Opinie

    • Lotfi El Hamidi

Van wie is de stad?

De bouw van wooncomplex Bay House in Rotterdam-Zuid, aan de kant van de Rijnhaven, staat op het punt van beginnen. In totaal verrijzen hier 110 appartementen, waarvan de goedkoopste zo’n half miljoen euro kost. Het moet de kers op de taart van het ‘nieuwe’ Rotterdam worden; van afvoerputje naar the place to be, waar ook de allerrijksten wel een stulpje zouden willen bezitten.

Op een steenworp afstand, aan de andere kant van metrostation Rijnhaven, is er sprake van een totaal andere werkelijkheid. Het is die van een van de armste wijken van Nederland, de Afrikaanderwijk. Waar mensen wonen die niet in het plaatje passen van de opwaartse stad, waar het straatbeeld geen onderdeel vormt van de citymarketing, en waar de gemeente de onrendabele inwoners liever plaats ziet maken voor mensen die wél wat te besteden hebben. Dat laatste is zelfs staand beleid, zoals de gemeente dat in haar Woonvisie (PDF) in 2016 heeft verwoord en sindsdien in rap tempo uitvoert.

Dat leidt tot schrijnende situaties, zoals in de Tweebosbuurt, waar verouderde en goedkope woonblokken tegen de vlakte moeten voor de bouw van duurdere woningen. Arme gezinnen die wel een ruimer huis willen maar de nieuwe woningen simpelweg niet kunnen betalen, mantelzorgers die niet meer in de buurt van de hulpbehoevenden kunnen blijven wonen: collateral damage. De sociale functie van zo’n volksbuurt is niet in geld uit te drukken, maar daar heeft de gemeente geen boodschap aan. De gewenste participatiesamenleving wordt door de overheid zelf vakkundig gedwarsboomd.

Bij deze moderne opvoering van Charles Dickens’ A Tale of Two Cities rijst voor veel stedelingen de prangende vraag: van wie is de stad, zoals Floor Milikowski in haar gelijknamige boek over Amsterdam schreef? In Rotterdam verloopt het verdringingsproces weliswaar langzamer dan in de hoofdstad, al lijkt er sprake te zijn van een ware inhaalslag. Opvallend is dat bewoners geen heil hoeven te verwachten van de meeste partijen op het stadhuis. Wat aanvankelijk vooral een wens was van het rechtse Leefbaar Rotterdam (de ‘oorspronkelijke’ – lees: witte – Rotterdammer die de verloederde stad decennia geleden ontvluchtte moest terugkeren), wordt ook door partijen links van Leefbaar gedragen, zoals D66 en de PvdA. Ook collegepartij GroenLinks (voorheen tegen) wil het woonbeleid niet herzien, vanwege de broosheid van de zespartijencoalitie aan de Coolsingel.

Is het proces daarmee onomkeerbaar? Dat hangt af van de actiebereidheid van burgers. In Berlijn, waar vergelijkbare woonproblemen zijn, gingen onlangs zo’n 25.000 mensen de straat op om tegen de ‘huurwaanzin’ te demonstreren. Het lijkt nog de enige manier van verzet om de stad terug te claimen.

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl@Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.