Brieven

Brieven 16/4/2019

CO 2-heffing

Waterbedeffect sterker

Mijn uitlatingen in Elsevier Weekblad over het zogenoemde waterbedeffect, dat optreedt als gevolg van invoering van een CO2-heffing in Nederland, werden in NRC beoordeeld als „grotendeels onwaar” (NRC checkt: ‘Nederlandse CO2-heffing is cadeau voor andere landen’, 2/4). Het waterbedeffect werkt als volgt: Het Europese systeem van verhandelbare uitstootrechten voor broeikasgassen legt een plafond op de totale emissies van heel Europa. Als een lidstaat de uitstoot verder terugdringt, bijvoorbeeld door een koolstofbelasting te heffen, dan verhogen andere lidstaten hun uitstoot. Evenredig. De gezamenlijke emissiedoelstelling is immers niet veranderd.

Dat is de theorie. In de praktijk zijn er grote overschotten aan emissierechten, waardoor het waterbedeffect gedempt wordt. Op de korte termijn. Op de lange termijn blijft het waterbedeffect onverkort geldig.

In het artikel staat dat de recent ingevoerde marktstabiliteitsreserve (MSR) het waterbedeffect verzwakt. Dit is niet waar. De MSR vermindert de totale hoeveelheid beschikbare uitstootrechten en doet dit onafhankelijk van flankerend beleid in de lidstaten. Een kleiner overschot betekent een sterker waterbedeffect op de korte termijn.


hoogleraar klimaateconomie (VU) en economie (Sussex)

Ondergangsdenken

Er is wel kritiek nodig

Het artikel De nuttige apocalyps (12/4) wijst de middenweg tussen zwartgallig geloof in ondergang en alarmisme enerzijds en geloof in vooruitgang en onderschatting van

gevaren anderzijds. Al te vaak wordt iedere vorm van systeemkritiek als uiting van doemdenken gezien. Maar wie vraagtekens zet bij het functioneren van de westerse democratie, bij de gebrekkige daadkracht daarvan, is wellicht een realist die democratische oplossingen zoekt. Wie wijst op afnemende gemeenschapszin, bijvoorbeeld door de hedendaagse nadruk op individualisme en assertiviteit, zoekt misschien naar een nieuw evenwicht tussen persoonlijke ontwikkeling en collectiviteit. Als je je afvraagt of het voortdurende streven naar economische groei op basis van geleend geld, als voornaamste oplossing voor al onze problemen, wel juist is, dan hoef je nog geen zwartkijker te zijn. Maar ben je wellicht iemand die politieke kortzichtigheid vervangt door zorg voor het veiligstellen van onze beschaving op langere termijn.

Wie oplossingen zoekt, moet het heden kritisch bekijken en bevragen. Dat is geen doemdenken en geen dagdromen. Dat is op effectieve wijze een basis leggen voor de juiste weg naar een goede toekomst.

Ajax

Praten als Cruijff

Ik deel de angst van Frits Abrahams dat Ajax ondanks het prachtige, aanvallende voetbal deze dinsdag zal worden uitgeschakeld door een afwachtend en counterend Juventus (Frenkie leek even Cruijffie, 12/4). Johan Cruijff vatte de Italiaanse spelopvatting ooit prachtig samen met zijn uitspraak „Italianen kennen niet van je winnen, maar je ken wel van ze verliezen”. Hiermee bedoelde hij dat de Italianen een verdedigend systeem hanteerden en van daaruit razendsnel een counteraanval konden opzetten. Abrahams vergeleek Frenkie de Jong eerder al met Cruijff en dat keurde ik af, omdat dit onnodige druk op De Jong kon leggen. Gelukkig heeft De Jong zijn hoofd koel gehouden en zijn voeten laten spreken. Ik mis bij hem nog wel de bravoure en het zelfvertrouwen van Cruijff buiten het veld. Niet zo vreemd, als je bedenkt dat Cruijff ooit zei: „Praten … als ik alles zo zou kunnen als praten …”