Twee programma’s over ontroerende bijzaken aan zee

Zap De documentaire Holwerd aan Zee en de reisserie Rond de Noordzee vertellen allebei de kleine verhalen van randlandelijke mensen.

Supermarktuitvaart in Holwerd aan Zee.
Supermarktuitvaart in Holwerd aan Zee. HUMAN

De dagelijkse actualiteit onttrekt van alles aan het zicht. Maandag was er het helse vuur in de Notre-Dame, dinsdag was er het hemelse spel van Ajax. Maar op beide avonden had de tv ook zeer aardse vormen van grote schoonheid te bieden.

Woensdagavond bestond de actualiteit uit Ajax-afterglow en een ‘intimate conversation’ van Michelle Obama met duizenden mensen in de Ziggo Dome. Dus kon ik twee schitterende programma’s terugkijken: Kees Vlaanderens documentaire Holwerd aan Zee (Human, maandag) en de eerste aflevering van Arnout Haubens reisserie Rond de Noordzee (VPRO, dinsdag). Ze hadden van alles gemeen. De zee natuurlijk, en de liefde voor de randlandelijken, mensen die in de buurt van de horizon wonen. Maar vooral: beide programma’s bleken odes aan de bijzaak.

Rond de Noordzee

#RondDeNoordzee is een nieuw en avontuurlijk reisprogramma. Het is vanaf dinsdag 12 februari te zien op Eén om 20u40. Maar voor wie niet tot dinsdag kan wachten, licht ik nu al een tipje van de sluier op. Bekijk hier de begingeneriek van de eerste aflevering, met enkele fascinerende locaties waar de tocht ons naartoe zal brengen.

Geplaatst door Arnout Hauben op Donderdag 7 februari 2019

Hauben is een van de beste televisiereizigers van de Benelux. Hij reist met twee vaste kompanen voor de techniek. Als ‘drie mannen en een drone’ gaan ze met de klok mee 5.000 kilometer de Noordzee rond. In de eerste aflevering zien we hen in Brugge in een kano stappen. Ooit kwam de zee tot in de stad, maar de zeearm is verzand. Ze willen peddelend naar zee, maar soms moeten de boten stukjes over land worden gesleept. Bij Hauben is daar dan alle tijd voor een vreemde oude Bruggenaar, die plots religieuze liederen begint te zingen.

Mooier nog is de kennismaking met een verlegen exotenbestrijder. Ja, hij heeft al een muskusrat gevangen. De man vist het kadaver uit de rotzooi achterin zijn wagen, aait de vacht van de dode rat en legt het dier dan even in zijn nek. „Kijk, nu heb ik ook een bontkraag.” Later zegt hij dat hij er ‘een 470-tal’ heeft gevangen. De rattenvanger telt zijn ratten.

Zo rijgen de prachtige bijzaken zich aaneen. De Filippijnse karaoke op baggerschip de Uilenspiegel; de vrouw in Knokke die haar kleine hondje liet dopen – met champagne.

Misschien komt Hauben nog in de buurt van Holwerd, dat de meeste mensen alleen kennen van de boot naar Ameland. Holwerd krimpt, maar in Holwerd aan Zee blijken er vier mannen met een plan te zijn. Zij willen de Waddendijk doorsteken, zodat het water weer tot aan het dorp komt. Dat brengt leven, toerisme, natuurgebied, recreatie – Holwerd terug in de vaart der volkeren. Geweldig plan.

Er worden wel vaker documentaires over dit soort projecten gemaakt. Die gaan dan over droom en daad, de bureaucratie die in de weg staat. Aan het eind lukt iets – of niet. Maar Kees Vlaanderen filmt om het eigenlijke project heen. Hij lijkt pas belangstelling te krijgen bij het napraatbiertje na de vergadering, bij het babbeltje dat twee mannen maken als er een kolossaal vrouwenbeeld op de dijk is onthuld. Holwerd aan Zee gaat over verlangen.

Er zit een scène in die ik nooit meer zal vergeten. Een van de hoofdpersonen is de zoon van de laatste supermarkthouder van Holwerd. We zien de vader zijn zoon ergens terloops een kneepje in de nek geven. Wat later rijdt er een oranjewit voorraadbusje van de Coop het beeld in. Er wordt een doodskist uitgetild, die door kinderen helemaal is volgetekend. Voorzichtig wordt de kist de supermarkt binnengedragen, langs een erehaag van supermarktmedewerkers.

Daar staat de kist, de netjes geklede familie heeft zich in een rij voor de wand met groenteconserven geposteerd. Een voor een komen de werknemers van de supermarkt hun deelneming betuigen. Allemaal hebben ze hun foeilelijke Coop-hesje aan. In de winkel klinkt ‘Hallelujah’ van Leonard Cohen.

Allemaal bijzaken. Maar ontroerender wordt het deze lente niet meer op televisie.

Correctie (18 april 2019): In een eerdere versie van dit artikel stond dat in de serie Rond de Noordzee een reis wordt gemaakt „tegen de klok in”. Juist is: met de klok mee. Dat is hierboven aangepast.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.