‘Het was niet eens zo’n harde klap’

Doden in Noord-Brabant Noord-Brabant heeft de meeste verkeersdoden en dat komt niet alleen door haar grootte. „Ik begrijp niet waarom je hier tachtig mag rijden, waarom geen zestig?”

Op de kruising van de Vijf Eikenweg en de Ketenbaan tussen het Brabantse Oosterhout en Rijen gebeuren veel ongelukken.
Op de kruising van de Vijf Eikenweg en de Ketenbaan tussen het Brabantse Oosterhout en Rijen gebeuren veel ongelukken. Foto Rob van Dullemen

Ze durft niet over te steken. „En zeker niet als ik mijn kleinkinderen bij me heb. De auto’s rijden hier veel te hard. Ze zijn er veel eerder dan je denkt.” Angela Hartkoorn is aan de wandel met haar hond, in de bossen tussen Oosterhout en Rijen. Ze zou best de overkant van de bosweg willen verkennen, maar de Zoetermeerse blijft aan deze kant, aan de kant van camping ’t Haasje waar haar kinderen een caravan hebben gekocht. „Op de camping merk je niets van het verkeer. Maar de weg is druk. Nog drukker dan bij mij in Zoetermeer.”

Van alle provincies telt Brabant traditioneel de meeste verkeersdoden, maar vorig jaar was het wel heel extreem; toen vielen er 150 doden, tegen 98 in 2017. Het nieuws kwam voor gedeputeerde Christophe van der Maat (VVD) niet als een complete verrassing. „Wij zagen het vorig jaar al aankomen.” Zeker, Brabant is een grote provincie waar veel kilometers per auto worden afgelegd, op veel provinciale wegen die doorgaans gevaarlijker zijn dan rijkswegen of gemeentelijke wegen, wegen die ook nog eens veelal zijn omzoomd door bomen die harde klappen kunnen veroorzaken. „Maar dat verklaart de uitschieter nog niet”, zegt Van der Maat. Trouwens, veel ongevallen gebeuren binnen gemeenten. Is het misschien eenvoudigweg drukker geworden, in een provincie die het economisch goed doet, zoals provincieambtenaren wel zeggen? „Het zou kunnen. Wij hebben de analyse nog niet gemaakt.”

Lees ook: Fors meer doden in het verkeer in 2018

Geen ‘black spots’ meer, of toch?

Brabant kent formeel geen black spots meer; locaties waar opmerkelijk veel ongevallen gebeuren, bijvoorbeeld tien ongevallen in drie tot vijf jaar tijd. Maar hier, in de bossen bij Oosterhout, waar de Vijf Eikenweg twee landelijke weggetjes kruist, komt dat begrip toch akelig dicht in de buurt. Bijna iedereen in de omgeving kent wel een verhaal over een dodelijk ongeval. Ruim twee maanden geleden overleed een 78-jarige automobiliste toen zij volgens de berichten vanuit het bos komende geen voorrang verleende aan een vrachtwagen. „Het was rond lunchtijd”, herinnert Roy van Vugt zich, gastheer bij De Seterse Hoeve, de uitspanning op het kruispunt, en van waaruit alle ellende goed te volgen is. „Het was niet eens zo’n harde klap. Het leek eerst nog niet zo erg. We schrokken pas echt toen de vrouw werd gereanimeerd.”

Aan de overkant van het beruchte kruispunt is een bermmonument opgericht door nabestaanden van een 18-jarige jongen die vier jaar geleden stierf na een botsing met een auto. ‘Voor altijd in ons hart’, staat er op een gedenkplaat, die is omlijst met twee lantaarns, bloemen, een boeddhabeeldje en een houten ster met het woord ‘peace’. Ruim drie jaar geleden kwam hier ook een 49-jarige vrouw om het leven, toen zij volgens berichten tijdens gladheid de macht over het stuur verloor en tegen een boom botste. Roy van Vugt: „Ik begrijp niet waarom je hier tachtig mag rijden. Waarom geen zestig?”

Kijk om je heen en je ziet een groot kruispunt zonder verkeerslichten. De situatie lijkt voor wie er rijdt of loopt alleszins overzichtelijk. Maar als automobilist moet je, bijvoorbeeld tijdens het afslaan stilstaand tussen twee weghelften, plotseling toch verdraaid goed opletten, niet alleen op tegemoet komend verkeer, maar ook op tweewielers en voetgangers. En steek je als voetganger over, dan doemen de vrachtwagens véél sneller voor je op dan je zou verwachten.

Polderblindheid

Eén van de oorzaken van de ongevallen is „polderblindheid”, zegt Theo Koekkoek van de provincie Brabant. Polderblindheid wil zeggen verminderde aandacht bij weggebruikers door de afwezigheid van prikkels. „Net als een kale polder lijkt dit kruispunt heel overzichtelijk.” Koekkoek is projectleider van de reconstructie van het kruispunt en de bosweg. Vorig jaar werd besloten deze klus versneld ter hand te nemen. De werkzaamheden beginnen over een jaar. Een andere oorzaak voor de dodelijke ongevallen is volgens Koekkoek simpel. „Automobilisten houden zich niet aan de snelheid.” Het kruispunt wordt omgevormd tot een rotonde. „Op een enkelbaans rotonde kun je niet harder dan 35 kilometer rijden. Als er iets gebeurt, heb je meestal alleen blikschade.” De maximumsnelheid op deze N631 moet echter wel tachtig blijven. Koekkoek: „Dit is een gebiedsontsluitingsweg. Zulke wegen hebben een stroomfunctie. Verkeer moet hier niet vast komen te staan. Er is ook een industrieterrein in de buurt.”

Data van verzekeraars en politie

Gedeputeerde Christophe Van der Maat wil in Brabant de komende jaren niet alleen doorgaan met het veiliger inrichten van wegen, verkeerseductie en handhaving, maar ook werk maken van „risicogestuurde” maatregelen. Van der Maat: „Ik hoop dat we data van politie en verzekeraars over ongevallen mogen gebruiken waaruit valt af te leiden waar de meeste risico’s zitten. Gaat het om eenzijdige ongevallen van jongeren die ’s nachts zijn wezen stappen? Om mensen die rood licht negeren? Zijn er wegen waar mensen steeds op een bepaald punt afremmen? Worden ze daar afgeleid? Als we dat weten, kunnen we gerichter werken.”