NRC checkt: Met 1 cent extra voor een liter benzine compenseert de autorijder CO2-uitstoot

Shell doet dit als een van de maatregelen om de opwarming van de aarde tegen te gaan.

Pompstation van Shell in Nunspeet.
Pompstation van Shell in Nunspeet. Fotografie: Klaas Jan Schraa

Aanleiding

Vanaf deze woensdag kan het: op vrijwillige basis bij Shell 1 cent extra op elke liter benzine betalen. Met de opbrengst worden elders ter wereld bomen geplant. De uitstoot van CO2 bij het brandstofverbruik door de auto, wordt gecompenseerd door de opname van broeikasgassen door nieuwe, nog aan te planten bossen in Peru, Indonesië en de VS.

Shell introduceerde het plan vorige week als onderdeel van een reeks maatregelen om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Het 1-centplan geldt voor reguliere benzine en diesel.

Shell neemt deel in projecten waarbij onafhankelijke derden verifiëren dat door de bomenplant de hoeveelheid CO2 inderdaad afneemt. Daarvoor worden certificaten afgegeven.

En, klopt het?

Al in 1999 rekende de Wageningse hoogleraar Europese bossen Gert-Jan Nabuurs door dat er 0,9 hectare bos nodig was om de koolstof op te nemen die een benzinerijder uitstoot. In het Nederlands Bosbouw tijdschrift van 1999 schreef Nabuurs: „Stel, u rijdt 40 jaar lang elk jaar 16.000 kilometer en u wilt de kooldioxide-uitstoot die daardoor ontstaat, compenseren door bosaanleg”. Bij een verbruik van 1:11 gebruikt een benzinerijder in zijn leven 58.200 liter. „Bij een uitstoot van 0,86 kilogram koolstof per liter benzine, moet u dan 50 ton koolstof compenseren of 1,25 ton per jaar. Als we voor Nederland uitgaan van een vastleggingssnelheid (de snelheid waarmee CO2 wordt opgenomen door aangeplante bomen, KV) van 1,4 ton koolstof per hectare per jaar, zou u 0,9 hectare bos moeten aanleggen.”

Met zijn berekening uit 1999 in het achterhoofd, rekende hoogleraar Nabuurs het 1-cent plan van Shell door, „een lovenswaardige” uitwerking van klimaatakkoord van Parijs uit 2015, zegt hij. Met die ene cent per liter kan het plan lukken, zegt hij, maar wel onder voorwaarden. Er moet bijvoorbeeld veel ruimte zijn voor nieuwe aanplant. „De vraag is of die ruimte er is” , zegt Nabuurs. „We gaan richting de 9 miljard mensen. Die willen allemaal graag wat eten”, aldus Nabuurs. Dat vergt landbouwgrond.

Daarnaast moeten de bomen in tropisch gebied worden aangelegd (genoemde landen kennen dat grotendeels), want daar groeien de bomen sneller dan in Nederland, zegt Nabuurs. „Een eik of beuk groeit bij ons zo langzaam dat je de eerste vijf jaar nauwelijks CO2 vastlegging hebt. In de tropen heb je dat al na 2 a 3 jaar.”

Verder is voor langere tijd stabiel regionaal en nationaal bestuur nodig dat de belangen van de bosbouw decennialang beschermt. Brazilië met zijn omvangrijke Amazone oerwoud laat zien, hoe moeilijk dat is. „Dat land is het heel goed gelukt om ontbossing tegen te gaan, maar het huidige regime heeft er veel minder mee”.

Lees ook: Shell steekt 300 miljoen dollar in natuur

Volgens René Toet van de Climate Neutral Group (CNG) claimt Shell terecht dat met de cent per liter de CO2 verbranding wordt gecompenseerd. CNG stimuleert ‘klimaatneutraal ondernemerschap’. Toet zegt: „Het compensatie-mechanisme werkt. Maar dat geldt alleen in de transitieperiode, op weg naar een periode van duurzame energieopwekking. Compenseren is niet de eindoplossing.”

Evert Hassink, energie-expert van Milieudefensie, maakte een eigen berekening van het Shell-plan. Zijn conclusie: theoretisch kan het wat Shell beweert, maar dan moeten er wel veel omstandigheden meewerken. Hassink wijst erop dat boom-compensatieprojecten erg in zwang zijn geraakt, ook bij de vliegtuigindustrie. „Dat maakt de ruimte voor nieuwe initiatieven beperkt.”

Bovendien heeft Hassink met collega’s, net als Nabuurs, een doorrekening gedaan. „Wij kwamen erop uit dat Shell het op een koopje doet”, zegt hij. „Wil je het goed doen, dan moet je eigenlijk vijf cent per liter moet vragen. Dan volg je het Gold Standard- programma. Veel andere CO2-compensatie-programma’s houden zich daaraan.” Dit programma, waarover ook Toet van CNG positief is, houdt rekening met de wensen van de lokale bevolking. Ze krijgen inspraak in de bomenaanleg, het hout van de bomen wordt gebruikt voor hun huizen, er wordt op hun gezondheid gelet. Het programma is duurder dan waarin Shell investeert, aldus Hassink.

Conclusie

Er is veel steun voor de bewering van Shell dat de CO2-uitstoot door benzine-verbranding kan worden gecompenseerd door 1 cent per liter extra te betalen en de opbrengst in bomenaanplant te stoppen. Anderzijds zijn er veel randvoorwaarden om het project tot een succes te maken. We beoordelen de stelling van Shell daarom als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt.