Albumoverzicht: Waardevolle vertolking ‘Via Crucis’, passie uit Ierse straten door Fontaines D.C.

Wat moet je luisteren? Deze week nieuwe muziek van Reinbert de Leeuw, Fontaines D.C., Black Flower, Joël Bons, Carolina Eyck & Eversines en Khalid.

  • ●●●●●

    Collegium Vocale Gent & Reinbert de Leeuw: Liszt: Via Crucis

    Collegium Vocale Gent & Reinbert de LeeuwKlassiek: Tegen het eind van zijn leven componeerde supervirtuoos en proto-popster Liszt een aantal kale, uitgepuurde stukken die niemand begreep. De veertien staties van Via Crucis voor koor en piano bevatten minder noten dan veertien willekeurige vroege Liszt-maten. Reinbert de Leeuw (80) heeft een levenslange fascinatie voor zulke unzeitgemäße radicaliteit en kan als geen ander de zeggingskracht ervan voor het voetlicht brengen. Twee keer al won hij een Edison voor Via Crucis: met de pianosolo-versie (2012) en met het Nederlands Kamerkoor (1986). Nu heeft De Leeuw Via Crucis opnieuw vastgelegd, met een ander topkoor, Collegium Vocale Gent. Overdreven? Nee, een waardevolle, gerijpte aanvulling. De nieuwe opname is opvallend sneller, de akoestiek is ruimer en de contrasten zijn uitgesprokener. Ook in details schuilen verschillen: zo klinkt het ‘Jesus cadit’ nu schroeiender, het ‘Stabat mater’ lichter en onthechter. Wat blijft is een begeesterd gezongen meesterwerk. Joep Stapel

  • ●●●●●

    Fontaines D.C.: Dogrel

    Fontaines D.C.Rock: De Ierse band Fontaines D.C. komt binnen zonder kloppen. Fiere rammelgitaren, opgewonden ritmes en een zanger met ‘attitude’ maken dat het vijftal in één adem genoemd wordt met Shame en Idles, als redders van het Britse postpunkgevoel. Frontman Grian Chatten heeft het hart op de tong in dichterlijke praatzang, monotoon maar kleurrijk in zijn Mark E. Smith-achtige spraakwatervallen. Albumtitel Dogrel („rijmelarij”) is een geuzennaam voor de authentieke poëzie van de straat die Chatten najaagt. „My childhood was small / but I’m gonna be big”, is zijn beginselverklaring in openingsnummer ‘Big’. De regenachtige straten van Dublin vormen het decor van snapshots uit het ruige Ierse leven, waar de geest van James Joyce in de hoofden van gevoelige zielen rondspookt en waar passie een aangeboren eigenschap is. Fontaines D.C. heeft de passie en de overmoed van de jeugd op een album dat zichzelf bijna voorbij rent in zijn fanatieke zoektocht naar alles wat echt is. Jan Vollaard

  • ●●●●●

    Black Flower: Future Flora

    Black FlowerJazz: Hoe ver liggen Ethiopië en de Balkan eigenlijk uit elkaar? Die vraag lijkt Black Flower zich te stellen op Future Flora. Het topografische antwoord is ongeveer vierduizend kilometer, maar muzikaal gezien blijkt de afstand kleiner. Het Belgische vijftal maakte eerder al twee albums die leunden op ethiojazz en afrobeat, de nieuwe plaat zoekt het nog wat breder. Een nummer als ‘Hora de Aksum’ brengt je zo naar Bulgarije, en soms is er dub te horen. Het kan desoriënterend werken, maar altijd ligt daaronder een jazzgroove als ankerpunt. Black Flower heeft zich een hypnotiserende en psychedelische sound eigen gemaakt. Melodieën voltrekken zich volgens de bezwerende formules van Arabische toonladders, terwijl de ritmes aan de broken beats doen denken die nu dominant zijn in de urban jazz. Zo past Black Flower in de stroming die plaats biedt aan zowel Afrikaanse ritmes en subtielere hiphopbeats als aan de uitgesponnen contemplatieve spiritual jazz. Leendert van der Valk

  • ●●●●

    Joël Bons: Nomaden

    Joël BonsKlassiek: Begin december werd bekend dat Joël Bons de prestigieuze Grawemeyer Award kreeg toegekend voor zijn compositie Nomaden. Wie nu de opname beluistert, snapt waarom.

    Naar eigen zeggen is Nomaden (2016) een ‘concertant werk voor cello en solisten uit andere culturen’. Bons schreef het voor de Franse meestercellist Jean-Guihen Queyras en het door hemzelf opgerichte Atlas Ensemble, waarin instrumenten uit alle windstreken zijn samengebracht. In ruim een uur beschrijft Nomaden een muzikale wereldreis, waarin een fenomenaal spelende Queyras een keur aan muzikale vrienden ontmoet. Memorabele pleisterplaatsen: een hallucinante improvisatie op de tar (Iraanse luit), of een bijna elektronisch aandoende passage voor sho (Japans mondorgel). De route die Bons schijnbaar op de bonnefooi voor zijn musici uitstippelt, is zowel avontuurlijk als doordacht. Intermezzo’s met telkens hetzelfde materiaal gebruikt hij slim als kompas. Joep Christenhusz

  • ●●●●

    Carolina Eyck & Eversines: Waves

    Carolina Eyck & EversinesDance: De combinatie van een klassiek theremin-vertolker met producer lijkt net zo gedurfd als die van dichter en producer, maar ook dat leidde al tot een prachtige spokenwordcompilatie van Simon Vinkenoog en Spinvis. Omdat de theremin honderd jaar bestaat, vroeg de oprichter van label YeYe, Pieter Jansen, nu Carolina Eyck te gast in de studio bij Eversines. Hallucinerend, galmend, sacraal is het resultaat waarin Eycks ijle stemgeluid en de theremin die soms bijna uit dezelfde bron lijken te ontstaan om elkaar heen cirkelen en uitdijen tot meerstemmige canons. Eversines verrijkt de melancholische lange trillende klanken van de theremin met opgeknipte fragmenten daarvan, die hij bewerkt tot zacht stuiterende echo’s van een beat of abstracte atonale composities (‘Dots’). De toevoegingen doen niets af aan de emotionele kwaliteit van de lange theremin-tonen die de composities dragen als vliegerlijnen. Dit is moderne minimal van een tijdloze schoonheid. Rolinde Hoorntje

  • ●●●●●

    Khalid: Free Spirit

    KhalidHiphop: Jammer dat niemand hem heeft gewaarschuwd: Khalid, je bent 21, waarom zou je klinken als een treurende oude man? Je bent ook nog de op een na meestgestreamde artiest van dit moment. Werden al die fans niet juist verleid door de zweem van rebelse onaangepastheid in je eerdere liedjes?

    Dat is niet gebeurd, en nu zitten we met de grote teleurstelling dat de dwarse opvolger van John Legend, een schaap in wolfskleren is. Khalid werd op zijn achttiende bekend als spreekbuis van jong Amerika, toen zijn luie soulstem nog werd begeleid door kekke elektronica. Op het nieuwe Free Spirit verdwijnt de luie stem onder een donzen dekbed van klanken. De liedjes kregen bovendien allemaal hetzelfde trage tempo, en dezelfde monotone soort melodie. Khalid heeft een aangename mompelstem, maar die houdt temidden van die eenvormigheid geen stand. Hester Carvalho