Mueller: Trump wilde onderzoek steeds blokkeren

Verenigde Staten Speciaal aanklager Robert Mueller ziet veel aanwijzingen voor obstructie, blijkt uit zijn rapport. Substantiële passages zijn weggelakt.

Mueller schrijft dat als zijn team ervan overtuigd was geweest dat de president de rechtsgang niet had belemmerd, zij dat zouden hebben opgeschreven. „Maar gebaseerd op de feiten en de relevante wettelijke maatstaven konden wij niet tot dat oordeel komen.”
Mueller schrijft dat als zijn team ervan overtuigd was geweest dat de president de rechtsgang niet had belemmerd, zij dat zouden hebben opgeschreven. „Maar gebaseerd op de feiten en de relevante wettelijke maatstaven konden wij niet tot dat oordeel komen.” Foto Andrew Harnik/AP

De Amerikaanse president Donald Trump heeft herhaaldelijk geprobeerd het onderzoek naar samenwerking tussen hem, zijn staf en de Russische regering te dwarsbomen. Dat schrijft speciaal aanklager Robert Mueller in de versie van zijn rapport die donderdag werd vrijgegeven door minister William Barr (Justitie). Daarin werden substantiële passages weggelakt omwille van onder meer nog lopende onderzoeken.

Mueller onderzocht „feitelijk en grondig” tien voorvallen waarin hij aanwijzingen voor belemmering van de rechtsgang zag. Zo belde Trump op 17 juni 2017, twee maanden na de aanstelling van de speciaal aanklager, met Don McGahn, de belangrijkste juridische adviseur van het Witte Huis. Trump zei hem dat hij Mueller moest laten wegsturen. McGahn deed dat niet. Toen de pers maanden later lucht kreeg van deze opdracht, liet Trump McGahn weten dat hij het gebeurde moest ontkennen – dat weigerde hij.

Op 19 juni 2017 zadelde Trump een voormalige campagneleider op met de opdracht om de toenmalige minister van Justitie te zeggen dat hij het terrein van het onderzoek moest verleggen van de Trump-campagne in 2016 naar toekomstige verkiezingen. Ook deze boodschap is uiteindelijk niet overgebracht.

Trump weigerde interview

Mueller schrijft dat als zijn team ervan overtuigd was geweest dat de president de rechtsgang niet had belemmerd, zij dat zouden hebben opgeschreven. „Maar gebaseerd op de feiten en de relevante wettelijke maatstaven konden wij niet tot dat oordeel komen.” Hoewel de president in enige mate heeft meegewerkt aan Muellers onderzoek door schriftelijk vragen te beantwoorden – er is een jaar onderhandeld over een verhoor, maar dat heeft Trump geweigerd – wilde Trump geen antwoord geven op vragen over belemmering van de rechtsgang of over zaken die de overgangsperiode van Obama naar Trumps presidentschap betroffen.

Waarom heeft Mueller met zoveel aanwijzingen geen aanklacht tegen de president willen formuleren? Daar is een subtiele juridische reden voor. Het ministerie van Justitie, schrijft Mueller, huldigt de opvatting dat een zittende president niet kan worden vervolgd. Omdat de speciaal aanklager door de minister is aangesteld, achtte Mueller zich niet vrij om die opvatting te betwisten. Dat zou betekenen dat een beschuldiging van Mueller aan het adres van Trump ten minste twee jaar lang (het eind van Trumps ambtstermijn) onweersproken zou blijven liggen – totdat Trump als ambteloos burger voor het gerecht zou kunnen worden gedaagd. Mueller achtte dit in strijd met de beginselen van een eerlijk proces.

Al met al betekent dit dat Trump voorlopig niet is verlost van onderzoek naar zijn handelwijze tijdens de campagne van 2016 en zijn presidentschap daarna – hoe stellig hij donderdag ook ‘Game Over’ twitterde, met een Game of Thrones-achtig plaatje. Hij kan rekenen op voortgaande onderzoeken in het door de Democratische Partij gedomineerde Huis van Afgevaardigden.

Het rapport van Mueller zal daarbij dienen als een „landkaart voor de vervolging”, zoals jurist Benjamin Wittes van het Brookings Instituut onlangs voorspelde. Hier en daar in het rapport lijkt Mueller de volksvertegenwoordiging zelfs direct aan te sporen: „Wij hebben geconcludeerd dat het Congres het gezag heeft om machtsmisbruik van de president te verbieden.”

Lees ook: Eerder dienaar van Trump dan van justitie

Samenzwering met Rusland

Zelfs de oerverdenking van samenzwering met Rusland lijkt niet helemaal te zijn weggenomen, ondanks de stevige conclusie van Mueller dat „het onderzoek niet heeft vastgesteld dat medewerkers van de Trump-campagne hebben samengezworen of -gewerkt met de Russische regering bij haar pogingen de [Amerikaanse presidents]verkiezingen te beïnvloeden”. Mueller schrijft aan het slot van zijn conclusies over dit deel van het onderzoek dat sommige getuigen onjuiste of onvolledige informatie hebben verstrekt, of zich beriepen op hun zwijgrecht.

Onder het kopje ‘Contacten met de campagne over WikiLeaks’ – de website die de door de Russische geheime dienst gehackte mails van de Democratische partij en de campagne van presidentskandidaat Hillary Clinton publiceerde – zijn veel passages weggelakt, omdat daar nog onderzoek naar loopt. Ook dat lijkt te betekenen dat de verdenking van collusion (Mueller gebruikt het woord bewust niet, omdat het geen juridisch begrip is) nog niet weg is.

Intussen laat het rapport ook zien hoe betrekkelijke eenvoudig het voor de Russen was om zich in te vreten in het computersysteem van de Democratische Partij, of om via nepberichten op sociale media verwarring en tweedracht te zaaien onder het Amerikaanse publiek in de aanloop naar de verkiezingen. Hoewel de meeste aandacht voorlopig zal uitgaan naar de aan Trump gerelateerde onthullingen in het rapport, zal het Congres er wel degelijk algemene lering uit moeten trekken voor de verkiezingen van 2020.

Handelwijze Barr pagina 12