‘Ook Franse wapens ingezet bij bombardementen in Jemen’

De Franse minister van Defensie zei onlangs nog dat Frans materieel alleen „defensief” gebruikt wordt in het Jemenitisch conflict.

Frankrijk levert onder meer Ceasar-howitzers aan Saoedi-Arabië. Deze artilleriestukken zouden gebruikt zijn voor bombardementen waar burgers bij om het leven kwamen. Deze foto is niet gemaakt in Jemen.
Frankrijk levert onder meer Ceasar-howitzers aan Saoedi-Arabië. Deze artilleriestukken zouden gebruikt zijn voor bombardementen waar burgers bij om het leven kwamen. Deze foto is niet gemaakt in Jemen. Foto iStock

Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hebben Frans wapentuig ingezet tijdens bombardementen in Jemen, waarbij burgers om het leven kwamen. Tot nu toe heeft Parijs volgehouden dat het geleverde materieel alleen „defensief” gebruikt werd. Maar uit geheime documenten van de Franse militaire inlichtingendienst DRM in handen van het onderzoeksjournalistieke platform Disclose zou blijken dat Frankrijk wel degelijk indirect heeft bijgedragen aan de verwoestende oorlog die duizenden burgers het leven heeft gekost.

Artilleriestukken, speciale lasertechniek, helikopters voor troepentransport: de vijftien pagina’s laten zien welke Franse wapens zijn gebruikt sinds de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman in 2015 een militaire campagne begon tegen de door Iran gesteunde Houthi-rebellen. Het geheel vormt een rapport dat in september 2018 is opgesteld voor president Macron en de minister van Defensie, Florence Parly.

Disclose deed het onderzoek naar de documenten samen met de zender Radio France en het online onderzoeksplatform Mediapart.

Artilleriestukken

De documenten gaan onder meer over Ceasar-houwitser, een zwaar artilleriestuk dat verplaatst wordt op een truck. Sinds 2010 heeft Frankrijk er minstens 132 aan Saoedi-Arabië geleverd. De DRM schrijft dat zeker 48 stuks hiervan sinds het begin van de oorlog zijn gebruikt bij een militair offensief in het grensgebied met Jemen. De inlichtingendienst meldt daarbij dat rond de vierhonderd personen hierdoor „getroffen” zijn. Maar onderzoekers van Disclose concluderen ook dat tientallen burgers om het leven zijn gekomen bij bombardementen vanaf locaties waar deze Franse artilleriestukken ook gestationeerd waren.

Dit zou eerdere uitspraken van Defensieminister Parly tegenspreken. „Wij hebben niet één stuk wapentuig verkocht die gebruikt kan zijn in het het Jemenitische conflict”, zei ze in januari nog tegen France Inter.

Volgens de analysegroep Yemen Data Project zijn inmiddels ruim 8.300 burgers om het leven gekomen bij bombardementen van de door Saoedi-Arabië geleide coalitie, onder wie bijna 1.300 kinderen. De Verenigde Naties zeggen dat Jemen kampt met „een van de grootste humanitaire crises ter wereld”.

Desondanks gaat Frankrijk door met het leveren van wapentuig. Parijs heeft nog een contract lopen om tot 2023 in totaal 147 artilleriestukken te leveren, en in september 2018 zou nog een lading van tien Ceasar-houwitsers naar Saoedi-Arabië op transport zijn gezet.

Lees ook: Waarom het Westen graag de Saoedische wapenhonger stilt

Op twee na grootste wapenexporteur ter wereld

De onthullingen stellen de Franse wapenleveranties in het Midden-Oosten verder ter discussie. Na de moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi besloten kleinere westerse landen zoals Denemarken geen legermaterieel meer te leveren. Parijs legde Saoedi-Arabië sancties op vanwege de moord, maar maakte net als de VS geen einde aan de lucratieve wapenhandel met het conservatief-islamitische land. Tussen 2013 en 2017 leverde Frankrijk - de twee na grootste wapenexporteur ter wereld - voor ongeveer een half miljard euro aan wapens aan Riad.

De Franse premier Edouard Philippe houdt vol dat alle wapenexport verantwoordelijk beheerd wordt in lijn met het internationaal recht. „Zover wij weten, worden de Franse wapens door de coalitie overwegend gebruikt op defensieve posities, buiten Jemen of in ieder geval niet aan het front. Zover wij weten heet het gebruik niet geleid heeft tot burgerslachtoffers in Jemen.”

Frankrijk hield eerder ook vol niet bij te dragen aan de luchtcampagne van Saoedi-Arabië. „We leveren niets aan de Saoedische luchtmacht”, benadrukte de minister van Europese Zaken Jean-Yves Le Drian in februari tegenover een Europese commissie. Maar uit de DRM-documenten blijkt dat Saoedische gevechtsvliegtuigen uitgerust zijn met de Franse rakettechnologie Damocles, een lasersysteem waarmee precisieaanvallen kunnen worden uitgevoerd. Deze technologie zou gebruikt worden om Amerikaanse raketten af te schieten.