Over een moord in aristocratisch Londen en treiterpolitiek op de werkvloer

Redacteur Margot Poll signaleert welke boeken er ook nog zijn verschenen en kiest er elke week zes om kort te bespreken.

1. Jessica Fellowes: De Mitford-moorden


De Engelse schrijfster en journalist Jessica Fellowes, een nichtje van Julian Fellowes (auteur van de televisieserie Downton Abbey) is begonnen aan wat een aantrekkelijke serie zou kunnen gaan worden: De Mitford-moorden. In elk deel zal zij één van de zes spraakmakende zusjes Mitford als onderwerp nemen voor haar Agatha Christie-achtige detectives die steeds gebaseerd zijn op waar gebeurde verhalen. Het eerste deel gaat over de oudste dochter Nancy die samen met kindermeisje Louisa Cannon, de eigenlijke hoofdpersoon, de moord op Florence Nightingale Shore (de beroemde verpleegster Florence Nightingale was haar peettante) wil oplossen. Deze (militair) verpleegkundige Shore werd in 1920 twee dagen na haar vijfenvijftigste verjaardag in de trein van London naar Brighton aangevallen en overleed twee dagen later aan haar verwondingen. Deze moordzaak is nooit opgelost en het onderzoek werd gestaakt.

Louisa Cannon (18) is net begonnen bij de familie Mitford en is niet alleen kindermeisje maar ook vriendin geworden van Nancy (16) die het opgesloten leven met gouvernantes en chaperonnes te saai vindt en zich graag bemoeit met de moordzaak die Louisa om haar moverende redenen, probeert de doorgronden. Louisa overlegt niet alles met Nancy omdat die te veel de neiging heeft ‘overal een verhaal van te maken’, een verwijzing wellicht naar de schrijfster die (‘als zij geen paard reed, was zij in de bieb’) Nancy uiteindelijk zou worden.

Toch heeft Louisa de oudste dochter nodig om tot de aristocratische kringen rondom haar ouders door te dringen omdat daar ook weer lijntjes naar verdachten zitten. Het is niet alleen een detective maar ook een biografische roman over de familie Mitford in de vorige eeuw. De rebelse dochters hadden allemaal hun eigenaardigheden die zich vooral later zouden manifesteren. Voor nu zijn het de intriges, het verlangen naar de buitenwereld, de vakanties in Dieppe (Noord-Frankrijk) om nabij Lady Blanche (de schoonmoeder van Winston Churchill) te zijn en de uitspattingen in Londen die Louisa haar baan kosten, maar wel weer aanknopingspunten bieden voor de zoektocht naar de moordenaar op Shore

Het tweede deel is nog niet vertaald maar gaat over Pamela, de gevoeligste van de zes voor wie op haar achttiende verjaardag een jacht werd georganiseerd die eindigde in een tragedie.

Interessant om daarna te zien hoe Fellowes in deel 3 en deel 4 Diana en Unity ten tonele zal voeren – deze twee zussen ontwikkelden zich tot uitgesproken nazi-sympathisanten.

Jessica Fellowes: De Mitford-moorden. Oorspr. Titel The Mitford Murders. Vertaling Alexandra van Raab van Canstein. Volt, 374 blz, € 17,50

2. Jaap Stroosnier: De man die zijn baas liet verdwijnen

Om te begrijpen waarom ik gedaan heb wat ik gedaan heb, resten mij niets anders dan mijn herinneringen. Met deze bekentenis begint de roman De man die zijn baas liet verdwijnen van Jaap Stroosnier. De bekentenis is van de ik-figuur, de jonge zakenman Jack Kempinski die zich vergaloppeert in zijn nieuwe baan. Toen hij namelijk dacht op een vervolggesprek te komen, bleek het contract al klaar te liggen en hoefde hij alleen nog maar te tekenen. Zijn nieuwe baas Barend legt uit dat zij ‘de grijze muizen zijn die grote hoeveelheden gevaarlijke chemische vloeistof moeten verkopen’. Het salaris is hoog, onkostenvergoeding ruim en de auto een zwarte bmw. Het enige wat van hem wordt verwacht, is ‘loyaliteit’ en ‘openheid’. Die laatste twee voorwaarden breken de jonge Kempinski op wanneer blijkt dat de zaken van zijn baas malafide zijn. De man die zijn baas liet verdwijnen is een ingenieuze opeenstapeling van treiterpolitiek op en buiten de werkvloer. Wie is er sterker in dit spel: de man of zijn baas die niet ontmaskerd wil worden? Gebaseerd op vele bazen van de schrijver die er zelf negen ‘versleet’ in twaalf jaar.

Jaap Stroosnier: De man die zijn baas liet verdwijnen. Karakter, 350 blz. € 19,99

3. Hannah van Wieringen: Als vrouwen vrienden zijn

In de zeer lovende recensie van de theatervoorstelling Als vrouwen vrienden zijn schrijft de recensent ‘de woorden het liefst één voor één uit te willen pakken’ en ‘iedere zin doet je verlangen naar de volgende’. Gelukkig ís die tekst van Hannah van Wieringen nu uitgegeven en liggen alle woorden klaar om in je op te nemen.

Twee vriendinnen hebben dertien dialogen, steeds heel korte terloopse ontmoetingen, die zo uitmuntend in stijl en onderwerp zijn dat je iedereen zo’n vriendin wenst die jou af en toe onderbreekt en je ‘kletsbakkie’ noemt omdat je aan het zwetsen bent of er maar gewoon weer eens Plato tussendoor gooit. De schoonheid zit niet alleen in de woorden op zichzelf, maar juist in hun samenhang en de daarin verscholen betekenis van uitdrukkingen zoals ‘elkaar in een gesprek ontmoeten’ of de vraag of je ‘dingen kunt goedmaken’ wanneer je een fout uit het verleden wil herstellen.

Het tweede verhaal ‘Mahler en Kokoschka’ is een even zo knappe maar ook geestige dialoog tussen de flamboyante weduwe Alma Mahler en de jongere schilder Oscar Kokoschka dat ook zonder poppen – die waren functioneel op het toneel – lijkt op een klassiek meesterwerk over een stormachtige liefde uit vroeger tijden. Zonder enige opsmuk in taalgebruik, zonder zweem van hoogmoed, kiest Van Wieringen de juiste woorden in deze theaterteksten.

Hannah van Wieringen: Als vrouwen vrienden zijn. De Harmonie, 95 blz. € 16,90

4. Anuna De Wever & Kyra Gantois: Wij zijn het klimaat

Wie denkt dat de jonge klimaatbestormers na hun protest in februari en maart al weer op hun lauweren rusten, zit er naast want op 24 mei zal er in Nederland weer een protestmars plaatshebben. Goed om eerst het manifest van Anuna De Wever en Kyra Gantois, de Belgische scholieren die in navolging van de Zweedse Greta Thunberg de schoolstaking voor het klimaat initieerden, te lezen. In Wij zijn het klimaat schrijven zij een brief aan iedereen: aan politici, (groot)ouders en mede-scholieren. Ook voor de grootste klimaatsceptici goed om van jongeren te horen dat het niet louter protest is dat hen drijft maar dat het ook gaat om ‘verbinding’: de aarde is van iedereen en niemand staat daarop alleen. Er is geen reserveplaneet waar we straks op terug kunnen vallen, aldus de Belgische scholieren. Naast het organiseren van protesten, werken zij aan een lijst met onderbouwde aanbevelingen voor de regering.

Anuna De Wever en Kyra Gantois: Wij zijn het klimaat. Een brief aan iedereen. Opgetekend door de Vlaamse schrijver Jeroen Olyslaegers. De Bezige Bij, 67 blz. € 8,99

5. Ilana Hammerman: Een vrouw alleen

De Israëlische schrijfster Ilana Hammerman is journalist, docent en activiste tegen de bezetting van Palestijnse gebieden waarvoor zij in 2015 de Yeshayahu Leibowitz Prize kreeg. Een vrouw alleen is een verzameling reportages van de laatste dertig jaar waarin Hammerman in haar rode Ford Fiësta naar dorpen in bezette gebieden reed om mensen te leren kennen en hun verhalen te horen. Als die mensen je vrienden worden, schrijft Hammerman, word je opgenomen in hun familie en leef je met hen mee dat zij in bezet gebied wonen en niet naar Israël kunnen. Zij neemt Palestijnse kinderen, als waren het haar kleinkinderen, daarom mee naar het strand of naar de Bijbelse dierentuin in Jeruzalem en brengt de kinderen dan weer veilig thuis al rijdt zij gewapende militairen bij de checkpoints bijna van hun sokken.

‘Wat heb je te zoeken in die gebieden, op plekken van Arabieren’ werd haar in die reizende jaren talloze keren gevraagd. Haar antwoord is deze bundel waarin zij als humanist grenzen beslecht met verhalen waarover zij zelf zegt: ‘De verhalen zijn verhalen, de feiten zijn feiten en de gedachten kloppen. De meeste namen zijn verzonnen, de meeste mensen bestaan en zijn in leven, en de verslaggeefster is al over de zeventig.’

Ilana Hammerman: Een vrouw alleen. Oorspronkelijke titel Isja levada. Vertaald uit het Hebreeuws door Ruben Verhasselt. De Bezige Bij, 320 blz. € 19,99

6. Peter Brusse: Ach, Engeland

Eenentwintig jaar woonde NOS en Volkskrant-correspondent Peter Brusse in Groot-Brittannië en hij had er vrede mee de Engelsen nooit helemaal te zullen begrijpen. Dat is ook hun charme, dacht hij lang maar toen hij de eerste geluiden over een eventuele Brexit hoorde, besloot hij de geschiedenis er nog eens op na te slaan. Enerzijds om aan te tonen dat Brexit geen goed idee is omdat Engelsen het nooit lang volhouden geïsoleerd te zijn en anderzijds om te onderstrepen dat Nederland en Engeland onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden.

Het bilaterale geschiedenisboek Ach, Engeland begint met de Friese broers Hengist en Horsa die volgens mythen in 450 n.ch. als eersten de oversteek zouden hebben gemaakt en eindigt met het staatsbezoek in oktober 2018 toen koning Willem-Alexander door koningin Elizabeth benoemd werd tot ridder in de Orde van de Kousenband, de hoogste Britse onderscheiding. De koning treurde om de Brexit, ‘maar Brexit betekent geen vaarwel´.

Peter Brusse: Ach, Engeland. Balans, 240 blz. € 19,99