Theater over een pretpark dat er nooit kwam

Theater Kasteel Almere, een kopie van een middeleeuws slot, moest een fantasypark worden. Theatermaker Karlijn Kistemaker schreef een stuk over het gefaalde project.

Affiche van toneelstuk 'Er was eens een pretpark'
Affiche van toneelstuk 'Er was eens een pretpark' Foto Eddy Wenting

Wie over de A6 door Almere rijdt, ziet langs de weg de ruïne van een ogenschijnlijk middeleeuws kasteel liggen. Een stilgelegd gemeenteproject, ooit opgekocht door de Almeerse fantasyauteur Ton Theunis met de bedoeling het om te toveren tot themapark WitchWorld. „In WitchWorld zouden bezoekers een complete middeleeuwse fantasy-ervaring krijgen”, zegt Theunis. Zijn plan is niet verwezenlijkt.

„WitchWorld was bedoeld als mengelmoes van attractiepark en fantasywereld met bewegende decorstukken, zoals in de Efteling”, zegt Theunis. „Bezoekers zouden in een bootje kunnen stappen en door een labyrint wandelen.” Geen achtbanen, want die heeft Flevoland al, in Walibi Holland.

Zijn mislukte droom voor Almere was de inspiratiebron van het nieuwe toneelstuk Er was eens een pretpark van de Almeerse Theatergroep Suburbia. Theatermaker Karlijn Kistemaker, in 2018 onderscheiden met de Charlotte Köhlerprijs voor jong theatertalent, schreef het stuk nadat Suburbia haar gevraagd had een voorstelling te maken over de stad. Suburbia speelt het op locatie, in een leegstaand kantoorpand vlakbij station Almere Centrum.

Het tragikomische Er was eens een pretpark is gestructureerd als informatieavond van de fictieve ‘Orde der Cultuur Flevoland’. Acteurs Dorien van Gent en Simon Heijmans en muzikant Keez Groenteman reconstrueren waarom het park nooit is voltooid. Theunis gaf zijn zegen, maar zo zegt hij: „op voorwaarde dat ik niet werd neergezet als Almeerse dorpsgek.”

Reconstructie

De bouw van het kasteel, afgekeken van een Waals château, begon in 2000 op initiatief van gemeente Almere. Volgens Omroep Flevoland moest het een viersterrenhotel worden. Na twee jaar kwam het project stil te liggen wegens geldtekort, en projectontwikkelaar Gravin BV kocht het onafgemaakte kasteel op. Die verkocht het in 2015 onder voorbehoud aan Theunis: Gravin kon de koop terugdraaien als de financiering niet rond kwam, zo meldde een woordvoerder vorig jaar aan NRC.

WitchWorld maakte in oktober 2018 bekend dat het pretpark er niet kwam. Directe aanleiding was dat gemeente Almere had gezegd te investeren in het botanische themapark Eden Holland, dat ook op het Kasteelterrein moet komen. Theunis: „De gemeente had ons van begin af aan gezegd dat er geen geld beschikbaar was voor een park.”

„We hebben investeerders altijd verteld dat de gemeente achter ons plan stond, maar geen geld beschikbaar had. Vorig jaar augustus zegde Almere 500.000 euro toe aan Eden Holland. Later vernamen wij dat dat mogelijk 10 miljoen euro wordt, zonder dat de gemeente ons had geïnformeerd. Vanaf dat moment was bij ons het vertrouwen in de samenwerking verdwenen.” Kasteel Almere is momenteel weer van Gravin BV.

De zakelijke details van het mislukte project zijn niet essentieel voor de voorstelling, vindt Kistemaker: „Het is geen documentaire, maar een theatralisering van het verhaal. Daarom heb ik Gravin veranderd in Baron BV en noemen wij WitchWorld niet bij naam. Ik beweer niet de waarheid in pacht te hebben. Het publiek mag zelf bepalen waar het fout ging.”

Magisch realisme

Waarom sprak WitchWorld haar aan? „Het is een stukje magisch realisme binnen de Almeerse geschiedenis: een middeleeuws pretpark met heksen en trollen, rond een onaf kasteel, met een hoofdkantoor in een betonnen gebouw met systeemplafond. Ik hou van waargebeurde verhalen die wonderlijker zijn dan wat je ook maar kunt bedenken.”

Het team achter WitchWorld bestond uit vrijwilligers en stagiairs van het lokale ROC, maar ook uit mensen met een dagbesteding, zegt Kistemaker. „Die mensen konden niet altijd meekomen in de maatschappij, maar wel goed tekenen of ontwerpen. Mensen uit alle lagen van de bevolking maakten samen trollenpoppen naast een bewegend borstbeeld van Annemarie Jorritsma.”

Dat werk is niet helemaal voor niets geweest, vindt Kistemaker. „Of het pretpark er kwam of niet, de mensen die er werkten hadden een mooie tijd. Voor sommigen gaf het zelfs hoop. Het verhaal gaat over de spanning tussen fantasie en realiteit. Moet je altijd bij de feiten blijven of mag je soms dingen verzinnen om het allemaal een beetje dragelijk te houden? Mijn voorstelling is een ode aan de fantasie, waarvan ik geloof dat die levens kan redden.”

‘Er was eens een pretpark’ is van 16 tot en met 28/4 te zien op locatie in gebouw De Beurs, Wisselweg 1, Almere. Inl. theatergroepsuburbia.nl