan nam hij een nieuwe en ze heetten altijd Moujik. Hij was sowieso een buldogjes-aficionado: het barst er van de porseleinen exemplaren. Op het prikbord hangen een babyfoto van zijn hond en een door hem zelf geplakte collage met Andy Warhols portretten van het dier (Moujik nr. 2), naast een foto van muze Cathérine Deneuve en een krabbeltje van de Italiaanse actrice Silvana Mangano: comportarti bene – gedraag je!

Op twee kleine beeldschermen, gemonteerd in de achterwandvullende spiegel aan het eind van de catwalk, worden filmpjes vertoond met YSL aan het werk. Maar kijk ik om, dan is hij telkens net even weg.

Musée Yves Saint Laurent Paris, Avenue Marceau 5, Parijs. Geopend: dinsdag-zondag 11-18 uur, vrijdag 11-21 uur. Maandag gesloten. Entree 10 euro