De betogers gaan pas weg als de militairen hun macht opgeven

Voor de burgergroeperingen in Soedan die streden tegen president Bashir is alleen zijn vertrek lang niet voldoende. Ze eisen smetteloze bestuurders.

Foto Stringer/Reuters

Maandenlang riepen de betogers in Soedan dat president Bashir moest vallen.

Met succes. Vorige week donderdag werd hij afgezet, maar hij werd opgevolgd door een oud-collega, generaal Awad Ibn Ouf. ‘De dief is ingeruild voor een dief’, riepen de betogers op straat.

Ibn Ouf was een dag later weg.

De nieuwe leider, Abdel Fattah Burhan, (weer een generaal) heeft alle gevangenen die de voorbije maanden zijn opgepakt, vrijgelaten en schrapte de avondklok. Maar de strijd is nog niet lang niet voorbij.

Een week verder blijven de betogers hun belangrijkste eis herhalen: de militaire raad die nu tijdelijk de macht heeft in Soedan moet die onmiddellijk overdragen aan de burgers. In hoofdstad Khartoum vinden onderhandelingen plaats tussen de militairen en de burgergroepen.

Na dertig jaar dictatuur willen Soedanezen smetteloze bestuurders die niet betrokken zijn geweest bij het regime van Bashir, geen oorlogsmisdaden hebben begaan, niet corrupt zijn geweest.

Wie zijn deze betogers? Wat is hun plan voor het land nu Bashir weg is?

Schaduw-vakbond SPA

Woensdag liepen in Khartoum honderden betogers de Mars van de Witte Jas. Vooral artsen, die samen met advocaten, oppositiepartijen en burgergroepen al jaren strijden voor het vertrek van Bashir. Lange tijd gebeurde dit ondergronds. Toen Bashir in 1989 aan de macht kwam, ontbond hij de vakbonden. Bekende activisten werden opgepakt en gemarteld. Artsen, advocaten en leraren vormden een schaduw-vakbond onder de naam: Sudanese Professionals Association (SPA). Sinds december krijgen ze duizenden mensen op de been.

Ook lang voor Bashir aantrad, waren het de beroepsgroepen die zich uitspraken tegen mensenrechtenschendingen, zegt Mohammed Asbat, de woordvoerder van de SPA. Artsen in Soedan worden dagelijks geconfronteerd met de gevolgen van corruptie. „Patiënten die doodgaan omdat er te weinig middelen zijn in het ziekenhuis”, zegt Sara Abdelgalil, die voorzitter is van de Soedanese Doktersunie in Londen. Zeventien jaar geleden verhuisde ze naar het Verenigd Koninkrijk. Ze vertelt dat ze als arts in Khartoum geen bloed mocht geven aan een ernstig zieke patiënt omdat het apart werd gehouden voor militairen.

Na veel overleg ondertekenden 22 burgergroepen en oppositiepartijen eind december de Declaration of Freedom and Change, een plan van de SPA. Samen gingen deze groepen de straat op.

Lees ook: Soedanese militairen proberen regie te houden na coup tegen henzelf

In de verklaring staat onder meer dat de mensenrechten van Soedanezen moeten worden gewaarborgd, er dient onafhankelijke rechtspraak te komen en het imago van Soedan moet wereldwijd worden verbeterd.

„Het belangrijkste nu is dat we een bestuur krijgen waar de militairen geen deel van uitmaken”, zegt Hafiz Mohamed van de mensenrechtenorganisatie Justice Africa Sudan.

Mohamed zegt dat de coalitie van burgergroepen de militaire raad deze week duidelijk heeft laten weten hoe die burgerregering er uit moet komen te zien. De presidentiële raad, de wetgevende raad en de ministerraad moeten uit burgers bestaan. „Er wordt nu nagedacht over welke mensen deze posities kunnen vullen. Geschikte personen mogen zichzelf kandidaat stellen.”

Dit technocratische bestuur moet, als het aan de betogers ligt, vier jaar lang het land besturen. In die periode moeten nieuwe verkiezingen worden voorbereid. De militaire raad wil over twee jaar verkiezingen organiseren, maar dat is te vroeg, zegt Mohamed. „Er zijn miljoenen gevluchte en ontheemde Soedanezen die eerst naar huis moeten terugkeren. Zij moeten kunnen meestemmen over de toekomst van hun land.”

De Afrikaanse Unie, de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk, hebben al hun steun uitgesproken voor de Soedanese betogers. Aan de andere kant steunen Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten de militaire raad. Soedan stuurt al jaren soldaten naar Jemen die aan de kant van de Saoediërs meevechten.

„Hoe meer druk er komt op de militairen om de macht over te dragen hoe beter”, zegt Mohamed. „De Soedanezen zullen hun oude levens pas weer oppakken als ze krijgen wat ze willen.”