Blokken op China’s glorie via de app

Communistische Partij Alle partijleden in China moeten via een app hun kennis over het regeringsbeleid bijhouden. ‘Er werd massaal valsgespeeld.’

Op een wekelijkse studiebijeenkomst bij het bedrijf Tidal Star in Beijing oefenen medewerkers met de app.
Op een wekelijkse studiebijeenkomst bij het bedrijf Tidal Star in Beijing oefenen medewerkers met de app. Foto Jason Lee/Reuters

Masterstudente Liu (24) opent de app ‘Je sterke land bestuderen’ op haar iPhone Xs Max. „Even kijken hoe hoog ik sta op de scorelijst”, zegt ze. Liu is lid van de Communistische Partij van China (CPC) en moest de app daarom op haar telefoon zetten. Haar voornaam geeft ze liever niet, want de partij wil niet dat ze zonder toestemming met een buitenlandse journalist spreekt.

De app, die er vooral rood uitziet, is onder toezicht van het ministerie voor Propaganda ontwikkeld door internetgigant Alibaba. Bepaalde karakters komen op vrijwel elke pagina terug: de naam van de Chinese president Xi Jinping.

Je kunt bijvoorbeeld een filmpje aanklikken van Xi’s bezoek aan een arme boerenfamilie op het platteland, met als titel: „Als het beleid goed is voor de gewone mensen, dan is het beleid pas echt goed”. Een uitspraak van Xi.

Je kunt ook een artikel lezen uit het partijblad Op zoek naar de Waarheid. Daarin legt Xi uit dat een volk en land niet zonder bezieling kunnen. De naam van de app verwijst naar Xi: die is ook te lezen als ‘Van Xi leren om je land sterker te maken’.

De app is in februari gelanceerd en maakt deel uit van een scala aan pogingen om de bevolking voortdurend en overal in de gaten te houden. Dat gebeurt met technieken als gezichtsherkenning en door het verzamelen van enorme hoeveelheden data. Burgers moeten zich gaan gedragen zoals de overheid dat graag wil, anders volgt straf en uitsluiting.

Minimumaantal punten

Wie lang genoeg naar een filmpje kijkt of quizvragen beantwoordt, kan punten verdienen. Al snel na de lancering begonnen sommige staatsbedrijven van hun personeelsleden te verlangen dat ze een minimumaantal punten zouden halen, anders zou op hun salaris worden gekort. Er verschenen ook berichten over fanatieke partijleden die worden geprezen voor zij bijzonder hoge scores.

Liu hoeft geen minimumscore te halen, vertelt ze in een hip café in Beijing. Ze studeert digitale media. Met haar rode lippenstift, haar modieuze bril en haar moeiteloze Engels lijkt ze in niets op de oude mannen met zwartgeverfd haar die traditioneel met de partij worden geassocieerd. Toch vormt ze met nog zo’n twintig studenten een partijcel: de laagste afdeling van de partij binnen een organisatie.

Waarom moest die stomme app in ons leven komen?

Liu (24) studente digitale media

Als ze op het tabje in de app tikt waar je de score van de mensen in je cel kunt zien, gebeurt er onverwacht niets. Dan schiet haar te binnen dat die functie in maart is verwijderd.

„Er waren te veel mensen die wel een hoge score wilden maar geen zin hadden om al die saaie quizzen te doen”, zegt Liu. Die vroegen anderen om punten voor hen te scoren. Ze weet dat docenten op haar universiteit dit aan studenten opdroegen. „Er werd ontzettend veel valsgespeeld.”

Nu anderen niet meer kunnen zien hoeveel punten je scoort, lijkt de app zijn doel een beetje voorbij te schieten. Want als er geen controle is, haken mensen af. In haar partijcel is alleen een wat excentrieke student kalligrafie nog fanatiek bezig.

Volgens de staatsmedia is de app al ruim 100 miljoen keer gedownload. Veel app-ontwikkelaars zouden daarvan watertanden, maar er zijn in China 90 miljoen partijleden. Zij hebben de app verplicht op hun mobieltje.

Liu vindt de app heel gevaarlijk en bedreigend, omdat de CPC de gebruikers voortdurend in de gaten houdt. „Dat is het hoofddoel, niet het bestuderen van de leer van Xi”, zegt Liu.

Wie de app downloadt, moet een echte naam en telefoonnummer opgeven. „En om de app te kunnen gebruiken, moeten we toegang geven tot onze camera, microfoon en wat er op onze telefoon staat”, zegt ze. Daar hebben ook de andere leden van haar partijcel moeite mee. „Dan zeggen we tegen elkaar: ‘Waarom moest die stomme app in ons leven komen?’”

Een naar idee

Maar andere apps vragen toch ook toegang tot je camera? Die geven toch ook veel informatie door? „Ik vind het toch net iets minder bedreigend als een bedrijf als Alibaba dat vraagt”, zegt Liu daarop. „Ik vind het gewoon een naar idee dat de partij voortdurend rechtstreeks kan meekijken bij alles wat ik doe.” Dat ze desondanks met een buitenlandse journalist praat, is omdat ze erop gokt dat ze te onbelangrijk is voor de CPC om haar goed te volgen.

Het partijlidmaatschap biedt Liu ook toegang tot een goed leven. Je komt er makkelijker mee op een masteropleiding. Ze werd door haar lidmaatschap geselecteerd voor leuke studiereisjes naar Duitsland en Taiwan. En straks heeft ze meer kans op de betere banen.

Ze klikt een filmpje aan over het recente bezoek van Xi aan Europa. Maar ze vindt de app geen aantrekkelijke nieuwsbron. „Dit soort filmpjes zie je al eindeloos in het journaal.”

„Mijn moeder vindt de app wel leuk, maar zij is van een andere generatie”, zegt Liu. „Ik heb een VPN-verbinding, zodat ik naar buitenlandse sites kan surfen en buitenlandse sociale media kan gebruiken. Ik zoek juist informatie die niet al overal te vinden is.”

Tekening Kamagurka