Opinie

Een brand, Ajax, en de Europese beschaving

Tom-Jan Meeus

Je hebt mensen die bezorgd zijn over de Europese beschaving, dit lijkt me niet ongezond – je kunt moeilijk zeggen dat de Europese beschaving in een staat van perfectie verkeert. Wel word je soms verrast door de motieven van mensen met zorgen over de Europese beschaving.

Zo zijn er degenen die hun voorliefde voor de Europese beschaving verwoorden met: pro-Europa dus tegen de EU. Een interessante invalshoek, die – ik wil even positief blijven – beslist blijk geeft van betrokkenheid bij de Europese beschaving.

Toch gebeurde er deze week iets verrassends in reactie op de brand van de Notre-Dame. Allerlei mensen die ‘pro-Europa dus tegen de EU’ zijn, hadden behoefte in deze brand de ondergang van de Europese beschaving te ontdekken.

„Parijs brandt, Frankrijk brandt, Europa brandt”, schreef de Vlaamse nationalist Filip Dewinter bij beelden van de brandende kathedraal.

Je kon die brand natuurlijk zo groot maken als je zelf wilde. Maar tot woensdagavond was er geen bewijs dat hier iets anders speelde dan een ongeluk. Dus die voorliefde voor de Europese beschaving was wel moeilijk te rijmen met de gretigheid waarmee zo’n Dewinter de brand aanwendde om de ondergang van diezelfde beschaving te schetsen.

Nu speelde hier misschien iets anders. Veel politiek is helaas voorspelbaar geworden – te veel mediatraining, te veel reclame – en dus verplaatsen politici hun werk naar terreinen waar ze niet verwacht worden. Daar vallen ze nog op.

Wat ooit begon met halfhartige privéscenes (lijsttrekker op surfplank) is omgeslagen in de politisering van allerlei zaken waar de politiek niets mee uitstaande heeft. Een brand. Pasen. Pieten. Etc.

Mijn favoriet op dit gebied is trouwens sportsucces. Het verlangen van politiek leiders om in beeld te zijn bij een gewonnen wedstrijd, ook al hebben ze er part noch deel aan gehad. De aanvoerder toont de cup, de minister glundert ernaast. Kijk mij bij de winnaars horen.

Wat dit betreft hebben catastrofes, zoals deze week de Notre-Dame, en sportheroïek, zoals deze week Ajax bij Juventus, een vergelijkbaar droevige politieke lading. Zij brengen het ergste opportunisme denkbaar in beeld. Alle politiek waar je plaatsvervangend zweterig van wordt.

Al heb ik gelukkig geen politicus gehoord die in Juventus-Ajax (1-2) zoiets als de terugkeer van de Europese beschaving ontwaarde. Het zou ook hetzelfde zijn geweest als de brand van de Notre-Dame presenteren als ondergang van de Europese beschaving: een holle kreet, een wanhopige schreeuw om aandacht – meer niet.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.