Wordt het gaswinningsplan van Wiebes weer teruggefloten?

Gaswinningsplan Opnieuw moet de minister zich verantwoorden over gaswinning in Groningen. Bij elke zitting komen verhalen op hetzelfde neer.

Gaswinningslocatie van de NAM in Muntendam. Het kabinet heeft besloten om binnen 12 jaar een einde te maken aan de gaswinning in de provincie Groningen.
Gaswinningslocatie van de NAM in Muntendam. Het kabinet heeft besloten om binnen 12 jaar een einde te maken aan de gaswinning in de provincie Groningen. Foto Sem van der Wal/ANP

Langzamerhand lijkt het een traditie. Om de twee jaar moet de minister van Economische Zaken zich verantwoorden over de gaswinning bij de hoogste bestuursrechter, de Raad van State. Tot nu toe werd hij telkens teruggefloten.

Woensdag begon de tweedaagse inhoudelijke behandeling van het hoger beroep over het gaswinningsplan van minister Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD). In dat plan staat dat de Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) dit jaar 19,4 miljard kubieke meter gas mag winnen in Groningen. Daartegen maken 26 partijen, van regionale overheden tot aan burgers, bezwaar. Zij willen dat de winning verder omlaag gaat of zelfs onmiddellijk wordt stopgezet.

Aan de linkerkant van de raadszaal zit een dertigtal mannen in pak. De advocaten en medewerkers van het ministerie en de NAM. Aan de rechterkant zitten bijna evenveel gedupeerde Groningers. Eén voor één stappen zij naar de microfoon om hun verhaal te doen. Zo ook Bea Blokhuis, docent Grieks en Latijn op een Groninger gymnasium. „De wanhoop van mijn leerlingen die boven het gasveld wonen, heeft invloed op hun schoolprestaties”, zegt Blokhuis. Stress en slapeloze nachten. De onzekerheid over de veiligheid van hun huis breekt hen op, vertelt ze. Ze geeft een voorbeeld van „een leerlinge die het hierdoor niet heeft gered op onze school”. Blokhuis kan de tranen niet tegenhouden. „Ik sta hier in het belang van mijn leerlingen.”

Risico bewoners

Een groot deel van de bezwaarmakers heeft vaker achter het katheder van de Raad van State gestaan. In 2015 wilde het kabinet 33 miljard kubieke meter aardgas winnen, maar moest van de Raad van State de gaswinning beperken tot 27 miljard kubieke meter. Twee jaar later vernietigde de Raad van State het jaarlijkse gaswinningsbesluit zelfs, omdat het risico voor de bewoners niet genoeg was meegewogen.

Lees ook: ‘Gaswinning moet dalen naar 19,4 miljard kuub’

Bij elke zitting komen de verhalen van de gedupeerden op hetzelfde neer. Die gaan over de schade aan huizen. De jarenlange onzekerheid of ze bij een krachtige aardbeving levend hun huis verlaten. En over de bureaucratie waarin ze verwikkeld zijn, om huizen te herstellen of versterken.

„De impact is erg groot”, zegt advocaat Robert van der Velde die namens negentien gemeenten, de provincie, de Veiligheidsregio en twee waterschappen het woord voert. „De gaswinning kruipt onder de huid van Groningers. Sommigen zijn mentaal gesloopt door de uitzichtloze situatie met hun woning en de zorgen om hun veiligheid.” Volgens de jurist zijn de regels en wetten vanuit het ministerie, „het papier”, geduldig, maar de Groningers niet. „Het veiligheidsbelang” van de bewoners wordt te weinig meegenomen in de besluitvorming, bepleit hij.

De Raad van State moet daarover uiteindelijk een besluit nemen: weegt het veiligheidsbelang van de Groningers zwaarder dan de economische leveringszekerheid van het gas?

Veiligheidsbelang

Gaat de gaswinning onmiddellijk omlaag, dan leidt dat tot „een verlies van 740.000 banen”, zegt advocaat Hans Besselink namens het ministerie. Daarnaast stelt hij dat de gasvraag al sneller terugloopt dan verwacht. „Over anderhalf jaar hebben we nog maar 12,2 miljard kubieke meter aardgas nodig.” Dat is een fractie boven de twaalf miljard die het Staatstoezicht op de Mijnen vorig jaar adviseerde als maximum winningsplafond, waarbij voldaan kan worden aan de veiligheidsnormen.

Wordt de minister voor de derde keer teruggefloten door de hoogste bestuursrechter? Dat maakt de Raad van State over twaalf weken bekend.